Chưa có cơ sở khoa học về hạt móc mèo chữa bệnh ung bướu
Sau khi Báo CAND đăng bài "Hạt móc mèo có phải là thần dược chữa ung bướu?", nhiều bạn đọc bày tỏ sự quan tâm đến loại "thần dược" này nên đã trực tiếp hoặc liên lạc qua thư, điện thoại đến VPĐD Báo CAND tại miền Trung - Tây Nguyên. Trong số đó có người đề nghị cho biết móc mèo còn tên gọi nào khác không? Có tài liệu y học nào đề cập đến loại "thần dược" này chưa? Ông Hai Tùy - nhân vật đề cập trong bài viết nêu trên có phải là thầy thuốc hay không?
Trước hết cần phải nói rằng, khi tiếp xúc với ông Thái Tùy, 63 tuổi, đăng ký nhân khẩu ở thôn Đại Cát, xã Ninh Phụng, nhưng tạm trú ở thôn Mỹ Á, xã Ninh Thủy, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa - người đã tự nhận mình thoát khỏi lưỡi hái tử thần nhờ… liều lĩnh tự phá khối u bướu ở khuỷu tay trái rồi uống hạt móc mèo, sau đó tự bào chế thuốc để bán cho nhiều người bệnh, phóng viên Báo CAND đã đặt câu hỏi: "Tính chất dược liệu của hạt móc mèo và rắn lục? Dựa vào cơ sở y học nào để bào chế thuốc và lập phác đồ điều trị bệnh nhân?". "Thầy hai" Tùy lúng túng chống chế: "Tui… tui đâu phải thầy thuốc chuyên nghiệp mà chú hỏi vậy, làm sao tui giải thích được? Ai tin thì tui cứu chữa, không tin thì thôi, tui đâu có ép".
Và điều đáng nói là mặc dù không có một chút kiến thức nào về y học, nhưng ông Tùy tự đặt ra phác đồ điều trị, mới nghe có vẻ khá bài bản: "Trước tiên, người bệnh ung bướu phải uống tiết rắn hổ đất lấy từ phần đuôi, ăn canh dưỡng sinh nấu từ nấm đông cô, củ cải trắng, ngũ bán, cà rốt và uống nước gạo lức rang, sau đó mới uống thuốc".
Ông Tùy cùng bà vợ kế tự bào chế, đóng gói vào túi ni lon nhỏ hai loại thuốc bột có màu trắng đục và màu đen như muội than, mà theo ông gói bột màu trắng đục là hạt móc mèo, gói bột màu đen là rắn lục đốt tán, được ông gọi là "lục thiêu thân", cả hai loại đều bán với giá mỗi gói 10.000 đồng.
Ông Tùy còn chỉ định: khi uống thuốc, bệnh nhân phải kiêng rau muống, thịt bò và các loại cá có phấn trắng như cá hố, cá liệt. Nhưng khi chúng tôi đề nghị giải thích lý do kiêng những loại thực phẩm nêu trên, bà vợ "Thầy hai" suy diễn "Thịt bò là chất bổ nuôi u bướu, mủ rau muống rất độc, còn cá có phấn thì tanh".
Không ít người cho rằng ông Hai Tùy tự đặt ra một số điều kiện để tạo niềm tin cho người bệnh, vì phác đồ điều trị mà ông "vẽ" ra và những loại thực phẩm "kiêng kỵ" khi dùng thuốc của ông không dựa vào một cơ sở y học cụ thể nào.
Hiện có hai loại móc mèo có tên khoa học là Caesalpinia minax Hance và Caesalpinia minax nhatranggene. Cả hai loại đều thuộc cây leo, thân gỗ, trong đó loài Caesalpinia minax nhatranggene có tên trong Sách Đỏ Việt Nam.
Theo sách "Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam" của Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi - Nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật Hà Nội 1981, cây móc mèo còn gọi là cây vuốt hùm, móc diều, trần sa lực. Móc mèo thuộc họ Vang, mọc hoang dại khắp nơi ở Việt Nam, Lào và còn tìm thấy ở Thái Lan, miền Nam Trung Quốc.
Chưa thấy tài liệu nào nghiên cứu thành phần hóa học cây, lá, rễ và hạt móc mèo, nhưng trong hạt có chứa chất rất đắng. Dân gian thường dùng rễ dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu, chữa trị đau nhức, mất ngủ, mỗi ngày từ 10 - 20g, chia thành nhiều lần. Rễ, lá và hạt còn dùng ngâm rượu để ngậm chữa đau răng, sâu răng.
Trong sách "Nam dược thần hiệu" cho biết lấy một hạt móc mèo đốt tồn tính, tán bột, hòa vào nước uống, chữa đau bụng quặn. Theo một số tài liệu y học, năm 2001, nhóm nghiên cứu của Reng Wang Jiang - Hồng Kông đã chiết xuất chất Furanoditerpenod lactones từ hạt móc mèo và xác định chất này có tính kháng vi rút, nhưng chưa có kết luận hạt móc mèo là thần dược trị ung bướu.
Theo chúng tôi, những người bệnh không nên đặt niềm tin vào hạt móc mèo theo kiểu "cầu may", "phước chủ, may thuốc", "có bệnh thì vái tứ phương", "còn nước còn tát" hoặc "không uống thì đằng nào cũng chết".
Bởi lẽ y học thế giới xác định ung thư là loại bệnh nan y chưa có thuốc điều trị. Mặt khác, các nhà khoa học y học cần sớm có công trình nghiên cứu tính chất, tác dụng dược liệu của móc mèo để có cơ sở ứng dụng, bào chế thuốc nếu loại cây này thật sự là "thần dược" chữa ung bướu