Vẫn chưa thoát khỏi cảnh tạm bợ
Quy định này sẽ hạn chế tình trạng tạo thêm một loạt các căn nhà tạm, lụp xụp do chỉ được xây bán kiên cố 2 tầng bằng tường gạch, mái tôn hoặc vật liệu lắp ghép… trong lần cho phép trước vào năm 2006. Như lý giải của ông Quách Hồng Tuyến, Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố thì "Quy định này nhằm phục vụ nhu cầu bức thiết về nhà ở cho người dân".
Song cũng giống như lần trước, việc triển khai trên thực tế vẫn còn gặp khá nhiều vướng mắc, số lượng giấy phép xây dựng tạm mới được các quận, huyện cấp ra rất ít… Do lần cho phép này người dân tiếp tục phải chế tài ràng buộc bằng cam kết "Thực hiện tháo dỡ vô điều kiện". Điều này có nghĩa chủ nhà sẽ không được đòi hỏi bồi thường khi chính quyền địa phương triển khai giải tỏa để thực hiện quy hoạch.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, thông tin được phép xây dựng tạm trên đất quy hoạch treo cũng khiến nhiều người dân hy vọng sẽ xây mới, xây lại được căn nhà xuống cấp trên đất bị quy hoạch "treo" lơ lửng nhiều năm qua. Tuy nhiên, điều kiện để được cấp phép xây dựng tạm không không hề đơn giản và không phải nơi nào cũng được xây 5 tầng.
Cụ thể, chỉ những khu vực đã được duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 nhưng chưa có quyết định thu hồi đất của cơ quan có thẩm quyền mới được xem xét, cấp phép. Tại các tuyến hẻm rộng 3m, chiều cao xây dựng tạm tối đa là 3 tầng; với các khu vực quy hoạch treo thuộc phạm vi hành lang an toàn cầu, đường sắt, sông rạch… người dân không được phép xây mới mà chỉ được cải tạo kiểu "nâng nền, chống dột" nhưng kèm theo điều kiện phải đảm bảo giữ nguyên diện tích nhà hiện hữu.
Điều kiện ngặt nhất để được cấp phép xây dựng tạm với những người có nhà lụp xụp và nền đất trong các khu quy hoạch "treo" suốt những năm qua là sổ hồng. Chính vì bị quy hoạch treo nên người dân không được các quận, huyện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà. Khi nhà, đất không có sổ hồng, thì dù có nằm trong khu dân cư hiện hữu người dân cũng đành chịu, không thể xin giấy phép xây dựng, dù là xây tạm.
Tại TP HCM, gần đây một số quận, huyện như quận 12, Gò Vấp, huyện Hóc Môn… cũng đã mạnh dạn vận dụng các quy định để cấp sổ hồng cho các hộ dân có một phần hoặc toàn bộ diện tích nhà, đất trong trong quy hoạch "treo". Nhưng toàn bộ phần diện tích bị treo được "chấm mè" bằng những đường kẻ đứt quãng và ghi rõ phần diện tích không phù hợp quy hoạch, không được công nhận chính thức này trên sổ hồng của người sử dụng.
Tình trạng này cũng đã khiến người dân nếu đã có nhà cũ trên đất chỉ còn cách phải ở tạm; nếu trên đất chưa có nhà, cách làm phổ biến là để cho cỏ mọc hoang hóa chứ khó có thể thực hiện quyền mua bán, chuyển nhượng khi có nhu cầu.
Với thực trạng trên, dù cho tới thời điểm này, chính quyền TP HCM dù có quản lý nhà đất trong quy hoạch bằng những chính sách cởi mở hơn, thì người có nhà, đất trong các khu quy hoạch vẫn chưa thoát khỏi cái vòng luẩn quẩn của sự tạm bợ. Mong sao những bất cập trên TP HCM nên kiểm tra, tháo bỏ những ràng buộc khiến người dân sống trong khu vực quy hoạch "treo" thực sự được cởi trói