Cần có những thủ tục gì để được nhập hộ khẩu?
Ngày 14/11 vừa qua, các văn bản về việc nhập hộ khẩu cho người dân tại những thành phố lớn đã có hiệu lực nhưng khá nhiều người khi đến đăng ký, lại không hội đủ các yếu tố theo yêu cầu, mà chủ yếu vẫn là các yếu tố liên quan đến nhà, đất...
Theo quy định chung, người từ các địa phương khác, muốn nhập khẩu vào thành phố, thị xã vẫn phải hội đủ 3 điều kiện. Đó là có nhà ở hợp lệ, có thu nhập ổn định và phải tạm trú tại nơi muốn xin nhập hộ khẩu từ 3 năm trở lên.
Nếu như trước đây, Nghị định 51/CP yêu cầu người xin nhập hộ khẩu phải có nhà ở hợp pháp thì nay, theo Nghị định 108, chỉ cần có nhà ở hợp lệ. Nhà ở hợp lệ là nhà có giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất, hoặc nhà xây trên đất đã có giấy chứng nhận sở hữu đất. Nhà ở hợp lệ còn bao gồm nhà có giấy tờ hợp lệ về nhà ở, đất ở theo quy định
Theo hướng dẫn, nhà được quyền sử dụng hợp lệ, là nhà có hợp đồng thuê giữa cá nhân với cơ quan Nhà nước hoặc với tổ chức, cá nhân có chức năng kinh doanh nhà, hoặc là nhà thuộc quyền quản lý của cơ quan, tổ chức nhưng đã có quyết định giao cho cá nhân sử dụng. Với trường hợp nhà đi thuê, hoặc được cho ở nhờ, thì chủ nhà làm văn bản, đồng ý cho người thuê, người ở nhờ được nhập hộ khẩu nhưng phải đảm bảo diện tích trên mỗi đầu người.
Tại Tp. HCM, diện tích này vừa được UBND Tp.HCM quy định là 8m2 nhưng xem ra, người nhập cư khó đáp ứng được, bởi lẽ trong các nhà trọ của công nhân ở các khu chế xuất, khu công nghiệp, hoặc lao động tự do, diện tích cho mỗi đầu người chỉ khoảng 3-4m2. Để đủ tiêu chuẩn về nhà ở, có khả năng sẽ phát sinh nhiều trò gian dối, chẳng hạn nhờ người thân làm hợp đồng “tặng” nhà rồi sau khi nhập xong hộ khẩu, sẽ sang tên lại, hay ký hợp đồng thuê nhà khống (thuê nhưng không ở).
Chính vì những rắc rối liên quan đến nhà, đất, ngày 15/11, trong số hơn 200 trường hợp cán bộ Phòng Quản lý hành chính về trật tự xã hội (gọi tắt là Phòng QLHC) - Công an Tp. HCM đã viết phiếu hướng dẫn để bổ sung giấy tờ mới chỉ có gần 30 hồ sơ là đạt yêu cầu. Hầu hết những hồ sơ chưa hợp lệ đều rơi vào tình trạng phải về địa phương xác nhận lại vấn đề nhà, đất.
Sở dĩ có chuyện ấy là vì nhiều địa phương đến nay vẫn chưa có quy hoạch chi tiết, nên cán bộ Ủy ban phường không dám xác nhận vào đơn của người dân, nhất là xác nhận “nhà không nằm trong khu quy hoạch có thông báo phải di dời” theo yêu cầu của Phòng QLHC. Tiếp xúc với chúng tôi, các cán bộ phường đều giải thích, rằng UBND TP chưa ban hành biểu mẫu xác nhận tình trạng này nên phải... chờ, mà thực tế là họ ít nhiều cũng sợ trách nhiệm.
Ông Trần Chí Dũng, Phó giám đốc Sở Quy hoạch, kiến trúc TP giải thích: “Chỉ trường hợp nhà trong khu quy hoạch và đã có thông báo di dời mới được coi là không hợp lệ để xét nhập hộ khẩu. Tất cả các trường hợp còn lại, địa phương không nên viện vào lý do quy hoạch treo để làm khó người dân”.
Ngày 21/11, Thượng tướng Lê Thế Tiệm, Thứ trưởng Bộ Công an cũng có công điện chỉ đạo Công an các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, đặc biệt là Hà Nội và Tp. HCM phải giải quyết nhanh chóng cho dân, tránh để người dân phải đi lại nhiều lần.
Tại Tp.HCM, qua rà soát 24 quận, huyện, hiện có 136.658 hộ gia đình với 495.625 người, đủ điều kiện đăng ký nhập hộ khẩu theo quy định mới. Để giải quyết, tránh phiền hà cho người dân, Công an TP sẽ mở 25 “cửa”, đó là Phòng QLHC và Công an 24 quận, huyện. Phòng QLHC sẽ tiếp nhận những hồ sơ có thời gian tạm trú từ 3 năm trở lên, có nhà ở nhưng chưa có giấy tờ hợp pháp, được UBND phường, xã, thị trấn xác nhận về tình trạng hợp pháp của nhà ở, đất ở, cùng những trường hợp đặc biệt như nhập hộ khẩu theo chủ trương thu hút nhân tài. Các trường hợp còn lại thì do Công an quận, huyện giải quyết.
Một cán bộ Phòng QLHC cho biết: “Trong giai đoạn này, không nhất thiết cứ phải đến Phòng QLHC nộp hồ sơ, mà người dân cư trú ở địa phương nào, thì nộp hồ sơ tại Công an quận, huyện đó...”. Tuy nhiên, không ít người khi đến Công an quận, huyện để xin hồ sơ, thì lại được chỉ thẳng lên Phòng QLHC. Nhưng sau khi xem xét, Phòng QLHC lại... chỉ về Công an quận, huyện.
Giải thích về chuyện này, một cán bộ Công an quận 10 nói: “Theo quy định, thì một số trường hợp thuộc thẩm quyền Công an quận giải quyết, nhưng do TP chưa có hướng dẫn cụ thể nên chúng tôi đành chỉ người dân lên trên...”. Hướng dẫn cụ thể này là gì? Là diện tích tối thiểu của người đi thuê nhà, là bao nhiêu mét vuông mới được cho nhập hộ khẩu