Bất cập trong vận chuyển, thu gom và xử lý rác thải tại TP Hồ Chí Minh
Từ ngày 1/12/2025, bãi rác Đa Phước chỉ tiếp nhận rác sinh hoạt trong khoảng 12 tiếng ban đêm thay vì cả ngày như trước. Thay đổi này khiến quá trình thu gom, vận chuyển của các đơn vị dịch vụ môi trường trên toàn TP Hồ Chí Minh gặp khó khăn nghiêm trọng. Lượng rác thu gom ban ngày phải dồn hết sang ban đêm, trong khi hệ thống phương tiện, khung thời gian lưu thông, năng lực tiếp nhận đều bị hạn chế.
Ông Tống Viết Thành, Phó phòng Quản lý chất thải rắn Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Hồ Chí Minh cho biết, hiện có 14 địa phương trên địa bàn thành phố đang điều phối khoảng 4.550 tấn rác/ngày với 443 chuyến xe. Trong đó ca ngày chiếm 1.800 tấn (175 chuyến), ca đêm 2.750 tấn (268 chuyến). Khi bãi rác Đa Phước đổi giờ nhận rác, toàn bộ 1.800 tấn rác ca ngày bị dồn sang ban đêm, khiến các xe chỉ có quỹ thời gian rất ngắn để quay vòng.
Theo tính toán, mỗi chuyến xe từ trung chuyển đến bãi xử lý và quay về mất từ 3,5 đến 4 giờ do giới hạn phương tiện, quy định cấm xe tải giờ cao điểm cũng như mật độ giao thông dày đặc. Do đó, thành phố đã phải triển khai ngay các phương án ứng phó nhằm đảm bảo hoạt động thu gom không bị gián đoạn.
Một số giải pháp trọng tâm như: phân bổ lại lượng rác thu gom giữa các khu xử lý, bổ sung phương tiện và điều chỉnh khung giờ cấm xe tải, điều chỉnh thời gian thu gom rác tại nguồn. Chuyển khoảng 450 tấn/ngày từ các quận trung tâm không có trạm trung chuyển sang Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tây Bắc. Đồng thời, 1.350 tấn/ngày được chuyển sang vận chuyển vào ban đêm về Đa Phước. Việc phân luồng lại này giúp giảm áp lực dồn tải vào một điểm xử lý.
Sở NN&MT TP Hồ Chí Minh yêu cầu các đơn vị tăng cường đầu tư phương tiện cuốn ép, xe vận chuyển chuyên dụng có khả năng chứa nước rỉ rác. UBND TP Hồ Chí Minh đã giao Sở Xây dựng phối hợp Công an thành phố cùng Sở NN&MT xem xét điều chỉnh khung giờ cấm xe, cấp phép lưu thông phù hợp để giúp xe rác có thể chạy trong “khung giờ mở” đáp ứng tiến độ vận chuyển.
UBND cấp xã, phường được yêu cầu thông tin kịp thời đến người dân về việc chuyển thời gian thu gom từ ban ngày sang ban đêm. Việc điều chỉnh này giúp đồng bộ với giờ tiếp nhận rác tại bãi, đồng thời hạn chế tối đa lượng rác tồn đọng ban ngày có thể gây ô nhiễm môi trường đô thị.
Mọi xe vận chuyển rác đều được giám sát qua GPS bởi Ban Quản lý Khu liên hợp xử lý chất thải thành phố. Bất kỳ phương tiện nào đi sai tuyến, không đảm bảo an toàn kỹ thuật, không đảm bảo vệ sinh đều bị nhắc nhở hoặc xử lý.
Việc điều chỉnh khung giờ cấm xe để cho phép phương tiện chuyên dụng thu gom rác lưu thông là giải pháp cần thiết, song đi kèm nhiều yêu cầu nghiêm ngặt để bảo đảm không làm phát sinh rủi ro về giao thông, trật tự đô thị và môi trường.
Ông Tống Viết Thành cho biết, Sở NN&MT TP Hồ Chí Minh phối hợp Phòng CSGT, Công an thành phố tiến hành rà soát toàn bộ danh sách xe được cấp phép vận chuyển rác trong khung giờ điều chỉnh.
Theo quy định, mọi xe vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật như: có thiết bị chứa nước rỉ rác, không để rơi vãi, không phát tán mùi, phải được xịt rửa, khử mùi trước khi rời trạm trung chuyển, phải được vệ sinh sạch sẽ trước khi rời bãi xử lý. Việc tuân thủ quy trình giúp hạn chế tình trạng xe rác gây mùi khó chịu trong giờ cao điểm, đồng thời nâng tiêu chuẩn vận tải rác lên mức chuyên nghiệp hơn.
Dù thành phố đã có chủ trương từ năm 2018 nhưng xe rác thô sơ vẫn còn hoạt động ở nhiều tuyến đường, gây mất mỹ quan đô thị. Sở NN&MT cho biết, Quỹ Bảo vệ môi trường đang duy trì chính sách cho vay ưu đãi giúp cá nhân, tổ chức chuyển đổi sang xe đạt chuẩn.
Chính sách hỗ trợ này cho vay với hạn mức không quá 70% tổng mức đầu tư với mỗi dự án, lãi suất cho vay 3,86%/năm trong thời gian vay không quá 7 năm (tùy theo từng trường hợp cụ thể). Chính sách này góp phần đẩy nhanh quá trình loại bỏ phương tiện lạc hậu, thay bằng xe cuốn ép kín, tạo chuyển biến căn bản trong công tác vệ sinh môi trường đô thị.
TP Hồ Chí Minh cần tiếp tục thúc đẩy đầu tư nhà máy đốt rác phát điện, tăng cường phương tiện đạt chuẩn, tiến đến giảm dần phụ thuộc vào chôn lấp. Đây là hướng đi cần thiết để xây dựng môi trường đô thị văn minh, xanh sạch, bền vững cho hơn 14 triệu dân thành phố.