Thuê nhà đất của Nhà nước rồi chiếm giữ, không đóng tiền thuê
Theo kết luận mới đây của Thanh tra TP Hồ Chí Minh, 3 doanh nghiệp gồm Công ty cổ phần Thực phẩm và Sản xuất Thương mại Sài Gòn 1, Công ty cổ phần Dịch vụ Bưu chính viễn thông Sài Gòn (SPT) và Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu tổng hợp 2 thuê 6 địa chỉ nhà, đất phát sinh nợ đọng tiền thuê nhà trong nhiều năm với tổng cộng hơn 20,4 tỷ đồng nhưng chậm thanh lý hợp đồng, chấm dứt việc cho thuê.
Đến nay đã hết hạn hợp đồng thuê nhiều năm nhưng vẫn chiếm giữ 4/6 địa chỉ nhà đất gồm: số 131 đường Calmette, 80 Nguyễn Huệ, 140 Bùi Thị Xuân và 212/1 Nguyễn Trãi.
Trong giai đoạn 2022-2023, 3 doanh nghiệp nêu trên đều sử dụng các địa chỉ nhà đất để kinh doanh thu lợi nhuận, thậm chí có địa chỉ cho thuê lại và đã thu tiền của đối tác từ nhiều năm nay nhưng vẫn viện dẫn lý do gặp khó khăn trong kinh doanh để không nộp tiền thuê nhà và cũng không trả lại nhà, đất, không cam kết thời hạn khắc phục.
Khu đất số 232, đường Đỗ Xuân Hợp (phường Phước Long A, TP Thủ Đức) do Trung tâm Phát triển quỹ đất TP Hồ Chí Minh quản lý. Đầu năm 2015, Trung tâm ký hợp đồng với Công ty Thương cảng Sài Gòn, gia hạn hằng năm, thời gian thuê đến ngày 8/1/2022 với giá thuê 85 triệu đồng/tháng. Trong quá trình thuê, Công ty này đã tự ý mở 5 kiốt phía mặt tiền đường Đỗ Xuân Hợp để kinh doanh.
Sau khi Trung tâm có công văn (ngày 26/10/2021) về việc chấm dứt hợp đồng thuê và đề nghị di dời, bàn giao mặt bằng, Công ty Thương cảng Sài Gòn không tiếp tục thanh toán tiền thuê. Qua kiểm tra hiện trạng, Trung tâm phát hiện có một số cá nhân và tổ chức đang sử dụng mặt bằng để kinh doanh. Thực tế công ty này không còn sử dụng khu đất từ tháng 3/2022, hiện đất do một cá nhân quản lý.
Khu đất 5,9ha tại xã Phạm Văn Hai, huyện Bình Chánh cũng thuộc Nhà nước quản lý và cho bà Trần Kim Nguyên thuê từ năm 2014 với thời hạn chấm dứt là cuối tháng 11/2021, giá thuê là 12.650.000 đồng. Sau khi thuê, bà Ngân ngăn ra 2 phần rồi đem cho thuê lại làm bãi phế liệu, quán cơm, nước giải khát, hồ câu cá sinh thái… Quá trình sử dụng đất không đúng mục đích và việc xây dựng công trình trên đất cũng không có giấy phép xây dựng và không thông báo cho chính quyền địa phương. Từ tháng 6/2021 đến nay, bà Nguyên không còn thanh toán tiền thuê nhà.
Tháng 11/2019, Công ty TNHH MTV Quản lý kinh doanh nhà TP chuyển giao tài sản nhà đất ở số 12, đường Kỳ Đồng, phường 9, quận 3 cho Trung tâm Phát triển quỹ đất. Tuy nhiên, thực tế khi bàn giao, Trung tâm không quản lý khu đất trên, Công ty Xuân Trường vẫn tiếp tục sử dụng mặt bằng trên cơ sở hợp đồng ký kết với Công ty TNHH MTV Quản lý kinh doanh nhà TP trước đây. Hiện hợp đồng thuê đã hết hiệu lực nhưng công này không trả mặt bằng và cũng không thanh toán tiền thuê mặt bằng.
Quá trình sử dụng, Công ty Xuân Trường có tổ chức thi công sửa chữa, cải tạo làm tăng thêm diện tích sử dụng nhưng chưa cung cấp được hồ sơ pháp lý về xây dựng. Đến nay Công ty Xuân Trường không hợp tác trong việc cung cấp các hồ sơ liên quan khi được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.
Ngày 17/9/2013, UBND TP Hồ Chí Minh có quyết định thu hồi 25.491m2 tại phường Hiệp Thành (quận 12) do Công ty cổ phần Hợp tác kinh tế và Xuất nhập khẩu Savimex sử dụng. Lý do thu hồi là công ty này có nhiều sai phạm trong quá trình quản lý, sử dụng đất theo kết luận của Thanh tra TP Hồ Chí Minh. Mặt khác, theo quy hoạch, khu đất này thuộc một phần xây dựng trường học và một phần thuộc lộ giới giao thông. Tuy nhiên sau đó công ty này vẫn tiếp tục sử dụng mà không giao trả mặt bằng.
Ngày 10/2/2023, Sở Tài nguyên và Môi trường TP có báo cáo UBND TP Hồ Chí Minh về việc tổ chức cưỡng chế thực hiện theo quyết định vào năm 2013 của UBND TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên đến nay việc cưỡng chế vẫn chưa được thực hiện do còn một số khó khăn, vướng mắc….
Tính đến thời điểm tháng 2/2024, quỹ nhà đất công thuộc phạm vi điều chỉnh theo Nghị định 167/2017/NĐ-CP của Chính phủ ở TP Hồ Chí Minh có 9.295 địa chỉ, trong đó cơ quan Nhà nước, cơ quan hành chính sự nghiệp quản lý 7.297 địa chỉ, khối doanh nghiệp quản lý 1.998 địa chỉ. Đối với quỹ nhà, đất thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 99/2015/NĐ-CP và Nghị định số 30/2019/NĐ-CP của Chính phủ trên địa bàn thành phố có 7.921 căn nhà cũ thuộc sở hữu Nhà nước và 9.683 hộ do các Công ty TNHH MTV Dịch vụ công ích quận, huyện, TP Thủ Đức và Công TNHH MTV Quản lý kinh doanh nhà thành phố quản lý, giữ hộ.
Ngoài ra, còn có 2.380 nhà, đất với tổng diện tích khoảng 530,4ha thuộc diện Nhà nước trực tiếp quản lý (đất trống, đất dôi dư sau bồi thường, giải tỏa của các dự án) nhưng chưa kê khai, xác lập quản lý nhà nước.