Mua "thuốc gia truyền" nổ trên mạng, nhiều người tiền mất, tật mang
Nhiều người nghe quảng cáo thực phẩm chức năng, chế phẩm “gia truyền” không rõ thành phần "nổ" trên mạng xã hội như thần dược đã mua về uống, bệnh không khỏi mà còn "tiền mất, tật mang". Bộ Y tế vừa đề xuất xử phạt các hành vi lợi dụng không gian mạng để truyền bá, quảng cáo, tư vấn các phương pháp khám chữa bệnh sai lệch, trái quy định.
Quảng cáo thuốc "giảm đau" thần tốc, "kem gia truyền 3 đời" như thần dược
Thời gian gần đây, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) ghi nhận nhiều trường hợp nhập viện sau thời gian dài sử dụng các sản phẩm mua qua mạng hoặc theo truyền miệng, dưới dạng viên hoàn, thuốc “gia truyền”, thảo dược, kem bôi… không rõ thành phần.
Điểm đáng chú ý là nhiều người xuất hiện các biểu hiện điển hình của tình trạng phơi nhiễm corticoid kéo dài, với các hậu quả nặng nề như hội chứng Cushing và suy tuyến thượng thận.
Điển hình là nữ bệnh nhân 50 tuổi sử dụng một chế phẩm dạng viên hoàn được quảng cáo giúp “giảm đau xương khớp nhanh” trong nhiều tháng. Ban đầu triệu chứng cải thiện rõ rệt, nhưng sau đó, chị xuất hiện tăng cân nhanh, mặt tròn bất thường, yếu cơ, mệt mỏi kéo dài, đau xương, hạn chế vận động.
Theo bệnh nhân, lúc đầu uống chị thấy đỡ nhanh nên tin là hợp thuốc. Sau một thời gian, cơ thể thay đổi nhiều nhưng không nghĩ là do thuốc. Chỉ khi đến bệnh viện, được các bác sĩ thăm khám và xét nghiệm cho kết quả bị hội chứng Cushing và nguy cơ suy tuyến thượng thận khi ngừng thuốc chị mới tá hoả lo sợ.
Hội chứng Cushing là một bệnh lý nội tiết do rối loạn chức năng vỏ tuyến thượng thận, gây tăng mạn tính hormone glucocorticoid không kìm hãm được.
ThS.DS Ngô Văn Dũng, Trưởng Khoa Dược, Bệnh viện 19-8 cho biết, trên thế giới, đã có nhiều báo cáo ghi nhận tình trạng tương tự. Một số nghiên cứu và báo cáo ca bệnh cho thấy, người bệnh sử dụng các chế phẩm “herbal” (thảo mộc, thảo dược) hoặc thuốc cổ truyền không rõ thành phần có thể phát triển hội chứng Cushing ngoại sinh
Sau khi ngừng sử dụng, người bệnh có thể rơi vào suy tuyến thượng thận, thậm chí tụt huyết áp nguy hiểm.
“Điều đáng lo ngại bệnh nhân không biết mình đang sử dụng corticoid, nhưng lại mang đầy đủ hậu quả của corticoid kéo dài. Khi đó, việc xử trí không chỉ dừng ở ngừng thuốc mà còn phải điều trị suy tuyến thượng thận và các biến chứng đi kèm", DS Dũng cho biết.
Không chỉ vậy, Bệnh viện Da liễu Trung ương gần đây cũng ghi nhận nhiều trường hợp phải vào nhập viện do sử dụng thuốc, kem bôi mua trên mạng với những lời quảng cáo hoa mỹ như: “Khỏi nấm sau 3 ngày”, “dứt điểm chàm, tổ đỉa chỉ sau một lần bôi”, “kem gia truyền 3 đời”...
Điển hình là trường hợp bà B.T.M (50 tuổi) đến khám do bong vảy toàn thân và ngứa rất nhiều.
Diễn biến bệnh của bà M đã có từ 2 năm nay, bà đã đi khám nhiều nơi, sử dụng rất nhiều loại thuốc bôi mua qua mạng hoặc mua ở hiệu thuốc mà không có đơn. Ngoài ra, bà còn tắm lá, uống thuốc nam, thuốc bắc hằng ngày. Tuy nhiên, tổn thương không đỡ mà còn lan rộng ra toàn thân.
Bác sĩ đã khám và xét nghiệm soi tươi tìm nấm ở vùng tay chân, thân mình người bệnh, phát hiện bệnh nhân có hình ảnh nấm sợi. Bà M được chẩn đoán nhiễm nấm da toàn thân và điều trị thuốc uống itraconazole, bôi thuốc kháng nấm tại chỗ.
Sau 3 ngày điều trị, tình trạng của bà đã cải thiện tốt, không còn bong vảy da. Tuy nhiên, bà vẫn phải tiếp tục điều trị theo phác đồ tại bệnh viện.
Một trường hợp khác là bà N.T.H (60 tuổi), bị ngứa ở tay và chân. Sau khi lên mạng thấy quảng cáo nhà thuốc đông y gia truyền chữa nấm dứt điểm trong 3 ngày, bà đã đặt mua về bôi. Sau 2 tháng sử dụng thuốc, chỗ ngứa không khỏi mà còn lan rộng, có hiện tượng loét, sưng đỏ, đau rát. Bà vội vàng tìm đến Bệnh viện Da liễu Trung ương để thăm khám.
Kết quả bà bị nhiễm nấm da, do sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, thành phần, bệnh không thuyên giảm mà còn nặng lên.
Xử phạt nặng để tạo tính răn đe
Theo BSCKII Nguyễn Thị Thanh Thùy, Trưởng khoa Khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em, Bệnh viện Da liễu Trung ương, hiện nay, cùng với sự phát triển của các sàn thương mại điện tử, người dân rất dễ dàng tiếp cận với nhiều loại thuốc bôi với những lời quảng cáo hấp dẫn như "thuốc gia truyền" chữa khỏi bệnh nấm da, tổ đỉa trong thời gian ngắn. Chính vì thế, Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận rất nhiều bệnh nhân đến phòng khám trong tình trạng da trợt loét, sẩn đỏ và ngứa nhiều không thể kiểm soát.
Bên cạnh đó, còn rất nhiều người "tự làm bác sĩ", khi thấy ngứa, họ ra hiệu thuốc mua đại một tuýp kem về bôi, thấy đỡ nhanh nên bôi liên tục.
Tuy nhiên, theo BS Thùy, hầu hết các loại thuốc bôi không rõ nguồn gốc hoặc thuốc tự pha trộn (kem trộn) thường chứa corticoid hàm lượng cao. Giai đoạn đầu da hết ngứa rất nhanh, mẩn đỏ biến mất khiến người bệnh lầm tưởng đã khỏi. Thực tế corticoid chỉ làm ức chế miễn dịch tại chỗ, khiến nấm không bị tiêu diệt mà còn "nuôi" nấm phát triển âm thầm.
BS cảnh báo, khi bôi liên tục các loại thuốc trên mà không theo chỉ định, không rõ nguồn gốc, thành phần lên vùng da bị nấm, người bệnh sẽ đối mặt với các biến chứng nặng nề, thậm chí còn bội nhiễm vi khuẩn gây mủ, viêm loét, nhiễm trùng máu, hoặc bị lệ thuộc thuốc, nếu ngưng bôi là nấm da bùng phát dữ dội, ngứa.
Còn ThS.DS Ngô Văn Dũng cho rằng, corticoid là nhóm thuốc chống viêm rất mạnh, được sử dụng trong nhiều bệnh lý như dị ứng, hen suyễn, viêm khớp, bệnh tự miễn…Tuy nhiên, người bệnh sử dụng các chế phẩm không rõ thành phần, không có chỉ định của bác sĩ, hoặc dùng kéo dài mà không được theo dõi, gây ra hậu quả khôn lường.
Vì vậy, DS khuyến cáo người dân không sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng, chế phẩm “gia truyền” không rõ thành phần, không tin vào các quảng cáo “hiệu quả nhanh”, “khỏi nhanh”, mà chỉ sử dụng corticoid khi có chỉ định của bác sĩ.
Trước việc bùng nổ quảng cáo bán "thần dược" gia truyền, phát tán nội dung khám chữa bệnh sai lệch, thậm chí cổ xúy các phương pháp, liệu pháp khám chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng, Bộ Y tế đề xuất xử phạt mạnh hành vi này.
Theo Bộ Y tế, nhiều nội dung về khám chữa bệnh sai lệch đang lan truyền trên không gian mạng, thậm chí cổ súy các phương pháp chưa được kiểm chứng hoặc chưa được phép áp dụng như "thuận tự nhiên", chữa ung thư bằng nước kiềm, nhịn ăn thải độc, "chanh liều cao".
Các thông tin này gây hiểu lầm nghiêm trọng, có thể khiến người bệnh từ bỏ phác đồ điều trị chính thống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng, đồng thời vi phạm quy định cấm tại Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh.
Bộ Y tế đề xuất bổ sung quy định xử phạt trong dự thảo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Cụ thể, mức phạt 10-20 triệu đồng được đề xuất với hành vi đăng tải, phát tán thông tin tư vấn, quảng cáo sản phẩm, dịch vụ, thiết bị dưới danh nghĩa có tác dụng khám chữa bệnh, thay thế thuốc hoặc phác đồ điều trị trái quy định.
Nhóm hành vi này thường gắn với mục đích thương mại như bán thực phẩm chức năng, thiết bị y tế không rõ nguồn gốc, sản phẩm "thải độc", "tăng miễn dịch", bài thuốc tự chế hay các khóa tư vấn điều trị không phép.