"Kỳ án" nhà 36 Nguyễn Thị Diệu, TP HCM: Những kẻ tạo nên bi kịch

Trong loạt bài "Những vụ "kỳ án" dân sự tại TP Hồ Chí Minh" Báo CAND tiếp tục điều tra những vụ "kỳ án" có liên quan đến ông Lê Hồng Phương.

Từ sai lầm trong kinh doanh

Bà Hà Thị Xuân có người cha nuôi là ông Hà Văn Diệp. Nhằm giúp con nuôi có điều kiện tốt để kinh doanh, ông Diệp bán căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương, quận 5 cho vợ chồng bà Xuân với giá rẻ là 70 lượng vàng (ông Diệp lấy 50 lượng, còn 20 lượng gửi lại bà Xuân để lấy lãi hằng tháng) vào thời điểm cuối năm 1992.

Có nhà, vợ chồng bà Xuân mở tiệm kinh doanh vàng bạc, tổ chức chơi hụi và huy động vốn của nhiều bạn hàng để kinh doanh. Nhưng với lãi suất huy động cao (từ 5 - 6%/tháng) mà kinh doanh không hiệu quả, lãi mẹ đẻ lãi con nên chỉ hơn một năm sau, vợ chồng bà Xuân đã không còn khả năng trả nợ…

Theo bản án phúc thẩm hình sự số 208/HSPT ngày 24/2/1998 của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP Hồ Chí Minh thì vợ chồng bà Hà Thị Xuân đã vay mượn nợ và chiếm đoạt của 34 người với số vốn trên 2,3 tỷ đồng, hơn 400 lượng vàng và 49.473 USD (trong đó, riêng ông Lê Hồng Phương có cho vợ chồng bà Hà Thị Xuân vay 1 tỷ đồng).

Từ cơ sở này, tòa tuyên phạt Hà Thị Xuân tù chung thân và ông Lê Minh Quy (chồng bà Xuân) 8 năm tù giam. Về phần dân sự, tuy căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương đã được ông Diệp bán cho bà Hà Thị Xuân nhưng do căn nhà này thuộc sở hữu Nhà nước và chưa bán hóa giá cho ông Hà Văn Diệp nên tòa tuyên: "Giao cho ông Lê Hồng Phương, đại diện vợ chồng Hà Thị Xuân, Lê Minh Quy xin mua căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương. Nếu Nhà nước cho mua, sau khi hoàn tất thủ tục mua nhà của Nhà nước, căn nhà kể trên của vợ chồng Xuân, Quy sẽ được cơ quan thi hành án cho phát mại theo quy định của pháp luật. Số tiền thu được, trừ các chi phí sau đó ưu tiên trả cho ông Hà Văn Diệp 20 lượng vàng, còn lại chi trả đều theo tỷ lệ phần trăm số nợ mà bị cáo còn thiếu của tất cả các bị hại".

Riêng đối với yêu cầu của bị hại Lê Hồng Phương đòi nhận căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương để cấn trừ nợ tòa không chấp nhận. Bản án có hiệu lực pháp luật, ông Quy bị bắt ngay tại tòa (trước đó cho tại ngoại) để đảm bảo thi hành án. Hai đứa con ông là Lê Thị Hà (lúc này 18 tuổi) và Lê Thị Thanh Phương (16 tuổi) xa mẹ cha từ đó nhưng vẫn còn chỗ nương thân là căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương!

Đến nỗi đau con trẻ

Khoảng 1 năm sau kể từ ngày thụ án, vợ chồng ông bà Xuân, Quy ruột đau như cắt khi hai đứa con gái đến thăm và báo tin đã bị cán bộ thi hành án và ông Lê Hồng Phương đuổi ra khỏi nhà, cắt luôn hộ khẩu.

Hiện hai chị em đi làm thuê ở quận 6 và quận 8 để kiếm sống qua ngày nhưng bữa đói, bữa no. Hà rất muốn thi đại học hoặc đi học nghề nhưng không có tiền, chẳng giấy tờ tùy thân, không hộ khẩu đành chịu. Nhưng không đầu hàng số phận, em vẫn cố gắng làm lụng để nuôi đứa em ăn học trở thành người có ích cho xã hội và chờ ngày đoàn tụ gia đình.

Cái ngày ấy đối với bà Xuân là xa vời vợi nhưng còn ông Quy, đó là một tương lai gần, rất gần nếu như ông cố gắng cải tạo thật tốt. Trách nhiệm của ông giờ khá nặng nề, ông phải sớm ra tù để bao bọc các con; phải làm rõ việc thi hành án căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương vì nó liên quan mật thiết đến sinh mệnh của vợ mình.

Bởi nếu căn nhà ấy được bán đấu giá công khai, minh bạch thì vợ chồng ông dư để khắc phục hậu quả mà như vậy thì vợ ông mới được giảm án. Càng nghĩ càng quyết tâm, ông Quy cải tạo rất tốt và đã được trả tự do trước thời hạn 2 năm!.

Về nhà, tìm lại mái nhà xưa, mới hay căn nhà bây giờ đã thuộc sở hữu của người khác, còn hai đứa con chẳng biết đâu mà tìm. Sau hơn 5 tháng trời tìm kiếm cuối cùng ông cũng gặp được hai con. Từ đây đã vén bức màn bí mật về một kiểu thi hành án lạ lùng mà chấp hành viên Võ Văn Mẫn chính là người đạo diễn…

Và những kẻ cơ hội

Từ những tài liệu mà ông Quy cất công tìm kiếm cũng như qua điều tra của chúng tôi, có thể dựng lại "tập phim" như sau: Khoảng 20 ngày kể từ khi bản án tuyên, ông Lê Hồng Phương có đơn yêu cầu thi hành án và chấp hành viên Võ Văn Mẫn, Phó phòng Thi hành án dân sự TP Hồ Chí Minh lúc bấy giờ được giao nhiệm vụ thi hành bản án.

Trước tiên nói về phần tài sản của vợ chồng ông bà Xuân, Quy ngoài căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương còn có 2 xe Dream, 2 đồng hồ đeo tay và nhiều nữ trang. Vẫn cái bài "định giá" và "đấu giá" mà chấp hành viên thường làm, cuối cùng phần lớn đều bán lại cho ông Phương và người nhà ông Phương với cái giá rẻ mạt.

Đáng nói hơn là chiếc xe Dream II BKS 50H2-4496 được chấp hành viên Võ Văn Mẫn "linh động" áp dụng theo "luật giang hồ" để giao cho ông Phương cấn trừ nợ. Đã vậy ông này còn "quên" liệt kê số tiền này vào số tiền thu được để thi hành án dẫn đến số tiền mà ông Phương nhận được theo tỷ lệ phần trăm cao hơn những người khác nhiều triệu đồng.

Đặc biệt, sau khi trục xuất hai em Hà, Phương ra khỏi nhà, chấp hành viên Võ Văn Mẫn có đưa cho 2 em 6,4 triệu đồng gọi là "hỗ trợ thuê nhà" là theo ý kiến của ông Lê Hồng Phương nhưng sau đó chấp hành viên lại trừ vào phần tiền được nhận của các bị hại khác!

Đối với tài sản nhỏ mà còn bị "xẻ thịt" như thế thì chuyện chấp hành viên phù phép để bí mật bán căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương là chuyện chẳng có gì khó hiểu.

Để làm được việc này, ngày 6/2/1999, ông Võ Văn Mẫn lập một biên bản giải quyết thi hành án với nội dung chính là ông Diệp trả lại cho bà Xuân 50 lượng vàng đã nhận để hủy hợp đồng mua nhà trước đây; ông Hà Văn Diệp và ông Lê Hồng Phương tự thỏa thuận sẽ làm thủ tục mua nhà hóa giá sau đó chuyển tên cho ông Lê Hồng Phương, các chi phí mua hóa giá này ông Phương chịu.

Riêng 50 lượng vàng trả lại cho bà Xuân sẽ nộp vào Phòng Thi hành án để trả nợ cho các bị hại. Từ biên bản này, chẳng bao lâu sau căn nhà đã được mua hóa giá đứng tên ông Hà Văn Diệp và đã được chuyển nhượng một cách âm thầm cho người khác không thông qua bán đấu giá, không báo cho các bị hại biết… sai lệch hoàn toàn với bản án đã tuyên.

Tệ hại hơn là sau khi phát giác vụ việc mờ ám này, năm 2001 các bị hại làm đơn khiếu nại đến Phòng Thi hành án dân sự TP Hồ Chí Minh thì được nơi đây trả lời là "do bản án tuyên chưa rõ ràng" trong việc xử lý căn nhà 207 Nguyễn Tri Phương nên Phòng Thi hành án đã có văn bản đề nghị Tòa phúc thẩm giải thích bản án khi nào có kết quả sẽ thông báo cho các đương sự!

Rõ ràng Võ Văn Mẫn đã qua mặt cả cơ quan thi hành án và đây không chỉ là trường hợp duy nhất. Thế cho nên, ngày 17/10/2007, Cục Điều tra Viện KSND tối cao đã thực hiện lệnh khởi tố bị can, bắt tạm giam Võ Văn Mẫn về hành vi "Ra quyết định thi hành án trái pháp luật".

Trước đó, trả lời phỏng vấn Đài Truyền hình Việt Nam liên quan đến việc thi hành án nhà 207 Nguyễn Tri Phương, đồng chí Nguyễn Việt Thành, Phó Chánh văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng khẳng định rằng: Việc thi hành án trái pháp luật của ông Võ Văn Mẫn dẫn đến hậu quả là bà Xuân phải ở tù suốt đời (lúc đó bà Xuân chưa được giảm án còn 20 năm tù như hiện nay) vì không khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội gây ra.

Trách nhiệm này thuộc về ông Võ Văn Mẫn và Lê Hồng Phương. Nay ông Võ Văn Mẫn đã bị bắt, trách nhiệm của ông đến đâu sẽ được cơ quan điều tra làm rõ, vậy còn trách nhiệm của ông Lê Hồng Phương chẳng lẽ không bị xử lý? Dư luận cũng như gia đình ông Lê Minh Quy đang chờ đợi câu trả lời từ cơ quan chức năng