Bãi rác quá tải giữa hai xã: Người dân phải đóng cửa để… thở
Nằm giáp ranh giữa hai xã Triệu Phong và Ái Tử, tỉnh Quảng Trị, bãi rác tập trung của khu vực huyện Triệu Phong cũ đã trở thành một điểm nghẽn môi trường kéo dài suốt nhiều năm. Câu chuyện ở đây không còn dừng lại ở những con số về diện tích hay khối lượng rác thải, mà đã hiện hữu thành nỗi ám ảnh thường trực, đè nặng lên đời sống của hàng trăm hộ dân sinh sống quanh khu vực.
Cuối tháng Tư, trời Quảng Trị nắng như đổ lửa. Gió Lào đầu mùa hun nóng từng đợt, quất ràn rạt vào mặt. Bịt kín khẩu trang, PV Báo CAND lần theo con đường đất dẫn vào khu vực bãi rác của huyện Triệu Phong cũ.
Từ khoảng cách cả cây số, mùi hôi thối đã bắt đầu xộc thẳng vào khứu giác. Càng tiến gần, thứ mùi ấy càng đặc quánh, bám riết lấy từng nhịp thở, như một lớp không khí khác phủ trùm lên không gian – nặng nề, ngột ngạt đến khó chịu.
Trước mắt chúng tôi là những quả đồi rác nhấp nhô, kéo dài trên diện tích hàng chục héc-ta. Rác không được chôn lấp, không được xử lý, tất cả nằm trần trụi dưới nắng. Những lớp rác mới đổ chồng lên lớp cũ, tạo thành từng tầng dày đặc, đen sẫm. Ở nhiều vị trí, túi nilon bay lơ lửng, mắc vào cành tràm, treo lủng lẳng như những dấu hiệu báo động về một môi trường đang bị bào mòn từng ngày.
Không xa đó, thôn Nại Hiệp hiện ra với những ngôi nhà cửa đóng then cài giữa ban ngày. Không phải vì lo trộm cắp. Người dân đóng cửa để… tránh mùi hôi.
Ông Nguyễn Văn Phước, một người dân trong thôn, đón chúng tôi với cái lắc đầu đầy bất lực: “Có ngày mùi hôi đến mức không thể chịu nổi. Nhà nào cũng phải đóng kín cửa, nhưng đóng cửa thì lại bí bách. Ruồi muỗi thì lúc nào cũng dày đặc. Trẻ con, người già đều bị ảnh hưởng”.
Câu chuyện của ông Phước không phải cá biệt. Gần 140 hộ dân với hơn 600 nhân khẩu ở đây đang sống trong tình trạng tương tự. Không khí ô nhiễm, nguồn nước bị đe dọa, đất sản xuất bị xâm lấn bởi rác thải – tất cả tạo nên một vòng xoáy bất an kéo dài nhiều năm.
Từ bãi rác nhìn ra, những rừng tràm của người dân trải dài dưới cái nắng gắt. Gió Lào thổi qua, kéo theo mùi rác nồng nặc, phát tán sâu vào khu rừng. Một chủ rừng tràm cho biết, việc thuê nhân công vào khai thác ngày càng khó, bởi không ai muốn làm việc trong môi trường đặc quánh mùi rác.
Đáng lo hơn, bãi rác nằm ở vị trí cao. Mỗi trận mưa lớn, nước rỉ rác đen đặc theo dòng chảy tràn xuống các khu vực thấp hơn, thấm vào đất rồi lan ra sông Ái Tử – nguồn nước quan trọng phục vụ sinh hoạt và sản xuất của cả vùng.
Ông Nguyễn Đức Hùng, Trưởng thôn Nại Hiệp, không giấu được sự lo lắng khi trao đổi với chúng tôi: “Mùa nắng thì ô nhiễm không khí, mùa mưa thì ô nhiễm nước. Người dân không biết phải tránh kiểu gì. Lo nhất là lâu dài sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe”.
Theo ông Hùng, cử tri địa phương đã nhiều lần kiến nghị nhưng việc xử lý vẫn chưa có chuyển biến rõ ràng. Bãi rác này tiếp nhận rác từ nhiều khu vực, trong khi những thay đổi về địa giới hành chính khiến việc xác định thẩm quyền xử lý trở nên phức tạp.
Trao đổi với PV Báo CAND, lãnh đạo UBND xã Ái Tử cho biết, tình trạng ô nhiễm tại bãi rác đã kéo dài và ở mức nghiêm trọng. Mùi hôi, nước rỉ rác và côn trùng đều tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Vừa qua, Văn phòng UBND tỉnh Quảng Trị đã có công văn yêu cầu các cơ quan liên quan kiểm tra, đề xuất phương án xử lý; Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với chính quyền các xã liên quan để làm rõ nội dung phản ánh và tham mưu giải pháp.
Tuy nhiên, với người dân, điều bà con cần không phải là thêm văn bản, mà là một giải pháp cụ thể, khả thi và sớm được triển khai.