Vĩnh Long: Thanh tra chỉ ra loạt sai phạm trong khai thác khoáng sản cát sông

Theo kết luận thanh tra, trữ lượng cát sông trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long ước đạt hơn 36,6 triệu m3, tập trung chủ yếu trên 3 tuyến sông lớn là Cổ Chiên, sông Hậu và sông Tiền, với chiều dài khoảng 91 km.

UBND tỉnh Vĩnh Long (cũ) đã cấp 2 giấy phép khai thác khoáng sản, 3 bản xác nhận (phục vụ cao tốc) và cấp 20 giấy phép khai thác khoáng sản gia hạn của 19 giấy phép (có 1 giấy phép trong thời kỳ thanh tra được gia hạn 2 lần). Trong đó, 15/19 giấy phép gia hạn hết thời hạn trong năm 2022, 4/19 giấy phép gia hạn hết thời hạn trong năm 2023. Trong năm 2023, UBND tỉnh Vĩnh Long tạm dừng chủ trương thăm dò, cấp phép, cấp phép gia hạn giấy phép khai thác cát.

Thực hiện kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về quản lý, cung cấp cát phục vụ dự án cao tốc và công trình trong tỉnh, Sở Tài Nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường, gọi tắt là sở) tiếp tục tham mưu UBND tỉnh cấp phép gia hạn. Cụ thể, sau ngày 30/6/2024 cấp 8/19 giấy phép gia hạn, đang xem xét gia hạn 4/19 giấy phép, 7/19 giấy phép tổ chức ngưng hoạt động khai thác, đang lập thủ tục để đóng cửa mỏ.

Trong thời kỳ thanh tra, trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long không tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản, chỉ có 2 giấy phép được cấp không qua đấu giá quyền khai thác khoáng sản, 3 bản xác nhận (phục vụ cao tốc) và 20 giấy phép khoáng sản gia hạn. 20 giấy phép khoáng sản gia hạn đã được cấp phép trước thời kỳ thanh tra, đồng thời đã được Thanh tra Chính phủ thanh tra và đã có kết luận cùng 3 bản xác nhận (phục vụ cao tốc).

Vì vậy, Thanh tra tỉnh Vĩnh Long chỉ thanh tra việc tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 2 giấy phép khai thác được cấp trong thời kỳ thanh tra. Qua thanh tra, 1/2 giấy phép được UBND tỉnh Vĩnh Long ra quyết định phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác là không đúng theo quy định.

Về hồ sơ, thủ tục và thẩm quyền cấp 2 giấy phép khoáng sản thực hiện đúng theo quy định. Tuy nhiên, 2/2 giấy phép khai thác khoáng sản cát lòng sông không xác định cát khai thác cung cấp cho công trình sử dụng ngân sách. Thanh tra cũng chỉ rõ, Sở tham mưu UBND tỉnh Vĩnh Long tiếp tục gia hạn khai thác khoáng sản đối với 12/20 giấy phép (được cấp trước ngày 1/7/2011) hết hạn sau ngày 1/7/2011 là không đúng quy định tại khoản 1 Điều 84 Luật khoáng sản năm 2010.

Qua công tác kiểm tra (năm 2019 và 2020), Sở phát hiện tổ chức khai thác có trường hợp cung cấp không đúng theo quy định, nhưng không tham mưu, báo cáo UBND tỉnh xem xét chỉ đạo, xử lý khắc phục, dẫn đến một khối lượng cát được khai thác cung cấp ra thị trường. Trách nhiệm này thuộc về Giám đốc Sở Tài Nguyên và Môi trường và Trưởng phòng và công chức của Phòng Tài nguyên khoáng sản – Tài nguyên nước và Khí tượng thủy văn, thời kỳ 2019-2024.

Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành 5 quyết định phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản làm cơ sở cấp giấy phép thăm dò và giấy phép khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, qua thanh tra có 2 giấy phép thăm dò và 1 giấy phép khai thác khoáng sản được cấp không qua đấu giá, nhưng tại khu vực thăm dò khoáng sản không được UBND tỉnh phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản là không đúng quy định tại khoản 1, Điều 78 Luật khoáng sản năm 2010.

Trách nhiệm này thuộc về Giám đốc Sở Tài Nguyên và Môi trường và Trưởng phòng và công chức của Phòng Tài nguyên khoáng sản – Tài nguyên nước và Khí tượng thủy văn, thời kỳ 2019-2020.

Đối với việc quản lý thu, nộp ngân sách các khoản thuế, phí, lệ phí, qua thanh tra phát hiện 1 tổ chức kê khai sản lượng nộp thuế, phí thấp hơn sản lượng khai thác báo cáo, 3 tổ chức khai thác còn nợ thuế tài nguyên số tiền hơn 151 triệu đồng, 2 tổ chức khai thác kê khai nộp phí không đúng quy định, dẫn đến kê khai thiếu số tiền hơn 74 triệu đồng.

Thanh tra tỉnh cũng nêu rõ, UBND tỉnh không thực hiện công khai 4 quyết định phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND tỉnh trên cổng thông tin là không đúng theo quy định.

Qua công tác kiểm tra, Sở đã phát hiện tổ chức khai thác có trường hợp cung cấp không đúng theo quy định nhưng không tham mưu, báo cáo UBND tỉnh xem xét chỉ đạo, xử lý khắc phục. Thanh tra chỉ rõ trách nhiệm này thuộc về Giám đốc Sở Tài Nguyên và Môi trường, Trưởng Đoàn kiểm tra.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Vĩnh Long kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh tổ chức kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với ông Nguyễn Văn Hiếu, nguyên Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, thời kỳ từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2024; chỉ đạo Văn phòng UBND tỉnh chấn chỉnh, rút kinh nghiệm, đảm bảo thực hiện công khai các quyết định phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản theo quy định.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện rà soát các giấy phép khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đã cấp và gia hạn, xem xét tham mưu UBND tỉnh thu hồi các giấy phép còn hiệu lực hoạt động hoặc điều chỉnh giấy phép nếu đủ điều kiện; phối hợp với ngành thuế đối chiếu số liệu khai thác thực tế với sản lượng khai báo, đảm bảo tính chính xác và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, phí theo quy định.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với Trưởng phòng và công chức của Phòng Tài nguyên Khoáng sản, Tài nguyên nước, Thủy văn thời kỳ từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2024; kiểm điểm trách nhiệm đối với Trưởng đoàn kiểm tra do không tham mưu giám đốc sở (gian đoạn 2019-2020) xem xét, xử lý và báo cáo việc cung cấp cát sông không đúng quy định; chấn chỉnh, rút kinh nghiệm đối với Chi cục Bảo vệ môi trường (nay là Chi cục môi trường), giai đoạn 2020 – 2022 do không tham mưu công khai đầy đủ theo quy định.