Chủ tàu "phớt" đăng kiểm
Các ông chủ tư nhân luôn lấy lý do kinh phí hạn hẹp, kéo dài thời gian kiểm tra an toàn. Vì vậy, các tàu vi phạm thời hạn đăng kiểm khi tham gia vận tải quốc tế thường bị lưu giữ nước ngoài.
Theo Tiêu chuẩn Việt Nam 6278: 2003 về hàng hải thì quy phạm trang bị an toàn tàu biển, thuyền vươn khơi được quy định rất chặt chẽ. Cơ quan đăng kiểm Việt Nam thực thi khá hiệu quả, góp phần hạn chế vi phạm Luật Hàng hải và quy định đội thuyền vươn khơi.
Tại Chi cục Đăng kiểm số 10 Hải Phòng đã thực hiện quy trình đối với các tàu biển, mỗi năm kiểm tra một lần và kiểm tra trên đà 2 lần, 5 năm kiểm tra định kỳ toàn tàu. Từ năm 2003 đến nay, hàng năm tổng kiểm tra, cấp phép đăng kiểm từ 450 - 500 tàu các loại. Tính đến hết tháng 5/2006, Hải Phòng đã có gần 16.000 phương tiện được đăng ký, trong đó gần 12.000 phương tiện chở hàng và đánh bắt xa bờ, hơn 3.000 phương tiện chở khách với tổng công suất máy gần 500.000 mã lực.
Tuy nhiên, việc đăng kiểm, kiểm soát như trên đã là chặt chẽ, song không thể kiểm soát nổi khi một số chủ tàu cố tình bỏ qua việc đăng kiểm phương tiện của mình. Theo ông Nguyễn Văn Dũng - Phó Giám đốc Chi cục Đăng kiểm số 10, hàng năm có từ 25 - 30 tàu không chấp hành kiểm tra định kỳ theo quy định. Tập trung nhiều nhất là các chủ tàu tư nhân.
Kinh doanh trên lĩnh vực hàng hải, các ông chủ tư nhân luôn lấy lý do kinh phí hạn hẹp, kéo dài thời gian kiểm tra an toàn. Chính vì vậy, các tàu vi phạm thời hạn đăng kiểm khi tham gia vận tải quốc tế thường bị lưu giữ nước ngoài. Tàu bị lưu giữ nước ngoài của Hải Phòng thường chiếm từ 6 - 6,5%.
Còn theo Sở Thủy sản Hải Phòng, các phương tiện thủy nội địa và tàu thuyền đánh bắt xa bờ hàng năm không dưới 40 - 50 thuyền không đăng ký, đăng kiểm. Khi kiểm tra chặt chẽ một số tập đoàn đánh bắt xa bờ, cơ quan quản lý phát hiện nhiều tàu thuyền của một chủ tàu (gia đình ngư dân) tự phát đóng mới thêm tàu nhưng chỉ lấy một đăng ký, đăng kiểm cho tất cả số tàu trong gia đình mình và cứ thế tự do hoạt động.
Rõ ràng với những lỗi như trên gây nên nguy cơ mất an toàn trong hoạt động hàng hải. Nguyên nhân sâu xa không phải ai khác, chính là các chủ phương tiện (chủ tàu và ngư dân) đã cố tình "lách" luật, gây khó cho các cơ quan quản lý.
Loại bỏ bằng cách nào?
Theo Chi cục Đăng kiểm số 10, đội tàu biển Hải Phòng cũng giống như đội tàu trong cả nước là thường có độ tuổi khá cao nếu không muốn nói đã "quá già". Và như vậy, đương nhiên không thể khắc phục triệt để các lỗi về kỹ thuật. Đặc biệt, đối với công ty vận tải biển, dịch vụ vận tải tư nhân rất ít doanh nghiệp đầu tư đóng mới tàu, chủ yếu mua tàu cũ nước ngoài hoặc tàu đã đến tuổi hoán cải. Bởi vậy, không thể nói con tàu đang hoạt động đã "hoàn hảo" thiết bị an toàn hàng hải. Các chủ tàu cứ thế khai thác một cách "tối đa" phương tiện. Chỉ khi gặp rủi ro hoặc bị lưu giữ lúc đó mới "miễn cưỡng" cầu cứu đến các cơ quan bảo hộ an toàn.
Hạn chế tình trạng này, Chi cục Đăng kiểm Hải Phòng đã đề ra 2 phương án phối hợp cùng các cơ quan chức năng thực hiện chuẩn mực Tiêu chuẩn Việt Nam 6278: 2003. Thứ nhất, xiết chặt việc đăng ký mới, đăng kiểm cấp phép đối với tất cả các tàu có độ tuổi từ 10 năm trở lên, hoạt động phải được hoàn thiện theo quy chuẩn. Thứ hai, xử lý nghiêm chủ tàu bỏ quá thời hạn đăng kiểm như quy định. Điều này, các cơ quan chức năng từ trước tới nay thường nương nhẹ theo tư tưởng "tạo điều kiện" cho doanh nghiệp hoạt động.
Đối với các phương tiện thủy nội địa, đánh bắt xa bờ, Sở Thủy sản Hải Phòng đã thường xuyên mở nhiều lớp tập huấn cho đội ngũ thuyền trưởng, người quản lý đội tàu, thuyền học tập quy phạm phân cấp và đóng tàu cá theo Tiêu chuẩn Việt Nam 6718: 2000. Cụ thể, phân rõ trách nhiệm quản lý trực tiếp là cơ sở tuân thủ qui trình quản lý hoạt động của các tập đoàn đánh cá. Mặt khác, đội ngũ thuyền trưởng phải chịu trách nhiệm về an toàn trước khi hoạt động khơi xa. Không phát triển tùy tiện, tự phát, bỏ qua đăng kiểm cấp phép hoạt động. Mọi vi phạm về quy phạm trang bị an toàn tàu, thuyền đều được xử lý theo Luật Hàng hải Việt Nam, Luật Giao thông đường thủy nội địa.
Đã đến lúc công tác quản lý, đăng kiểm cần phải được xiết chặt hơn bao giờ hết để loại bỏ tình trạng chủ tàu, ngư dân buông lỏng đăng kiểm tàu thuyền đang hoạt động trên vùng biển Hải Phòng…