Thuỷ điện Hương Điền liệu có an toàn?
Thông tin công trình thủy điện Hương Điền, được xây dựng trên những vết nứt gãy địa chất trong những ngày qua đã khiến hàng ngàn hộ dân sống ở khu vực hạ lưu sông Bồ đang hoang mang, bởi khi công trình hoàn thành sẽ có một túi nước khổng lồ treo lơ lửng trên đầu.
Xin được điểm qua những thông số cơ bản của công trình thủy điện Hương Điền nằm ở thượng nguồn sông Bồ thuộc xã Hương Vân, huyện Hương Trà, Thừa Thiên - Huế, do Công ty Cổ phần Thủy điện Hương Điền làm chủ đầu tư: Tổng vốn đầu tư của công trình 1.074 tỉ đồng. Công trình được khởi công xây dựng ngày 15/5/2005, gồm 2 tổ máy, công suất 54MW. Cao trình đập cao 61,50m; chiều cao đập lớn nhất là 82,50m.
Dung tích toàn bộ của hồ chứa là 820 triệu m3. Khi hoàn thành, sản lượng điện cung cấp hàng năm trên 201 triệu kWh. Công trình được xây dựng trong 3 năm, và hiện tại đã hoàn thành hệ thống đường thi công tạm, hệ thống đường thi công sau này sẽ nâng cấp thành đường vận hành chính cho công trình, cống dẫn dòng... với giá trị thi công 70 tỷ đồng. Theo dự kiến đến cuối năm 2008, công trình này sẽ hoàn thành và đưa vào hoạt động.
Về vấn đề nứt gãy địa chất trong khu vực, ông Nguyễn Ngọc Duy, Phó Tổng giám đốc, Trưởng Ban quản lý dự án thủy điện Hương Điền, xác định là có. Ông cho biết, trước khi công ty nhận làm chủ đầu tư dự án, công trình thủy điện Hương Điền (trước đây gọi là Cổ Bi) do Tổng Công ty Điện lực Việt Nam nghiên cứu, đã có các dự án nghiên cứu tiền khả thi và khả thi. Các khảo sát về địa tầng, địa chất được giao cho Công ty Tư vấn thủy điện 4 thực hiện đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt.
| Về vấn đề những đứt gãy trong khu vực thủy điện Hương Điền, ông Phạm Ngọc Thành - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thủy điện Bình Điền (tại xã Bình Điền, huyện Hương Trà, Thừa Thiên - Huế), cho biết: Với điều kiện khoa học kỹ thuật hiện nay, hoàn toàn có thể xử lý được các vết nứt gãy địa chất bậc 3, bậc 4. Tuy nhiên, đây là công trình quan trọng, có tác động lớn đến môi trường nên cần có đơn vị tư vấn giám sát đủ năng lực và hoạt động độc lập trong quá trình xử lý các vết nứt gãy địa chất. |
Các vấn đề đứt gãy địa tầng đã được đề cập đến và được nghiên cứu. Sau khi tiếp nhận dự án, trên cơ sở tài liệu do Công ty Tư vấn thủy điện 4 thực hiện và các tài liệu trước đó, từ đầu năm 2005 công ty tiến hành khảo sát phục vụ thiết kế dự án. Công ty đã tiến hành thuê Công ty Engeoco khảo sát địa chất, địa hình của công trình, với tổng số tiền 7,033 tỷ đồng. Trong quá trình khảo sát để xây dựng công trình đã phát hiện 4 vết nứt gãy địa chất bậc 4.
Thực tế, khi thi công chỉ phát hiện các vết nứt có chiều rộng khe nứt 0,5m, độ sâu không xác định được (tương đương đứt gãy bậc 5). Và trong báo cáo nghiên cứu khả thi thì hiện tượng đứt gãy địa chất trong khu vực công trình được đánh giá không ảnh hưởng đến công trình. Theo đó, công ty cũng đã có phương án xử lý tại các vết nứt, như đào các chất nhét trong khe nứt và mở rộng 3m, chiều sâu 6m sau đó xử lý bằng bê tông.
Đồng thời với công việc này, công ty cũng đã hợp đồng với Viện Vật lý địa cầu, thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiến hành đánh giá độ nguy hiểm động đất và vi phân vùng động đất ở khu vực công trình thủy điện Hương Điền. Trong kết luận do Viện trưởng Nguyễn Ngọc Thủy ký, các vị trí đứt gãy khác như đứt gãy sông Bồ bậc 4 (cách vị trí công trình 7km); đứt gãy Đa Krông, Khe Sanh, Huế cách vị trí công trình 3,5km; đứt gãy Trường Sơn (bậc 1, cách công trình 25km)... những vết nứt gãy này không ảnh hưởng lớn đến công trình. Tại vị trí của công trình có các đứt gãy thấp hơn cấp độ 4 và 5. Theo tính toán về dư chấn động đất ở miền Trung 9.500 năm mới xảy ra một lần cấp 7 và 475 năm mới xảy ra một lần ở cấp 6, nếu có xảy ra thì không ảnh hưởng lớn đến công trình.
Trong biên bản làm việc về địa chất công trình ngày 23/2, của đại diện Công ty Cổ phần Thủy điện Hương Điền, đại diện Công ty Engeoco (đơn vị thực hiện khảo sát địa chất) và chuyên gia Mr.Fil tư vấn địa chất đại diện Công ty Tư vấn thiết kế UKRHYDROPROJECT LTD (Ucraina) đã có kết luận: Trong giai đoạn thiết kế cơ sở, tư vấn thiết kế đã tính toán kỹ về địa chất và với những tài liệu nghiên cứu hiện nay, tổ chuyên gia đánh giá: Sẽ không có những thay đổi so với giai đoạn thiết kế cơ sở.
Ngày 26/3, đoàn công tác của Chính phủ do ông Thái Phụng Nê, đặc phái viên của Thủ tướng làm Trưởng đoàn cùng với đại diện Bộ Kế hoạch - Đầu tư, Tổng Công ty Điện lực Việt Nam... đến kiểm tra tiến độ xây dựng công trình thủy điện Hương Điền đã kết luận việc chọn tuyến, sơ đồ bố trí công trình, địa chất là hoàn toàn hợp lý.
Dù thế nào đi nữa, việc nứt gãy địa chất ở trong khu vực xây dựng thủy điện Hương Điền là đã rõ ràng. Tuy nhiên, vấn đề hiện nay mà dư luận quan tâm là việc xử lý các vết nứt gãy đó làm sao để công trình không bị ảnh hưởng về sau. Theo chúng tôi, khi xây dựng một công trình thủy điện dù lớn hay nhỏ, cũng không nên xây dựng trên những đứt gãy địa chất, bởi khi đã xây dựng trên nền địa chất không vững chắc thì điều chắc chắn công trình sẽ không vững chắc, chưa nói đến những chi phí phát sinh từ việc xử lý các vết nứt gãy địa tầng. Hơn nữa, khi khảo sát thiết kế công trình đã phát hiện ra những vết nứt gãy sao không chuyển địa điểm xây dựng để rồi đến nay phải bàn cãi