Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam

Theo kết luận thanh tra, Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam - Công ty cổ phần tiền thân là Tổng công ty Cao su Việt Nam được thành lập năm 1995 và được chuyển đổi từ mô hình tổng công ty nhà nước sang tổ chức và hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con vào năm 2006. Tập đoàn chính thức chuyển đổi mô hình từ Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên (TNHH MTV)  sang Công ty cổ phần vào tháng 6/2018, mang tên Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam - Công ty cổ phần.

Tháng 11/20218, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại tập đoàn cho Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đến tháng 2/2025, Chính phủ ban hành nghị quyết chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại tập đoàn từ Ủy ban Quản lý vốn nhà nước sang Bộ Tài chính. Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam- Công ty cổ phần với ngành nghề kinh doanh là trồng, khai thác, chế biến cao su, chế biến gỗ, đầu tư phát triển hạ tầng khi công nghiệp, khu dân cư trên đất cao su; sản phẩm công nghiệp cao su; phát triển nông nghiệp công nghệ cao và các lĩnh vực khác.

Kết luận thanh tra đã chỉ ra hàng loạt vi phạm, khuyết điểm xảy ra Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam và yêu cầu xem xét, xử lý trách nhiệm của những người liên quan.

Theo đó, Hội đồng quản trị và Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam chậm ban hành/không ban hành nghị quyết, văn bản định hướng suất đầu tư tối đa kiến thiết cơ bản do các đơn vị thành viên của tập đoàn làm chủ đầu tư theo quy định. Công ty mẹ - Tập đoàn tạm ứng tiền vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên 100% vốn tập đoàn, tính đến hết năm 2024 số tiền trên 2.304 tỷ đồng đang theo dõi trên tài khoản phải thu phải trả nhưng không có văn bản thỏa thuận với các công ty thành viên là chưa đúng Quy chế quản lý tài chính của tập đoàn.

Công ty TNHH MTV Cao su Kon Tum, Công ty TNHH MTV Cao su Ea Hleo năm 2014 trích Quỹ đầu tư phát triển nhưng chưa sử dụng; Công ty TNHH MTV Cao su Bình Long từ năm 2018 đến năm 2024 trích Quỹ đầu tư phát triển nhưng chưa sử dụng, chưa đảm bảo hiệu quả, chưa tối ưu hóa lợi ích các nguồn lực của tập đoàn theo quy định. Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa từ năm 2018 đến năm 2024 đã trích lập Quỹ đầu tư phát triển, số dư Quỹ đầu tư phát triển ghi nhận trên báo cáo tài chính tại thời điểm hết năm 2024 hơn 1.080 tỷ đồng, tại thời điểm ngày 30/6/2025 hơn 1.175 tỷ đồng.

Các công ty thuộc tập đoàn, Công ty mẹ - Tập đoàn theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020, Công ty cổ phần VRG - Bảo Lộc, Công ty cổ phần thủy điện Geruco Sông Côn, Công ty cổ phần VRG - Đắk Nông, Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú chưa phối hợp hết lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức cho các cổ đông góp vốn theo quy định.

Tổng nợ phải thu ngắn hạn lũy kế đến hết năm 2024 của tập đoàn là hơn 1.281 tỷ đồng. Tập đoàn và các đơn vị chưa thực hiện đối chiếu đầy đủ công nợ phải thu ngắn hạn số tiền hơn 282 tỷ đồng, nợ phải thu ngắn hạn quá hạn hơn 414 tỷ đồng...

Kết luận thanh tra cho thấy, Công ty mẹ - Tập đoàn trả nợ thay cho Công ty cổ phần Gỗ MDF VRG Kiên Giang chưa được thu hồi đúng hạn, không thực hiện đúng cam kết, kế hoạch trả nợ số tiền hơn 181 tỷ đồng. Công ty mẹ - Tập đoàn cho vay vốn, trả thay cho Công ty cổ phần Cao su Phú Riềng Kratie khó có khả năng thu hồi, dẫn đến có nguy cơ mất vốn nhà nước hơn 92 tỷ đồng; phải thu hồi khoản nợ quá hạn thanh toán của Công ty cổ phần Đầu tư và Dịch vụ Sao Kim gần 27 tỷ đồng.

Thanh tra Chính phủ phát hiện Công ty TNHH MTV Tổng công ty Cao su Đồng Nai trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đã trừ vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp chưa đúng gần 54 tỷ đồng. Khoản nợ phải thu ngắn hạn chưa thu được đến thời điểm thanh tra của Công ty cổ phần Quasa Geruco và Công ty cổ phần Cao su Việt Lào hơn 241 tỷ đồng. Sau đó, Công ty TNHH MTV Tổng công ty Cao su Đồng Nai báo cáo đến 1/12/2025 đã thu hồi hết công nợ phải thu đối với hai công ty trên.

Tại kết luận, Thanh tra Chính phủ cũng đã chỉ rõ Dự án xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Nam Pleiku (tỉnh Gia Lai) do Công ty TNHH MTV Cao su Chư Sê làm chủ đầu tư đã thỏa thuận ký quỹ đảm bảo thực hiện dự án, tính thiếu 1,5 tỷ đồng. Chủ đầu tư phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án chưa đúng quy định, tăng hơn 58 tỷ đồng so với tổng mức đầu tư dự án đã được HĐQT tập đoàn thỏa thuận. Dự án chưa đáp ứng điều kiện năng lực tài chính để bảo đảm việc sử dụng đất theo tiến độ. 6 công ty được địa phương giao, cho thuê sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng bị các tổ chức, cá nhân lấn, chiếm hơn 1.634ha đất.

Về thực hiện đầu tư tài chính dài hạn, Thanh tra Chính phủ kết luận hiệu quả đầu tư tài chính của tập đoàn, công ty thuộc tập đoàn chưa cao so với quy mô vốn đầu tư. Còn tồn tại tình trạng một số công ty con hoạt động kém hiệu quả thua lỗ/lỗ lũy kế nhiều năm chưa bảo đảm yêu cầu bảo toàn cũng như phát triển vốn nhà nước theo quy định, tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm giá trị vốn đầu tư, tiềm ẩn rủi ro mất vốn nhà nước. Bên cạnh đó, số tiền thuê đất từ năm 2018 đến hết tháng 10/2025 các công ty còn phải nộp ngân sách nhà nước (tạm tính) là hơn 894 tỷ đồng.

Theo kết luận thanh tra, để xảy ra các vi phạm, khuyết điểm trên, trách nhiệm thuộc về Hội đồng quản trị, ban lãnh đạo Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, các công ty thuộc tập đoàn được thanh tra và các cá nhân chịu trách nhiệm trực tiếp, liên quan. Cơ quan thanh tra đề nghị Bộ Tài chính chỉ đạo tập đoàn kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân liên quan. Đồng thời kiểm tra, rà soát, đánh giá, xác định rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan và khẩn trương có biện pháp khắc phục để bảo toàn vốn nhà nước theo quy định. Đồng thời, khẩn trương rà soát, báo cáo, khắc phục ngay tình trạng công ty mẹ, công ty con, sở hữu chéo giữa các công ty trong nhóm công ty thuộc tập đoàn, thực hiện góp vốn, cổ phần đầu tư tại các công ty con theo đúng quy định pháp luật và quy chế nội bộ của tập đoàn.