Bài 2: Chợ tự phát “lấn át” lòng đường

Lòng, lề đường nào cũng có thể biến thành chợ

Đường An Dương Vương là tuyến đường kéo dài từ khu vực vòng xoay Phú Lâm đến đường Phú Định. Dọc tuyến đường dài khoảng 4km này có rất nhiều công ty với hàng ngàn công nhân nên nhiều năm nay, các chợ tự phát đã mọc lên lấn chiếm toàn bộ vỉa hè, lòng đường khiến giao thông qua khu vực này luôn trong tình trạng ùn ứ, nhất là vào giờ cao điểm.

Tại khu vực phường Bình Phú, bắt đầu cầu Mỹ Thuận, cả 2 bên đường đầy ắp các sạp bán tôm cá, thịt heo, rau củ được người dân bày tràn ra đường khiến các dòng phương tiện phải nhích đi từng mét, nhất là vào tầm 8h sáng và 16h giờ chiều. Ngay trên cầu Mỹ Thuận, các xe đẩy bán trái cây, bán vịt gà còn sống chiếm dụng khiến không gian cầu bị hẹp lại. Người bán thì tràn đường, người mua thì dừng xe vô tội vạ nên nơi này thường xuyên xảy ra va chạm giao thông.

Điểm cuối của đường An Dương Vương là đường Phú Định (phường Phú Định) cũng bị người dân biến vỉa hè, lòng đường thành chợ. Nhiều nhất, cơ động nhất là xe tự chế chứa hàng trăm ký thực phẩm, rau củ đậu dưới lòng đường mở loa rao bán hàng. Nhiều “shop thời trang” đặt trên xe ba gác cũng xuất hiện tại khu vực này, người mua vô tư dựng xe lựa chọn quần áo khiến đoạn đường đã nhỏ hẹp còn bị khuất tầm nhìn. Tại khu vực này còn có tình trạng rác thải nổi dày đặc dưới con sông ngay bến phà Phú Định, rác thải này chủ yếu là do người buôn bán ở chợ tự phát “tiện tay” ném xuống. Chính quyền địa phương đã nhiều lần ra quân xử lý tình trạng chợ tự phát trên tuyến đường này, tuy nhiên sau đó thì đâu lại vào đấy.

Ngã tư Bốn Xã là nơi giao nhau của 6 tuyến đường nên chuyện bị ùn ứ giao thông đã trở thành nỗi ám ảnh với người đi đường. Vào các giờ cao điểm, dòng xe từ 6 tuyến đường Bình Long, Thoại Ngọc Hầu, Hòa Bình, Phan Anh, hương lộ 2 và Lê Văn Quới đổ về khu vực ngã tư Bốn Xã đã nhiều lại bị các chợ tự phát lấn chiếm khiến con đường càng thêm nhỏ hẹp, dòng phương tiện phải nhích từng mét. Đoạn đường Phan Anh có hàng trăm người dân chiếm dụng và biến 2 bên đường thành chợ với đủ các gian hàng thịt cá, rau củ. Ngoài ra, nơi đây còn là nơi tập kết, trung chuyển hàng hóa nên các phương tiện dừng đậu, lấn chiếm lòng đường khiến người dân đi lại khó khăn.

Tại trước khu chế xuất Linh Trung thuộc phường Linh Xuân, tuyến đường song hành với xa lộ Đại Hàn cũng được nhiều người buôn bán xem là “đất” của mình. Các xe bán hàng rong thản nhiên đậu giữa đường để rao bán hàng hóa, còn các công nhân cũng vô tư dừng xe mua hàng, chiếm hết cả đường lưu thông. Vào giờ cao điểm, tuyến đường qua hầm chui trước cổng khu chế xuất lúc nào cũng bị ùn ứ vì công nhân đi chiếm hết phần đường của làn xe ngược lại. Tình trạng trên đã diễn ra cả chục năm nay …

Chợ truyền thống lay lắt, đường thêm tắc

Chợ tự phát đa phần mọc lên xung quanh các khu công nghiệp, khu chế xuất với hàng ngàn công nhân. Chợ tự phát hút công nhân vì giá cả rẻ và dễ dừng xe mua, chỉ cần ngồi trên xe chỉ tay đã có thể mua đầy đủ các loại lương thực, thực phẩm. Trong khi đó muốn vào chợ truyền thống, họ phải gửi xe vừa bất tiện vừa tốn tiền. Chính vì vậy mà rất nhiều chợ truyền thống mặc dù được xây mới khang trang, sạch đẹp nhưng bị bỏ hoang hoặc buôn bán ế ẩm. Đáng nói hơn, hàng hóa bán tại chợ tự phát toàn là hàng trôi nổi, ôi thiu, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm nhưng vì giá rẻ nên người lao động có thu nhập thấp vẫn dễ dàng chấp nhận.

Chợ đầu mối Bình Điền đi vào hoạt động từ năm 2006, là nơi cung cấp đến 35% lượng thịt gia súc và 70% lượng thủy hải sản cho TP Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận nhưng hiện nay cũng bị bao vây bởi các chợ tự phát. Các chợ tự phát mọc lên trên đoạn đường Nguyễn Văn Linh, Quảng Trọng Linh và khu vực trước cổng vào chợ. Hàng đêm xe tải rau củ, thịt cá tấp nập xuống hàng như là một ngôi chợ thực thụ. Một tiểu thương ở chợ đầu mối Bình Điền cho biết, chưa nói đến chất lượng hàng hóa, việc các chợ tự phát bao vây xung quanh chợ đầu mối đã làm giảm sức mua bán bên trong chợ, tiểu thương bị ảnh hưởng nặng.

Chợ đầu mối nông sản Thủ Đức cũng vậy, các chợ tự phát mọc đầy ở các con đường xung quanh chợ… Tương tự, chợ Bình Long (phường Bình Hưng Hòa) cũng rơi vào cảnh ế ẩm khi các tuyến đường xung quanh chợ như đường số 3, 1A bị biến thành các chợ tự phát. Nhiều tiểu thương của chợ Bình Long cho biết các cơ quan chức năng của địa phương thường xuyên kiểm tra, xử phạt tuy nhiên việc xử lý này như “bắt cóc bỏ dĩa”.

Ngoài các sạp buôn bán tự phát thì lượng xe lôi tự chế, xe ba gác đã “hết đát” được tận dụng vận chuyển, buôn bán các mặt hàng xuất hiện tại các chợ tự phát gây ùn tắc giao thông, mất an ninh trật tự và tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn cao. Mới đây nhất lúc 5h ngày 24/6, ông N.V.T. (SN 1962) điều khiển xe máy BKS 61N2-1490 lưu thông trên đường số 1, (hướng từ đường Thống Nhất ra đường Lê Đức Thọ), đến trước số 135, phường 11, Gò Vấp (nay là phường Thông Tây Hội) thì bị xe lôi tự chế lưu thông cùng chiều tông trúng. Ông T. ngã xuống đường và tử vong tại chỗ.

Nhằm đảm bảo trật tự an toàn giao thông và mỹ quan đô thị, tránh các tuyến đường bị ùn ứ giao thông khi phải đối mặt với các chợ tự phát lấn chiếm lòng, lề đường, lực lượng CSGT, Công an TP Hồ Chí Minh thường xuyên phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, vận động và kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, nhất là tại các tuyến đường có lượng phương tiện lưu thông lớn. Từ đầu năm 2025 đến nay, các tổ CSGT đã phối hợp với chính quyền địa phương xử lý hàng trăm trường hợp xe thô sơ tự chế, xe ba, bốn bánh, xe lôi bán hàng rong, xe ôm công nghệ, taxi truyền thống, taxi công nghệ có hành vi dừng, đỗ không đúng quy định; phối hợp với lực lượng chức năng lập biên bản xử lý nhiều trường hợp kinh doanh, buôn bán hàng hóa lấn chiếm lòng đường, vỉa hè. Đồng thời triển khai cho người vi phạm ký cam kết không tái phạm.

Tuy nhiên từ thực tế cho thấy, việc dẹp chợ tự phát như "bắt cóc bỏ dĩa”. Khi các lực lượng chức năng rời đi thì việc buôn bán, lấn chiếm lại tấp nập.