Ngư dân xót xa khi cửa biển bị bồi lấp chặn lối ra vào
Gần đây, ngư dân ở Quảng Trị gặp rất nhiều khó khăn khi cửa biển ở sông Dinh, sông Lý Hoà, sông Nhật Lệ… bị cát biển bồi lấp tạo thành những con đê chặn lối ra vào. Chính quyền địa phương và người dân đã tìm nhiều biện pháp khắc phục nhưng chưa mang lại hiệu quả. Thiết nghĩ, cần một giải pháp căn cơ từ các bộ, ngành liên quan.
Dọc theo bãi biển miền Trung, cửa biển Nhật Lệ, cửa biển Lý Hoà hay sông Dinh ở Quảng Trị được đánh giá là một trong những cửa biển thuận lợi về địa hình, địa thế cho tàu thuyền cập bến để khai thác nguồn lợi thủy sản biển, và tránh trú bão. Nhưng gần đây, các cửa biển trên đã bị thu hẹp dần, cát bồi tạo thành những con đê ngăn tàu thuyền ngư dân ra vào.
Nhiều con tàu tiền tỷ của ngư dân phải gối bãi và kinh hoàng hơn khi hàng chục vụ tai nạn vùi lấp cả tàu thuyền của ngư dân. Không ít ngư dân sau nhiều ngày lênh đênh đánh cá trên biển lại phải vượt hàng trăm km để tìm chỗ neo đậu tàu, thuyền vừa gây thiệt hại kinh tế, vừa khó khăn cho các ngành liên quan trong việc quản lý tàu cá.
Chiều muộn, chúng tôi có mặt ở cửa sông Dinh, xã Nam Trạch, tỉnh Quảng Trị gặp nhiều ngư dân mắt dõi về phía biển, chỉ tay vào cồn cát thở dài: chưa bao giờ cát lại hùn thành đống, thành đê như bây giờ, một ngư dân nói vậy. Những con đê cát như muốn chặn đường ra biển hay vào bờ của bà con ngư dân. Với hơn 350 tàu cá của xã Nam Trạch thường ra vào cửa sông Dinh, chưa kể tàu thuyền đánh cá của các địa phương khác cũng chọn nơi này cập bến. Cửa sông Dinh luôn tấp nập tàu thuyền. Nhưng nay, nơi đây chỉ còn một lạch nước nhỏ, mỗi lần chỉ đủ cho một thuyền nhỏ luồn lách đi qua.
Theo ngư dân địa phương, cát biển bắt đầu bồi lấp mạnh cửa sông Dinh từ cuối năm 2025. Mỗi khi biển động, sóng lớn dồn cát lấp kín cửa sông. Hiện cửa sông hình thành cồn cát dài gần một km, rộng hơn 50 m, chỉ còn một lạch ở phía bắc người dân có thể lội qua, chỗ sâu nhất khoảng 50 cm.
Ông Trần Lích, Chủ tịch xã Nam Trạch cho biết, tình trạng bồi lắng tại cửa sông Dinh xảy ra hằng năm nhưng năm nay nghiêm trọng hơn. Khoảng 350 tàu cá của địa phương ra vào qua cửa sông này, song hiện hơn 100 tàu phải neo ngoài biển vì không thể vào bờ, tiềm ẩn nguy cơ bị sóng đánh chìm khi có giông lốc. Nhiều tàu không ra khơi được gây thiệt hại lớn cho ngư dân.
Rời sông Dinh, chúng tôi vào Đồng Hới tìm hiểu việc cát bồi lấp cửa sông Nhật Lệ. Ngư dân Nguyễn Đình Châu ở phường Đồng Hới chỉ tay về phía cửa biển Nhật Lệ buồn bã cho biết, nhiều hôm hàng trăm ngư dân với tàu lớn sau khi đánh cá đầy khoang muốn vào bờ ở cảng Nhật Lệ cũng đành chịu. Tàu cách cảng cá mấy trăm m nhưng rồi lại phải quay ra tiếp tục chạy hàng chục, thậm chí hàng trăm km đến thành phố Huế, hay Đà Nẵng để neo đậu. Vì không mấy ai dám vượt điểm giao nhau ở cửa sông và cửa biển Nhật Lệ để vào cảng. Có những ngư dân tỉnh khác do không biết cửa biển Nhật Lệ bị cát vùi lấp nên khi cho tàu vào đã mắc cạn và bị sóng biển đánh cho tơi tả rồi nhấn chìm ngay cửa biển.
Được biết, cửa biển Nhật Lệ từng có trên 20 nậu cá, mỗi nậu có 30 tàu đánh bắt xa bờ, trong đó tàu ngoại tỉnh chiếm 2/3. Song gần đây, cửa biển bị bồi lấp nên tàu thuyền không ra vào được, tàu ngoại tỉnh giảm hẳn. Anh Hoàng, một chủ vựa thủy hải sản ở phường Đồng Hới cho biết: trước đây mỗi ngày vựa của anh bán hàng tấn thủy hải sản tươi sống chở đi nhiều tỉnh phía Bắc. Tàu vô cảng cá là cho xe đông lạnh ra cân, đóng hàng, nhưng nay vì cửa biển bị bồi lấp nên thỉnh thoảng mới có tàu vào, và chủ yếu là tàu nhỏ, khai thác đánh bắt gần bờ nên nhiều loại thủy hải sản mà khách ưa chuộng không có…
Cùng chung tình trạng cửa sông Nhật Lệ, sông Dinh, cửa sông Lý Hoà cũng đang bị cát vùi lấp chặn cửa ra vào. Cửa biển Lý Hòa là một trong 5 cửa sông chính ở phía bắc tỉnh Quảng Trị, giữ vai trò cửa ngõ ra biển của hàng trăm tàu thuyền ngư dân vùng bãi ngang xã Đông Trạch. Gần đây, khu vực này bị bồi lấp, cát lấp kín cửa sông, khiến nước từ thượng lưu không thể thoát ra biển.
Xã Đông Trạch hiện có 212 tàu cá dài 6-12 m và 103 tàu cá dài dưới 6 m. Do cửa biển bị bồi lấp, tàu cá không thể ra vào, một số ngư dân phải thuê máy cẩu để đưa tàu vượt qua doi cát ra khơi khai thác hải sản. Việc cửa biển bịt kín không chỉ gây khó khăn cho ngư dân mà còn làm khoảng 50 ha lúa vụ Đông Xuân 2025-2026 bị ngập úng, hư hại do nước không thoát ra được. Bên cạnh đó, gần 200 ha diện tích nuôi trồng thủy sản mặn lợ trong giai đoạn xử lý ao hồ bị ảnh hưởng bởi nguồn nước tù đọng…
Trước thực trạng cửa sông, cửa biển bị cát bồi lấp làm khốn khó ngư dân, chính quyền địa phương các xã liên quan ở tỉnh Quảng Trị đã đồng hành cùng ngư dân thực hiện một số biện pháp để nhằm khơi thông luồng lạch, nhưng đến nay vẫn không hiệu quả.