Rượu vào... ra bệnh
>> Cồn + nước + khử mùi = rượu
Một ngày giữa tháng 5, chúng tôi tìm đến Bệnh viện Tâm thần Hà Nội sau khi nhận được tin trong đợt nghỉ lễ hồi đầu tháng, số bệnh nhân nhập viện vì rượu gia tăng.
Bác sỹ Lý Trần Tình, Giám đốc Bệnh viện khi nghe chúng tôi đặt vấn đề thủng thẳng nói: "Cứ ở Khoa Lạm dụng chất một ngày sẽ biết khối chuyện của các anh nghiện rượu". Và rồi, chúng tôi đã được thấy, nghe, biết vô vàn câu chuyện cười ra nước mắt của các "đệ tử Lưu Linh" đang là bệnh nhân của Bệnh viện Tâm thần Hà Nội.
Thành lập khoa vì gia tăng …"đệ tử Lưu Linh"
Bệnh viện Tâm thần Hà Nội lâu nay nổi danh bởi cái tên rất dân dã - Bệnh viện Trâu Quỳ. Nhiều người vẫn đùa nhau mỗi khi có ai đó có ý tưởng "điên điên" là… đi Trâu Quỳ. Có lẽ vì thế nên khi biết tin bệnh viện này có một khoa chuyên điều trị cho "đệ tử Lưu Linh", chúng tôi rất ngạc nhiên.
Bác sỹ Lý Trần Tình khi nghe các nhà báo nói vậy đã cho biết thêm, một số cán bộ y tế cũng không biết điều này. Thực tế có một số bệnh nhân mắc các chứng bệnh nguyên nhân do rượu đã được một số cơ sở y tế điều trị nhưng kết quả không mấy khả quan. Nếu đúng chuyên môn, những bệnh nhân này phải được cai rượu rồi mới tính đến chuyện chữa các chứng bệnh khác thì hiệu quả lớn hơn nhiều.
Bên cạnh đó, với bệnh nhân nghiện rượu, việc chỉ định sử dụng thuốc phải rất cẩn thận. Nhiều loại thuốc không những không phát huy tác dụng mà còn gây phản ứng xấu khi được sử dụng cho người nghiện rượu.
Nói về hiện trạng sử dụng rượu và nghiện rượu trong cộng đồng, bác sỹ Tình cho biết, theo khảo sát mới đây của bệnh viện Tâm thần Hà Nội trên địa bàn Thủ đô hiện có 9% dân số nghiện rượu. Thời điểm hiện nay, các bệnh lý liên quan đến rượu có xu hướng tăng.
Tại Bệnh viện Sức khoẻ tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai), số bệnh nhân loạn thần do rượu điều trị nội trú tăng từ 6,9% năm 1994 lên trên 10% năm 2005. Còn ở Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, số bệnh nhân loạn thần do rượu điều trị nội trú tăng từ 5% (năm 2000) lên 10% (năm 2005).
Nhìn từ thực trạng sản xuất rượu hiện nay thật đáng lo ngại, nhất là khi các phương tiện thông tin đại chúng liên tục vạch trần thủ đoạn trong sản xuất rượu giả, rượu kém chất lượng.
Thạc sỹ Nguyễn Thuý Hường, Chủ nhiệm Khoa Vi sinh, Viện Công nghệ thực phẩm (Bộ Công nghiệp) cho chúng tôi biết, nhiều nơi người ta sản xuất rượu theo công thức: Cồn + nước + thuốc khử mùi = rượu.
Thứ rượu được sản xuất bằng công thức trên chất lượng trời ơi. Khi uống, nó gây ngộ độc cấp có thể dẫn đến tử vong. Mới đây, các trường hợp tử vong sau khi uống rượu ở An Giang là những ví dụ điển hình.
Mặt khác, theo bác sỹ Lý Trần Tình, mỗi năm Việt Nam tiêu thụ khoảng 350 triệu lít rượu/năm, trong đó 90% rượu nấu thủ công. Với rượu nấu thủ công, không có ai công bố tiêu chuẩn chất lượng cũng như kiểm nghiệm. Trong khi đó rượu được bán ở khắp nơi. Từ nhà hàng, khách sạn đến các quán cơm bình dân, các làng quê, bản vùng cao…
Cũng theo bác sỹ Tình, nhận thức của người dân về rượu thật đáng lo ngại. Tại 5 điểm mở cuộc điều tra xã hội, 30-90% số người được hỏi cho rằng uống rượu là tập quán bình thường, vô hại.
Trong xu hướng các bệnh lý liên quan rượu gia tăng, Bệnh viện Tâm thần Hà Nội thành lập Khoa Lạm dụng chất vào tháng 2/2007. Tuy mới thành lập, song trung bình mỗi năm khoa điều trị cho khoảng 300 bệnh nhân nội trú. Lúc nào trong khoa cũng có từ 50- 60 bệnh nhân điều trị nội trú các chứng bệnh liên quan đến sức khoẻ tâm thần do lạm dụng rượu gây nên.
Bệnh nhân nhập viện chủ yếu trong tình trạng "sảng rượu" (mê sảng, lú lẫn, run chân tay, rối loạn thần kinh thực vật); loạn thần do rượu…. Cách đây 10 năm, tỷ lệ bệnh nhân tử vong do rượu nhập viện Tâm thần Hà Nội là 10% thì nay giảm xuống đáng kể.
Bệnh vào từ nhu cầu uống… chất cay
Bác sỹ Bùi Quốc Lâm, Khoa Lạm dụng chất cho biết, bệnh nhân của anh người ít mỗi ngày uống ít nhất 0,5l rượu, người uống nhiều thì vô cùng. Trong hồ sơ bệnh án của mỗi bệnh nhân, mục tiền sử đều ghi thời gian uống rượu, cữ rượu, số lượng, thể trạng. Đây chính là căn cứ để đưa ra phương án điều trị thích hợp.
Bệnh nhân Phạm M.T., sống tại Gia Lâm, Hà Nội nhập viện lúc 10h ngày 11/5 được xác định là loạn thần do rượu giống phân liệt. Khi nhập viện, bệnh nhân vẫn trong trạng thái của kẻ say.
Theo gia đình cho biết, bệnh nhân nghiện rượu khoảng 3 năm nay. Mỗi ngày, M.T. "đưa cay" trung bình 0,5l...có rượu uống vào anh ta cũng chửi. Từ Tết Nguyên đán đến nay, M.T. không chịu làm ăn gì. Đến cả tắm anh ta cũng không thiết.
Những triệu chứng khi nhập viện của bệnh nhân M.T. được ghi trong hồ sơ bệnh án là: Tiếp xúc hạn chế; hoang tưởng bị hại; cảm xúc không thích hợp; căng thẳng hằn học; hành vi kỳ dị; nhân cách biến đổi bê tha; chống đối nằm viện.
Bệnh nhân Võ.T.S., 41 tuổi, trú tại phố Khâm Thiên, quận Đống Đa nhập viện Tâm thần lần 3 do chứng loạn thần do rượu. Sau mỗi đợt điều trị nửa tháng đến một tháng, T.S. xuất viện với tình trạng sức khoẻ ổn định. Khi về nhà, anh T.S. lại chứng nào tật ấy, suốt ngày làm bạn với ma men. Vì thế, chỉ một thời gian ngắn, chứng loạn thần lại tái phát. Cứ đêm xuống, T.S. lại trở chứng chửi bới, lạch cạch suốt đêm...
Những biến đổi này của bệnh nhân đều được các bác sỹ ghi trong bệnh án. Không chỉ vậy, bệnh nhân này còn mắc chứng hoang tưởng ảo thanh. Nghĩa là lúc nào anh cũng nghe tiếng nói ở trong đầu...
Bác sỹ Lâm còn cho biết, bệnh nhân T.S. không chỉ bị loạn thần mà còn bị sảng rượu. Chân tay nhiều lúc run cầm cập, đi không vững. Chứng bệnh này rất nguy hiểm, nếu không được điều trị dễ gây nên tử vong.
Cấp cứu bệnh nhân lạm dụng rượu, đặc biệt các bệnh nhân bị sảng rượu vô cùng cấp bách. Bác sỹ Bùi Quốc Lâm cho rằng, thường bệnh nhân sau khi nhập viện sẽ được giải độc. Bước tiếp theo mới làm các xét nghiệm.
Với bệnh nhân bị sảng rượu, dễ rối loạn điện giải. Đặc trưng của bệnh nhân lạm dụng rượu là thiếu Vitamin nhóm B do lạm dụng rượu dẫn đến việc hấp thụ loại Vitamin này kém đi. Trong phác đồ điều trị, bệnh nhân sẽ được cho tiêm, uống nhiều loại thuốc có chứa Vitamin nhóm B, đặc biệt là B1.
Cùng với liệu pháp tâm lý, các bác sỹ sẽ giúp bệnh nhân cai được rượu, ổn định sức khoẻ mới trở về cộng đồng. Tuy nhiên, việc bệnh nhân có đoạn tuyệt được với rượu khi sống ở cộng đồng hay không phụ thuộc hoàn toàn vào bản thân họ