Hồi âm từ loạt bài về tình trạng nhiễm điện ở Đại Từ, Thái Nguyên

Sau loạt bài đăng trên Báo CAND phản ánh tình trạng các hộ dân ở xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên nằm dưới đường dây 220KV Tuyên Quang - Thái Nguyên bị nhiễm điện, với sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công thương) và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đo khảo sát cường độ điện trường và khoảng cách từ dây dẫn đến nhà ở của một số hộ dân và kết luận “không ảnh hưởng đến sức khỏe người dân”.

Tuy nhiên, kết quả trên đã không được người dân chấp nhận. Vì thế, nhiều gia đình vẫn tiếp tục gửi đơn đến Quốc hội, Chính phủ.

Trước tình hình này, có sự đồng ý của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, Bộ Công thương đã tổ chức hội thảo "Ảnh hưởng của điện từ trường lưới truyền tải điện đối với môi sinh, thực trạng và giải pháp phòng tránh" tại Hà Nội với sự tham dự của các nhà khoa học và một số cơ quan báo chí có nhiều bài viết về vấn đề này.

Ngay trong lời dẫn, ông Đỗ Quang Vinh - Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn công nghiệp khẳng định: Việc khiếu kiện về tình trạng bị nhiễm điện của các hộ dân nằm dưới đường điện vẫn khá bức xúc.

Trong quá trình thi công, chính ngành Điện cũng có nhiều lỗi đáng phải xử phạt. Tại hội thảo, có 7 báo cáo về ảnh hưởng của trường điện từ với môi trường và con người. Tuy nhiên, các ý kiến chưa có sự đồng nhất.

Ông Hoàng Hữu Thận - Hội Điện lực Việt Nam cho rằng: "Độ cao dây tối thiểu là 8m đối với loại đường dây 220kV - đơn pha (đường dây Tuyên Quang - Thái Nguyên)" nên "không có tác động ảnh hưởng đối với sức khỏe con người".

Nhưng điều này lại mâu thuẫn về số liệu với Công văn 235/KTAT-ATĐ của chính Cục Kỹ thuật an toàn công nghiệp, Bộ Công nghiệp: "Khoảng cách từ dây dẫn đến nhà ở chỗ nhỏ nhất là 7m". Hơn nữa, cũng chưa có chuyên gia y tế trong đoàn kiểm tra để có thể kết luận việc có hay không ảnh hưởng đến sức khỏe.

PGS.TS Hoàng Công Huấn - Hội An toàn và Vệ sinh Lao động Việt Nam và Viện Năng lượng có chung quan điểm khi khẳng định: Ở nước ta, các công trình nghiên cứu ảnh hưởng của điện từ trường đối với con người chưa được tiến hành đầy đủ. Để có kết luận khách quan và khoa học về ảnh hưởng lâu dài của hệ thống truyền tải điện cao áp đến sức khỏe cộng đồng, cần tiếp tục nghiên cứu với các phương pháp và thiết bị có độ tin cậy cao.

Đưa ra những vướng mắc cần giải quyết, ông Đặng Hữu Ngọ - Trưởng ban Kỹ thuật an toàn EVN nêu ý kiến: Sự phát triển của lưới điện cao áp và siêu cao áp đã gây ảnh hưởng không ít đến sinh hoạt của người dân nơi có đường dây đi qua, đặc biệt là tuyến đường dây 500kV, tuyến 220kV Tuyên Quang - Thái Nguyên v.v…

Do qui định phân công trách nhiệm không rõ ràng, lưới điện cao áp khi nghiệm thu đưa vào vận hành chưa thực hiện biện pháp tiếp đất kết cấu kim loại cho các công trình dân sinh, chưa tổ chức nghiên cứu, giải quyết tác động ảnh hưởng của điện trường đến môi trường.

Nhà nước chưa có tổ chức chuyên trách thẩm định kiểm tra để đánh giá, kết luận khi người dân khiếu nại, đơn thư phản ánh, mà lại chuyển về EVN giải quyết với dân, nên người dân không cho là khách quan.

Tình trạng khiếu kiện kéo dài, theo ông Nguyễn Mạnh Quang, Báo Bảo hộ Lao động - Tổng LĐLĐ Việt Nam: Có phần do khi trả lời công luận cũng như nhân dân, một số người liên quan hay trong chính ngành Điện đã đưa ra những căn cứ, lập luận thiếu chính xác.

Bên cạnh đó, cách giải quyết của ngành trong những trường hợp cụ thể chưa thỏa đáng. Công tác tuyên truyền của EVN còn hạn chế.

Ý kiến của TS Vật lý Nguyễn Văn Khải đã nhận được sự đồng thuận cao của hội thảo: "Cần quan tâm xem kết quả đo cường độ điện trường có chính xác cũng như thiết bị đo có chuẩn? Chính tôi cũng phải đặt câu hỏi trước kết quả đo điện áp khi chưa nối đất, mà Cục Kỹ thuật an toàn công nghiệp đưa ra cùng dưới một đường dây, cùng khoảng cách cắt đất là 1m và các nhà dân đều nằm giữa 2 cột, nhưng các kết quả lại rất chênh lệch: nhà ông Nguyễn Văn Tĩnh là 7,5V, nhà ông Nguyễn Thanh Hải là 96V, trong khi nhà ông Nguyễn Văn Bình 256V, nhà ông Đinh Sỹ Vinh lại 263V.

Người dân có thể hiểu đơn giản là chúng ta đang dùng dòng điện 220V, vậy mà kết quả đo tới 263V thì quá lớn, chứng tỏ là không bình thường.

Vì thế, cần phải đo lại các thông số nơi có hộ dân nằm dưới đường điện, nhưng không chỉ có EVN mà phải có nhiều đơn vị khác cùng đo như Viện KH Công nghệ Việt Nam, Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường, Khoa Vật lý (ĐHKHTN-ĐHQG Hà Nội) để có kết quả chính xác, nhằm hạn chế nhiễm điện thấp nhất, giúp người dân an tâm".

TS Nguyễn Văn Khải nhấn mạnh điều mà ông và đại diện của WTO trùng quan điểm: "Kết quả đo không chỉ phụ thuộc vào khoảng cách như đã làm, mà phải đo cả cường độ từ trường, tác động môi trường xung quanh, nhất là khi Thái Nguyên có mưa axít do khói các nhà máy tạo ra".

Đại diện Sở Công nghiệp tỉnh Thái Nguyên và Tuyên Quang có chung đề nghị sớm giải quyết bức xúc cho dân và cùng nhất trí với ý kiến phải kiểm tra lại kết quả đo với sự tham gia của nhiều ngành