Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Y tế thực hiện kiểm điểm trách nhiệm lãnh đạo, người đứng đầu

Buông lỏng quản lý gây nhiều thiếu sót, vi phạm

Theo kết luận thanh tra, việc rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC), phân cấp thủ tục hành chính tại Bộ Y tế thực hiện chậm, chưa đầy đủ, chưa đúng nghị quyết của Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Việc ứng dụng công nghệ, số hóa dữ liệu, giải quyết TTHC trên môi trường điện tử theo nghị định, nghị quyết của Chính phủ, đề án, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Bộ Y tế cũng thực hiện chậm, chưa đầy đủ, nghiêm túc. Việc ban hành, công bố, công khai TTHC tại Bộ Y tế có nhiều thiếu sót, khuyết điểm,  trong đó công bố 92/166 TTHC quá thời hạn quy định, chưa công bố các TTHC tại 2 thông tư đúng quy định.. Việc tổ chức vận hành bộ phận một cửa và việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ Y tế chưa đúng quy định, bất cập, hạn chế, yếu kém.

Qua thanh tra 20 TTHC và 5 hồ sơ giải quyết TTHC tại 5 đơn vị thuộc Bộ Y tế gồm Cục Quản lý dược, Cục Quản lý khám chữa bệnh, Cục An toàn thực phẩm, Cục Quản lý y dược cổ truyền, Cục Cơ sở hạ tầng và thiết bị y tế, Thanh tra Chính phủ phát hiện một số thiếu sót, vi phạm.

Cụ thể, 19 TTHC hồ sơ giải quyết quá hạn, 10 thủ tục hành chính quá hạn trên 50%, một số thủ tục hành chính quá hạn từ 89-90%. Một số TTHC có hồ sơ quá hạn bình quân trên 400 ngày. Một số hồ sơ thời gian tiếp nhận, chuyển hồ sơ thẩm định và yêu cầu bổ sung hồ sơ kéo dài từ 2-4 năm, trong khi quy định là 3 ngày làm việc.

Thanh tra Chính phủ nêu rõ, tại Cục Quản lý dược có tình trạng hồ sơ nộp trước, thẩm định trước nhưng không được giải quyết trước theo nguyên tắc FIFO. Khi giao hồ sơ cho chuyên gia thẩm định chưa nêu thứ tự ưu tiên thẩm định của từng hồ sơ cụ thể và thời hạn hoàn thành. Cục Quản lý dược chưa thực hiện công khai đầy đủ trạng thái tiến trình xử lý hồ sơ trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Y tế.

Cũng theo Thanh tra Chính phủ, việc theo dõi, quản lý quá trình giải quyết hồ sơ TTHC bị kết luận còn nhiều hạn chế, yếu kém. Nhiều trường hợp hồ sơ đã hết thời hạn giải quyết nhưng vẫn theo dõi, báo cáo hồ sơ đang giải quyết.

Cục Quản lý dược buông lỏng việc quản lý, theo dõi danh sách chi tiết hồ sơ giải quyết TTHC của 3 TTHC gồm: “Cấp, gia hạn, thay đổi bổ sung giấy đăng ký lưu hành thuốc, nguyên liệu làm thuốc” phát sinh trước năm 2020 đã giải quyết trong thời kỳ thanh tra hoặc đến thời điểm thanh tra chưa giải quyết xong.

Tại 5 đơn vị nêu trên đều có tình trạng yêu cầu doanh nghiệp bổ sung, hoàn thiện hồ sơ ngoài quy định, yêu cầu bổ sung vượt quá số lần quy định; yêu cầu mang tính khuyến nghị, không đầy đủ, rõ ràng hoặc yêu cầu bổ sung khi các quy định đã được bãi bỏ; yêu cầu bổ sung hồ sơ chứng minh các yếu tố cấu thành giá thuốc áp dụng sai quy định pháp luật..., dẫn đến doanh nghiệp phải bổ sung, giải trình nhiều lần, gây phiền hà cho doanh nghiệp. Hình thức yêu cầu không đúng mẫu, không bằng văn bản, yêu cầu nêu trong biên bản thẩm định sai quy định...

Kết quả thanh tra chọn mẫu 20 TTHC cho thấy tỷ lệ hồ sơ giải quyết quá hạn trong lĩnh vực dược, y dược cổ truyền, trang thiết bị y tế rất cao, tồn đọng nhiều năm là một trong những tác nhân dẫn đến tình trạng khan hiếm thuốc, thiết bị. Cùng với những hạn chế, yếu kém trong quản lý hồ sơ, không tuân thủ đầy đủ nguyên tắc FIFO trong giải quyết hồ sơ, theo Thanh tra Chính phủ, việc này nguy cơ tạo ra cơ chế xin cho, gây phiền hà, không đảm bảo khách quan, công bằng, minh bạch trong giải quyết TTHC, gây bức xúc cho người dân, doanh nghiệp.

Đối với 55 hồ sơ TTHC được kiểm tra cho thấy, việc tiếp nhận hồ sơ đề nghị giải quyết TTHC còn tình trạng nhận hồ sơ nhưng không lập phiếu tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả; trả hồ sơ, từ chối giải quyết, hướng dẫn doanh nghiệp sai thẩm quyền, thủ tục, thời hạn quy định; không thực hiện đúng quy định về thời hạn giải quyết TTHC (26/55 hồ sơ được thanh tra quá hạn); cơ quan giải quyết TTHC yêu cầu bổ sung hồ sơ vượt quá số lần quy định...; giải quyết TTHC cho nhiều trường hợp trên cơ sở hồ sơ không đầy đủ, chưa đáp ứng yêu cầu, điều kiện quy định.

Việc giải quyết TTHC kê khai, kê khai lại giá thuốc tại Bộ  Y tế còn nhiều thiếu sót, vi phạm. Trong thời kỳ thanh tra, Bộ Y tế công bố một số TTHC thiếu yêu cầu, điều kiện giải quyết TTHC, chưa thu thập được thông tin về giá thuốc tại các nước ASEAN để rà soát giá thuốc doanh nghiệp kê khai theo quy định. Cục Quản lý dược, Cục Quản lý y dược cổ truyền đưa nguyên tắc rà soát so sánh giá thuốc kê khai, kê khai lại chưa đúng “cơ chế hậu kiểm” theo quy định... Thực trạng trên là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc kiểm soát các yếu tố chi phí hình thành giá thuốc còn chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở; chậm trễ, kéo dài trong giải quyết, yêu cầu doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ; tài liệu nhiều lần gây phiền hà trong việc giải quyết TTHC, dễ phát sinh tiêu cực và nguy cơ giá thuốc kê khai chưa được kiểm soát theo đúng quy định.

Hồ sơ giải quyết một số TTHC cấp giấy xác nhận quảng cáo dịch vụ khám, chữa bệnh, nội dung quảng cáo thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe còn thiếu, thừa thành phần hồ sơ, không đáp ứng yêu cầu, điều kiện giải quyết TTHC theo quy định; có dấu hiệu thiếu trách nhiệm trong quản lý đối với quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, không thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định hồ sơ dẫn đến việc doanh nghiệp thực hiện quảng cáo trước khi đăng ký và quảng cáo có nội dung không đúng với nội dung đăng ký nhưng vẫn được cấp giấy chứng nhận quảng cáo. Nội dung quảng cáo có thể gây hiểu nhầm sản phẩm có tác dụng như thuốc nhưng chưa được Bộ Y tế phát hiện để chấn chỉnh, xử lý kịp thời...

Quyết liệt chấn chỉnh thiếu sót, vi phạm; kiểm điểm trách nhiệm cá nhân, tập thể

Trước những thiếu sót, vi phạm nêu trên, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Y tế chỉ đạo Cục Quản lý dược có giải pháp và quyết liệt thực hiện chấn chỉnh, khắc phục ngay việc buông lỏng quản lý, theo dõi hồ sơ giải quyết một số TTHC. 

Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị Bộ Y tế chấn chỉnh, nâng cao trách nhiệm công vụ, khắc phục các khuyết điểm trong hoạt động cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc, dịch vụ khám chữa bệnh; bảo đảm các doanh nghiệp quảng cáo trung thực, không gây hiểu nhầm cho người dân, xã hội.

Thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, đặc biệt đối với các trường hợp quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe có sai khác so với nội dung đã đăng ký, dễ gây hiểu nhầm về công dụng, nguồn gốc, chất lượng, có thể ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, gây lãng phí trong xã hội.

Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Y tế rà soát các quy định pháp luật nhằm ngăn ngừa việc lạm dụng điều kiện, thủ tục đăng ký công bố sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe để đăng ký đối với sản phẩm thuốc (nếu có). Thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của cán bộ, công chức, người đứng đầu các cục, vụ thuộc Bộ có giải quyết TTHC còn nhiều hồ sơ tồn đọng.

Kết luận thanh tra cũng nêu rõ, căn cứ kết luận thanh tra và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Y tế thực hiện kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu, trách nhiệm của lãnh đạo Bộ Y tế có liên quan đến những thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm trong quản lý nhà nước và việc giải quyết TTHC, cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp nêu tại kết luận thanh tra.

Theo thẩm quyền chỉ đạo, kiểm điểm với lãnh đạo các cục, vụ, đơn vị, tập thể, cá nhân thuộc Bộ Y tế có liên quan đến những thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm; báo cáo Thủ tướng Chính phủ...