Dấu hiệu… “voi hóa chuột”

Theo đó, tổng giá trị của DA này là 5,853 triệu USD (tương đương 122,318 tỷ đồng), trong đó, vốn ODA là 5,101 triệu USD, vốn đối ứng của Việt Nam là 752.000 USD. Tháng 9/2012, hợp phần chính của DA FPP được triển khai và đến tháng 2/2014 vừa qua, đã cơ bản hoàn thành, chờ nghiệm thu, bàn giao. Và có nhiều dấu hiệu bất thường kiểu “voi đã hóa chuột” đã bị phát hiện…

Quyết định phê duyệt kể trên của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cho biết mục tiêu dự kiến đạt được của DA FPP là trồng 366,25ha rừng tràm tại xã Khánh Hòa, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau; xây 2 tháp canh lửa rừng phục vụ cho việc quản lý, bảo vệ rừng; mua sắm các trang thiết bị phục vụ cho việc quản lý, phòng chống cháy rừng cho các địa phương trên.

Văn kiện dày 118 trang, kèm theo 7 phụ lục được ban hành kèm theo quyết định phê duyệt kể trên, thể hiện rõ tổng nguồn vốn 122,318 tỷ đồng của DA FPP được bố trí như sau: Chi phí xây lắp và mua sắm 74,650 tỷ đồng (trong đó hợp phần trồng 366,25ha rừng và xây 2 chòi canh lửa tại Cà Mau là 59,555 tỷ đồng; hơn 15 tỷ đồng còn lại là thiết bị); phí tư vấn là 14,756 tỷ đồng; phí quản lý, thực thi và duy tu, bảo dưỡng là 12,164 tỷ đồng và chi phí khác là 20,748 tỷ đồng. 

Theo tìm hiểu của PV Báo CAND, trên hầu hết những báo cáo có liên quan, thì DA FPP được thực hiện bởi các DN, tổ chức đến từ Nhật Bản; phía Việt Nam (bao gồm Bộ NN&PTNT và các địa phương liên quan) chỉ giữ vai trò phối hợp, hỗ trợ các vấn đề pháp lý cho việc thực hiện DA. Thế nhưng thực tế, hợp phần quan trọng nhất mang tính kỹ thuật cao đã bị giao giao lại cho nhà thầu chẳng mấy tên tuổi trong lĩnh vực trồng rừng.

MBFP cho biết được sự ủy thác của Bộ NN&PTNT, ngày 5/10/2012, tổ chức Hệ thống hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICS) đã ký Hợp đồng số KP2VN09F-001 với Công ty TOKURA (Nhật Bản) thực hiện trồng 366,25ha rừng tràm, xây lắp 1 chòi canh lửa (tại Cà Mau) và mua thiết bị cho Sở NN&PTNT Lai Châu và Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà (Lâm Đồng). Tiếp đó, ngày 7/1/2013, JICS đã ký Hợp đồng số KP2VN09F-002 với Công ty SIRIUS (Nhật Bản) để mua bổ sung thiết bị cho Sở NN&PTNT tỉnh Cà Mau, Lai Châu và Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà (Lâm Đồng)

Thực tế, theo tìm hiểu của chúng tôi, Công ty TOKURA đã không trực tiếp thực hiện hợp phần quan trọng (do chiếm gần 50% tổng giá trị DA) mà giao lại cho Công ty TNHH Tư vấn đầu tư - Xây dựng AQA (viết tắt là Công ty AQA, đặt tại TP Hồ Chí Minh) – một DN chỉ được biết đến trên lĩnh vực xây dựng dân dụng và xây dựng công nghiệp. Và đến ngày 12/12/2012, Công ty AQA lại ký hợp đồng thi công với Công ty CP XD-TM Thới Bình (Cà Mau).

Quá trình này, con số 59,555 tỷ đồng theo như quyết định phê duyệt của Bộ NN&PTNT bỗng bị teo tóp đến mức… khủng.

PV Báo CAND cũng có trong tay hợp đồng không số dày 11 trang mà Giám đốc Công ty AQA (bên A) ký với Giám đốc Công ty CP XD-TM Thới Bình (bên B) vào ngày 12-12-2012. Giá trị của hợp đồng này là 20,243 tỷ đồng (đã gồm thuế VAT). Theo đó, công việc mà bên B phải thực hiện là trồng 366,25ha rừng và xây dựng 1 chòi canh lửa (văn kiện kèm theo quyết định phê duyệt là 2 chòi canh lửa – PV). Theo tìm hiểu của chúng tôi, việc trồng diện tích rừng vừa kể và xây 1 chòi canh lửa đến nay đã được thực hiện xong; bên B đã hoàn tất thủ tục đề nghị bên A thanh lý hợp đồng theo như thỏa thuận đã ký.

Rừng trồng cùng địa hình, cùng thời điểm với rừng dự án FPP của Công ty Lâm nghiệp U Minh Hạ, có chi phí 12 triệu đồng/ha.

Rừng trồng bởi dự án FPP có chi phí bình quân 51 triệu đồng/ha, do Công ty Thới Bình thực hiện.

Diễn biến này cho thấy rằng từ con số 59,555 tỷ đồng ban đầu, đến giai đoạn DA được triển khai thực hiện và sắp bàn giao cho địa phương thụ hưởng, giá trị thực tế (căn cứ theo hợp đồng không số kể trên - PV), chỉ còn chưa tới 30% (!).

Khi được hỏi về dấu hiệu “voi hóa chuột”, ông Trần Văn Thức - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT, Trưởng BQL DA FPP tỉnh Cà Mau, cho biết rằng: “Địa phương chỉ tham gia quản lý chung, không nắm được các thông tin về tài chính của DA”.

Dư luận tại Cà Mau đề nghị Bộ NN&PTNT cần khẩn trương vào cuộc làm rõ vụ “voi hóa chuột” kể trên và nên bắt đầu từ các DN trong nước mà chúng tôi đã kể trên.