Lỗ hổng nào trong thu gom, vận chuyển lợn bệnh "phù phép" thành pate thịt hộp?

Vụ việc 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi được "phù phép" tại Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco) khiến dư luận cả nước vừa bức xúc vừa hoang mang, bởi đây là một trong những doanh nghiệp lớn có uy tín trên thị trường.

Liên quan đến vụ việc này, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Nafiqpm) - Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có công văn gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hải Phòng đề nghị cung cấp thông tin.

Cụ thể, Nafiqpm yêu cầu cung cấp thông tin về hoạt động quản lý an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh do địa phương thực hiện đối với cơ sở Đồ hộp Hạ Long từ trước đến nay, cũng như các biện pháp xử lý, yêu cầu truy xuất, triệu hồi đối với các lô hàng không đảm bảo an toàn theo quy định và kết quả thực hiện của các cơ quan chức năng địa phương đến thời điểm hiện nay.

Nafiqpm cũng đề nghị Sở chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thuộc Sở phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền và các địa phương liên quan trong việc điều tra truy xuất, xử lý vi phạm, triệu hồi sản phẩm không đảm bảo an toàn khi có đề nghị phối hợp trong phạm vi, chức năng quản lý.

Song song đó tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân và các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông sản tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, sử dụng nguyên liệu rõ nguồn gốc. Đồng thời tham mưu cho Chủ tịch UBND TP Hải Phòng chỉ đạo các cơ quan, xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát và hậu kiểm các cơ sở không có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.

Cũng liên quan đến vụ việc này, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y - ông Tăng Anh Vinh, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Thú y cộng đồng cho biết, Cục đã phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng trong suốt quá trình điều tra vụ án. Cục Chăn nuôi và Thú y sẽ chờ kết luận điều tra đầy đủ, khách quan trước khi thông tin chính thức đến công chúng.

Ông Tăng Anh Vinh phân tích, việc phát hiện đường dây thu gom, vận chuyển heo bệnh qua nhiều địa phương và đưa vào cơ sở chế biến với số lượng lớn, kéo dài đã cho thấy công tác tổ chức thực hiện ở một số khâu còn tồn tại hạn chế và lỗ hổng. Theo ông Vinh, có thể xảy ra tình trạng cố tình che giấu dịch bệnh, vận chuyển trái phép, né tránh kiểm tra, hoặc từ các hộ chăn nuôi, giết mổ nhỏ lẻ, tự phát và phân bố rộng rãi, trong khi lực lượng thú y cơ sở còn mỏng.

Trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân, bao gồm cả cơ quan thú y địa phương, theo ông Vinh nếu có liên quan, sẽ được xem xét và làm rõ dựa trên kết luận chính thức của cơ quan chức năng.

Cục Chăn nuôi và Thú y khẳng định quan điểm xử lý nghiêm minh, không bao che, không dung túng bất kỳ vi phạm nào. Đồng thời, Cục yêu cầu các địa phương rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý để khắc phục các tồn tại, nhằm tránh tái diễn các vụ việc tương tự trong thời gian tới.

Ông Vinh cũng thông tin, hiện nay hoạt động sản xuất giết mổ, kinh doanh nhỏ lẻ, phân tán, đặc biệt là giết mổ thủ công và tự phát diễn ra nhiều. Những hoạt động này khiến việc quản lý từ gốc trở nên khó khăn trong giám sát.

Bên cạnh đó, ý thức chấp hành pháp luật của một số tổ chức, cá nhân còn thấp. Điều này dẫn đến việc vì lợi nhuận mà vi phạm, thậm chí sử dụng các thủ đoạn ngày càng tinh vi như vận chuyển vào ban đêm, chia nhỏ lô hàng, trà trộn hàng không bảo đảm với hàng hợp pháp, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình kiểm tra.

Ngoài ra, nguồn lực cho việc kiểm tra, kiểm soát còn hạn chế trong khi địa bàn rộng lớn, lượng hàng hóa lưu thông lớn, đặc biệt vào dịp Tết.

Trước những thực tế trên, Cục đang triển khai các giải pháp cụ thể để khắc phục. Đơn vị đang xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về chăn nuôi và thú y, trong đó bao gồm kê khai chăn nuôi, quản lý hoạt động giết mổ nhằm phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc động vật và sản phẩm động vật.

Song song với đó, Cục phối hợp với các địa phương rà soát và quản lý chặt chẽ hơn đối với cơ sở giết mổ lẻ. Cục từng bước xóa bỏ các cơ sở nhỏ lẻ không phép, không đảm bảo vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm.

Ông Vinh nhấn mạnh rằng, công tác quản lý an toàn thực phẩm chỉ đạt hiệu quả bền vững khi có sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành thú y, y tế, công thương, công an và chính quyền cơ sở, trong đó, trách nhiệm quản lý khu vực cần được phân định rõ ràng.

Đặc biệt, cần chú trọng đến vấn đề giấy tờ, liên quan đến việc heo bệnh được hợp thức hóa giấy tờ để đưa vào cơ sở chế biến, Cục đang đẩy mạnh cấp giấy kiểm dịch điện tử và lưu thông dữ liệu giữa các cơ quan thú y, quản lý thị trường, chính quyền địa phương nhằm hạn chế tình trạng làm giả giấy tờ…