Những vi phạm nghiêm trọng tại dự án Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra dự án đầu tư xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và dự án đầu tư xây dựng mới cơ sở 2 Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Trong đó, Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm nghiêm trọng về quy định đấu thầu và lựa chọn đơn vị tư vấn.
Vi phạm nghiêm trọng các quy định của pháp luật về đấu thầu và quy chế thuê tư vấn nước ngoài
Theo kết luận thanh tra, dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 tại tỉnh Hà Nam được chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm trình và được Bộ trưởng Y tế phê duyệt chủ trương thuê tư vấn nước ngoài để lập dự án vào năm 2014.
Tại tờ trình, Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm nêu: "Công trình xây dựng phải được đầu tư thiết kế và xây dựng với những giải pháp kiến trúc linh hoạt cùng những vật liệu mới phù hợp với sự tiến bộ của trang thiết bị ngày càng nhiều về chủng loại và hiện đại về công nghệ; do vậy, các đơn vị tư vấn xây dựng trong nước không đảm bảo yêu cầu mà cần thiết phải thuê tư vấn nước ngoài để thực hiện dự án."
Tuy nhiên, chủ đầu tư lại không cung cấp được tài liệu chứng minh khẳng định “các đơn vị tư vấn xây dựng trong nước không đảm bảo yêu cầu mà cần thiết phải thuê tư vấn nước ngoài để thực hiện dự án.”
Trong khi trên thực tế, từ trước đó, có đơn vị tư vấn trong nước đã thực hiện tư vấn lập dự án, tư vấn thiết kế kỹ thuật thi công - dự toán công trình với quy mô giường bệnh lớn hơn.
Thanh tra Chính phủ nhận định, Giám đốc Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm trình phê duyệt chủ trương thuê tư vấn nước ngoài để lập dự án, nhưng tại Quyết định số 996 ngày 21/3/2014, Bộ trưởng Y tế phê duyệt thêm cả chủ trương thuê tư vấn nước ngoài thiết kế 2 dự án khi không có đề xuất và ở thời điểm 2 dự án còn chưa được phê duyệt.
Sau đó, trong Thông báo số 417 ngày 9/5/2014, Bộ trưởng Y tế có ý kiến chỉ đạo xác định Công ty VK Group (Vương quốc Bỉ) là đơn vị tư vấn lập dự án khi chưa tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Như vậy, việc trình, phê duyệt chủ trương thuê tư vấn nước ngoài lập dự án mang tính chủ quan, cố ý lựa chọn tư vấn nước ngoài là Công ty VK Group khi chưa đánh giá khả năng đáp ứng điều kiện về năng lực, kinh nghiệm của tư vấn trong nước, vi phạm nghiêm trọng các quy định của pháp luật về đấu thầu và quy chế thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam. Trách nhiệm thuộc về Bộ trưởng Y tế, Giám đốc Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm, Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế và các đơn vị, cá nhân trực tiếp có liên quan.
Theo Thanh tra Chính phủ, việc trình, phê duyệt kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc có dấu hiệu thiếu trung thực, không minh bạch, cố ý lựa chọn Công ty VK Group là đơn vị tư vấn nước ngoài tham gia đề xuất các phương án thiết kế kiến trúc để tuyển chọn trong khi không đủ cơ sở khẳng định đơn vị được chọn đáp ứng và các đơn vị tư vấn trong nước không đáp ứng điều kiện về năng lực, kinh nghiệm. Việc này vi phạm nghiêm trọng các quy định tại Thông tư số 23/2009 của Bộ Xây dựng và quy chế thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng ở Việt Nam.
Sai phạm trong thương thảo, ký kết hợp đồng tư vấn
Tại kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ cũng đã chỉ ra nhiều vi phạm, sai phạm xảy ra ở các khâu thực hiện 4 gói thầu tư vấn nước ngoài (TV4/2014, TV5/2014, TVBM-04 và TVVĐ-04).
Cụ thể, điển hình và xuyên suốt trong quá trình triển khai, Bộ trưởng Bộ Y tế, Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm và các đơn vị, cá nhân trực tiếp tham gia đã cố ý làm trái, vi phạm các quy định của pháp luật về đấu thầu khi phân chia gói thầu không căn cứ vào tính kỹ thuật, trình tự thực hiện và tính đồng bộ của dự án; đưa vào tên cụ thể của nhà thầu tư vấn nước ngoài khi trình, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu.
Bộ trưởng Bộ Y tế, Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm và các đơn vị, cá nhân trực tiếp tham gia đã xây dựng tên và nội dung của gói thầu theo hướng thu hẹp phạm vi công việc tư vấn (khi chỉ thực hiện thiết kế kiến trúc với gói thầu TVBM-04 và TVVĐ-04, là 1/9 nội dung của thiết kế xây dựng)…
Cùng với những vi phạm, sai phạm xảy ra trong việc trình, phê duyệt chủ trương tư vấn nước ngoài; trình, phê duyệt và thực hiện kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc, Bộ trưởng Bộ Y tế và Ban Quản lý dự án y tế trọng điểm thời điểm đó đã “vi phạm nghiêm trọng quy định về đấu thầu với mục đích chọn ra đúng đơn vị tư vấn nước ngoài đã được xác định từ trước.”
Quá trình thương thảo, ký kết các hợp đồng tư vấn cũng để xảy ra sai phạm; giá trị hợp đồng được ký cao hơn nhiều lần giá trị tính theo định mức chi phí tư vấn đầu tư xây dựng công trình ban hành kèm theo Quyết định số 957 ngày 29/9/2009 của Bộ Xây dựng (Định mức 957).
Cụ thể, giá hợp đồng tư vấn lập dự án cao gấp khoảng 5,6 lần (số tiền cao hơn tạm tính khoảng hơn 35,8 tỷ đồng với 2 dự án).
Giá trị hợp đồng của công tác tư vấn thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công của dự án (trong đó, giá trị 2 hợp đồng tư vấn thiết kế kiến trúc chiếm 72% tổng giá trị) cao gấp khoảng 2,3 lần (số tiền cao hơn tạm tính khoảng hơn 69 tỷ đồng với 2 dự án).
Như vậy, tổng giá trị hợp đồng cao hơn giá trị tính theo Định mức 957 khoảng 104,86 tỷ đồng. Tổng giá trị đã thanh toán cho các hợp đồng cao hơn giá trị tính theo Định mức 957 tạm tính khoảng 80 tỷ đồng. Điều này, gây thiệt hại ngân sách số tiền tạm tính khoảng 80 tỷ đồng.Thanh tra Chính phủ "điểm tên" các lãnh đạo Bộ Y tế liên quan đến 2 dự án bệnh viện
Thanh tra Chính phủ "điểm tên" các lãnh đạo Bộ Y tế liên quan đến 2 dự án bệnh viện
Xử lý nghiêm theo quy định pháp luật
Theo kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ trưởng Bộ Y tế tổ chức kiểm điểm trách nhiệm và có hình thức xử lý nghiêm trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với bộ trưởng, thứ trưởng được phân công phụ trách 2 dự án (theo từng thời kỳ).
Bộ Y tế tổ chức kiểm điểm, xử lý nghiêm trách nhiệm đối với lãnh đạo, cán bộ thuộc Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế (nay là Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế) và Ban quản lý dự án y tế trọng điểm có liên quan đến vi phạm, sai phạm mà kết luận thanh tra đã nêu.
Đồng thời tổ chức kiểm điểm đối với những thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm khác thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế (theo từng thời kỳ); chỉ đạo các đơn vị kiểm điểm, xử lý trách nhiệm (theo từng thời kỳ) đối với những thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm thuộc trách nhiệm của mình…
Thanh tra Chính phủ kiến Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Y tế tổ chức xử lý nghiêm theo quy định pháp luật bộ trưởng, thứ trưởng Bộ Y tế được phân công phụ trách 2 dự án.
Tại phụ lục ban hành cùng kết luận thanh tra, các lãnh đạo Bộ Y tế được Thanh tra Chính phủ đề cập gồm: bà Nguyễn Thị Kim Tiến, cựu Bộ trưởng, là người trực tiếp ký các quyết định liên quan tới 2 dự án từ năm 2013 - 2017.
Ông Nguyễn Viết Tiến, cựu Thứ trưởng, phụ trách lĩnh vực xây dựng cơ bản từ tháng 11/2018 đến tháng 8/2019, phụ trách Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế từ tháng 12/2016 đến tháng 8/2019.
Ông Nguyễn Trường Sơn, cựu Thứ trưởng, phụ trách Ban Quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế từ tháng 3/2021.
Phụ lục cũng liệt kê hơn 20 cá nhân là lãnh đạo, cán bộ thuộc Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế, Ban quản lý dự án y tế trọng điểm (Bộ Y tế).
Kiến nghị bồi thường hơn 354 tỉ đồng
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Y tế tổ chức xác định thiệt hại và xử lý trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho ngân sách với số tiền hơn 354 tỉ đồng, gồm: 80 tỉ đồng từ 4 gói thầu tư vấn do giá hợp đồng vượt định mức, hơn 253 tỉ đồng chi phí phát sinh do dừng thi công...
Trách nhiệm vi phạm thuộc về Bộ Y tế, bộ trưởng, thứ trưởng được phân công phụ trách, Vụ Trang thiết bị và Công trình y tế (nay là Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế), Ban quản lý dự án y tế trọng điểm cùng lãnh đạo các đơn vị này.
Cơ quan thanh tra cũng kiến nghị Bộ Xây dựng phải kiểm tra an toàn công trình trong quá trình khai thác, sử dụng công trình, đảm bảo công trình đạt cấp I, độ bền bậc I. Trường hợp không đảm bảo, để xảy ra thiệt hại thì Bộ Xây dựng chuyển Bộ Công an để xử lý, xem xét theo quy định.
Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có liên quan nghiên cứu sửa luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013 để lượng hóa thiệt hại từ hành vi gây lãng phí; đồng thời chỉ đạo rà soát, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp của các nhà thầu như Tổng công ty 319, Tổng công ty Thành An, Công ty cổ phần Hồng Hà do có hóa đơn lập năm 2016 cho khối lượng công việc hoàn thành năm 2015 không đúng quy định trong khi đó thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp có thay đổi giảm, có nguy cơ thất thu thuế thu nhập doanh nghiệp...