Viết tiếp bài "Những đứa trẻ phải lao động sớm ở Hà Nội"

Hà Nội: Các cửa hàng ăn "sính" phục vụ nhí

Ngay sau khi Báo CAND đăng bài "Những đứa trẻ phải lao động sớm - Bị biến tướng dưới nhiều hình thức", chúng tôi đã nhận được thông tin phản hồi của độc giả cũng như cơ quan chức năng. Thậm chí có cơ sở biết rõ mười mươi là thuê trẻ em vào làm việc nhưng không xử lý được.

Có những em còn bị bóc lột sức lao động trong điều kiện nặng nhọc như làm ở quán bia, quán karaoke. Đồng chí Phí Thái Bình, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội vừa ký công văn yêu cầu Sở LĐTB&XH tiếp tục giải quyết các đề án liên quan đến trẻ em trước đây.

Biết nhưng chưa xử lý được

Mặc dù biết rõ một số lao động bị cấm do chưa đến tuổi thành niên đang làm việc ở nhiều cơ sở ăn uống, nhà xưởng… nhưng việc xử lý không đạt được kết quả. Theo ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Giám đốc Sở LĐTB&XH, cơ sở nem tai B.H tại phố Hàng Thùng, quận Hoàn Kiếm đã nhiều lần kiểm tra, nhưng không xử lý được bởi khi thấy lực lượng chức năng, số lao động ở đây đã nhanh chóng bỏ chạy hoặc chủ kinh doanh nhận đó là con cháu trong nhà đến giúp việc.

Chúng tôi đã liên hệ đến Công an phường Hàng Bạc để tìm hiểu công tác quản lý cũng như đăng ký tạm trú, tạm vắng của số lao động tại cơ sở nem tai này thì được trả lời, tại địa chỉ trên phường không quản lý, nó thuộc địa giới phường Lý Thái Tổ. Liên hệ đến Công an phường Lý Thái Tổ thì lại bảo đó là địa giới của phường Hàng Bạc. Cuối cùng, chẳng biết ai quản lý và việc trẻ em phải lao động sớm như phản ánh của người dân cũng mặc nhiên tồn tại. 

Đến nay, số liệu điều tra, khảo sát trẻ em phải lao động sớm trên địa bàn phường Kim Liên năm 2008 chưa có. Việc những đứa trẻ khai tăng tuổi theo lời dặn của chủ lao động để tránh bị xử lý như ở một vài quán ăn đêm trên đường Phạm Ngọc Thạch - Lương Đình Của cứ thế tiếp diễn. Trẻ em phải làm việc quá sức, không được học hành, không được khám sức khoẻ định kỳ vẫn là chuyện thường ngày.

Trong khi ấy, việc kiểm tra, phát hiện của cơ quan chức năng còn quá mờ nhạt. Theo Phòng Bảo vệ chăm sóc trẻ em, Sở LĐTB&XH, số trẻ em phải lao động sớm ở Hà Nội chủ yếu là ở các tỉnh khác đến. Theo quy định, từ 16 tuổi trở lên mới được ký hợp đồng lao động (trừ một số ngành nghề). Cán bộ cấp cơ sở phải có hướng dẫn người sử dụng lao động như: lao động thông thường là như thế nào, lao động trẻ em phải có những điều kiện gì, ở làng nghề khi sử dụng lao động phải chú ý đến độ tuổi, độc hại, môi trường… Phòng Bảo vệ chăm sóc trẻ em thường xuyên tập huấn cho các cán bộ để nhận diện thế nào là trẻ em chưa đến tuổi lao động và có cách thức can thiệp kịp thời.

Đề án chỉ giải quyết được phần ngọn

Cho đến nay, để định nghĩa thế nào là môi trường độc hại mà trẻ em không được lao động vẫn còn nhiều tranh cãi. Theo ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Giám đốc Sở LĐTB&XH Hà Nội thì Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã xếp trẻ em phục vụ trong các quán bia, rượu, nhà nghỉ, karaoke vào loại độc hại, cấm làm công việc này, nhưng ở dưới cơ sở thực hiện thì lại không coi đó là công việc độc hại. Đây là sự mâu thuẫn trong cách định nghĩa, cho nên không thống nhất xử lý được đối với chủ sử dụng lao động.

Bộ LĐTB&XH đã có hướng dẫn thế nào là độc hại, nguy hiểm nhưng lại dài quá, không ai nhớ được. Trước khi có sự việc em Nguyễn Thị Bình bị hành hạ, Hà Nội đã xây dựng đề án "Giải quyết trẻ em phải lao động độc hại, nặng nhọc trên địa bàn Hà Nội (cũ)" theo Quyết định 19-2004/TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Đề án này đã vận hành nhưng chưa đi đến đâu và kéo dài cho đến nay. Đánh giá về hiệu quả của đề án, ông Hùng cho biết, nó mới chỉ dừng ở mức khảo sát. Nhưng khảo sát này lại ở những năm trước, còn thực trạng trẻ em phải lao động sớm ở Hà Nội biến đổi theo ngày, đến nay đã hết năm 2008, con số bao nhiêu trẻ em ở Hà Nội phải lao động sớm, lao động nặng nhọc, độc hại thì chưa ai thống kê được.

Lý do là Hà Nội mở rộng địa chính, nên chưa khảo sát và thống kê. Trước việc phản ánh của báo chí về tình trạng trẻ em phải lao động sớm, ông Hùng cho biết, năm 2009, Sở LĐTB&XH sẽ tiếp tục thực hiện đề án này trong điều kiện đã có chỉnh sửa để phù hợp với các địa phương mới sáp nhập vào Hà Nội. Những hạn chế của đề án cũ sẽ được bổ sung, sau khi có kết quả khảo sát sẽ bắt tay ngay vào thực hiện các biện pháp quản lý cũng như giải pháp. Theo ông Hùng thì nhiệm vụ trước mắt là phải thống kê xem có bao nhiêu lao động là trẻ em trên địa bàn, thế nào là độc hại, lao động nào không được ký hợp đồng lao động và xác định ai quản lý số lao động này.

Không xóa bỏ hoàn toàn lao động trẻ em, nhưng lao động trẻ em phải là loại lao động hạn chế và có điều kiện. Lâu nay, sự buông lỏng trong công tác quản lý và chưa đưa ra những giải pháp thích hợp, kịp thời đã đẩy tình trạng trẻ em phải lao động vất vả, thậm chí còn bị lạm dụng sức khỏe, bị thương tích... Thiết nghĩ, bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của các ngành, chính quyền và đoàn thể cơ sở, cần phải được thực hiện nghiêm túc, kịp thời, tránh kéo dài và làm phần ngọn, quản lý trên văn bản như vừa qua