Con cái ngược đãi cha mẹ sẽ bị xử lý như thế nào?
PV: Luật sư có chia sẻ gì về trường hợp vụ việc của Hào Anh (tại Cà Mau) có ứng xử chưa đúng với mẹ như nhiều tờ báo đã đăng tải trong thời gian gần đây?
Luật sư Đào Ngọc Lý: Trường hợp của Hào Anh ứng xử sai trái với mẹ mà nhiều tờ báo đã phản ánh trong thời gian gần đây là câu chuyện không vui và nhắc chúng ta cần lưu tâm hơn nữa trong việc đào tạo, dạy dỗ kỹ năng sống cũng như trau dồi, rèn luyện đạo đức, lối sống cho trẻ em. Như thông tin báo chí đã đề cập, việc ứng xử sai trái của Hào Anh đã bị cơ quan có thẩm quyền xử lý bằng biện pháp hành chính là phù hợp. Bởi vì người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị xử lý hình sự tùy thuộc vào đặc điểm, tính chất mức độ của vi phạm. Chỉ trong trường hợp cần thiết, những hành vi sai trái này gây hậu quả nghiêm trọng và có đủ các yếu tố cấu thành tội phạm thì mới xử lý bằng hình sự. Thông thường, những vướng mắc hoặc hành vi ứng xử chưa đúng, thậm chí sai trái của con cái đối với cha mẹ thì phần nhiều phải áp dụng biện pháp tuyên truyền, giáo dục thuyết phục, dùng sức mạnh của công luận, quy phạm đạo đức, hương ước làng xã để uốn nắn, cảm hóa nhắc nhở.
PV: Thưa luật sư, pháp luật quy định như thế nào đối với những hành vi con cái ngược đãi cha mẹ?
Luật sư Đào Ngọc Lý: Theo đạo lý và truyền thống, văn hóa dân tộc cũng như theo quy định của pháp luật thì con cái có bổn phận và nghĩa vụ chăm sóc nuôi dưỡng cha mẹ. Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình (có hiệu lực từ ngày 1/1/2001) đã quy định khá rõ vấn đề này: "Con có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ, lắng nghe những lời khuyên bảo đúng đắn của cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình. Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ. Nghiêm cấm con có hành vi ngược đãi, hành hạ, xúc phạm cha mẹ". Nghị định của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực hôn nhân gia đình đã nhiều lần có sự thay đổi cho phù hợp với mỗi giai đoạn phát triển kinh tế xã hội khác nhau. Nghị định 110/2013/NĐ-CP ngày 24/9/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (có hiệu lực từ 11/11/2013) và Nghị định 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình (có hiệu lực từ ngày 28/12/2013) đã quy định khá chi tiết việc xử lý hành chính đối với vấn đề này.
Bộ luật Hình sự hiện hành cũng quy định chi tiết việc xử lý đối với hành vi ngược đãi cha mẹ, người thân hoặc từ chối, trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, tại Điều 151 và Điều 152 như sau: "Điều 151. Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình: Người nào ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ, chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm. Điều 152. Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng: Người nào có nghĩa vụ cấp dưỡng và có khả năng thực tế để thực hiện việc cấp dưỡng đối với người mà mình có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định của pháp luật mà cố ý từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử lý hành chính thì bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến hai năm".
PV: Xin cảm ơn luật sư