Ám ảnh tình trạng con nghiện gây án

Đã một năm trôi qua kể từ khi vụ con nghiện lên cơn truy sát cả gia đình và hàng xóm, dù hung thủ đã bị TAND hai cấp kết án tử hình nhưng đến giờ nhắc lại, vụ án vẫn là nỗi ám ảnh kinh hoàng với người dân cả nước. Theo nội dung vụ án, Phan Văn Mạnh (24 tuổi, ngụ Đồng Nai) là đối tượng nghiện hút ma túy, địa phương đang lập hồ sơ để đưa vào trung tâm cai nghiện.

Trong thời gian chờ quyết định đi cai nghiện, trưa 19/6/2012, Mạnh đến nhà bạn cùng ở ấp Bình Phú, xã Long Tân, huyện Nhơn Trạch (Đồng Nai) hút bồ đà, sau đó vì say thuốc nên Mạnh bỏ về nhà. Về đến nhà, Mạnh nói với mẹ và chị gái đang bị say thuốc nên không làm chủ được và nhờ những người này trói lại. Bỏ ngoài tai lời Mạnh nói, bà Trần Thị Xinh và Phạm Thị Gái (mẹ và chị gái Mạnh) đi lấy khăn thấm nước lau mặt cho Mạnh.

Do không làm chủ được bản thân, Mạnh đã dùng dao chặt đá chém nhiều nhát vào đầu mẹ và chị Gái. Sau đó, Mạnh cầm dao xông ra đường chém bị thương tiếp hai người khác. Sau khi bị giật dao, Mạnh lấy cuốc xông vào nhà chị Phạm Thị Thu Hà (thuê nhà ở đối diện nhà Mạnh) đập vào đầu mẹ và hai đứa con nhỏ của chị Hà (cùng SN 2011) đang ngủ khiến hai đứa trẻ chết ngay tại chỗ. Sau đó, Mạnh tiếp tục làm bị thương tiếp hai người nữa trước khi bị bắt. 

Ở TP Hồ Chí Minh trong thời gian vài năm trở lại đây, những vụ án nổi cộm do con nghiện gây ra ngày một nhiều. Mà đỉnh điểm nhất là vụ băng cướp chặt tay cô gái để cướp xe xảy ra ở gần cầu Phú Mỹ, quận 2. Theo đánh giá của cơ quan Công an thì trong tình cảnh cô gái đi một mình giữa đoạn đường vắng, bọn cướp có thể chỉ cần đe dọa khống chế là đã cướp được tài sản. Nhưng vì đang trong trạng thái hung hăng khi "phê" ma túy đá nên chúng đã chọn giải pháp bạo lực dã man như là một trò tiêu khiển…

Phan Văn Mạnh và Phạm Tuấn Vũ, hai hung thủ gây án giết người khi đang lên cơn nghiện.

Bên cạnh kẻ đang nghiện gây án thì người sau cai nghiện cũng đang là một mối lo thường trực khi hầu hết đều tái nghiện sau khi ra khỏi trung tâm. Mới đây, Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP Hồ Chí Minh xử phúc thẩm, tuyên phạt Phạm Tuấn Vũ (20 tuổi, ngụ quận Bình Tân, TP HCM) mức án chung thân về tội "Giết người".

Theo nội dung vụ án, vào ngày 25/11/2011, Vũ được Công an phường mời đến dự phiên tòa lưu động xét xử về một vụ án ma túy với mục đích để giáo dục, răn đe vì thanh niên này vừa mới từ trại cai nghiện về. Thế nhưng, chỉ ngồi nghe được nửa buổi xử, Vũ đã lén ra về vì lên cơn nghiện. Về đến nhà, Vũ nhờ em ruột là Phạm Quốc Quang chở mình đi mua ma túy nhưng bị từ chối. Tức giận, Vũ chửi Quang. Sợ hai con gây gổ một hồi xảy ra lớn chuyện, bà Lê Thị Ngọc Sương (mẹ ruột của Vũ và Quang) liền lấy xe đạp chở Vũ đi mua thuốc. Không bằng lòng với việc làm của mẹ, Quang chạy theo nắm xe đạp không cho đi. Điên tiết, Vũ lấy dao đâm vào ngực Quang. Khi Quang bỏ chạy và ngã xuống đường, Vũ mới bừng tỉnh "cơn say" rồi đưa em đi cấp cứu. Nhưng do vết thương quá nặng, Quang đã chết trước khi đến được bệnh viện.

Sau thời điểm chấm dứt thí điểm mô hình cai nghiện tập trung và quản lý sau cai theo Nghị quyết 16 của Quốc hội (2003-2008), lượng người nghiện ma túy trên cả nước tăng cao, có địa phương tăng đến 60%. Điều đáng nói là qua 2 năm thực hiện việc cai nghiện ma túy tại cộng đồng theo Luật Phòng chống ma túy sửa đổi, đến nay, hầu hết các địa phương còn lúng túng, chưa thể áp dụng khiến việc quản lý người nghiện dường như bị thả nổi. Tại TP HCM, lượng người nghiện ma túy đã tăng lên 20% - 30% mỗi năm.

Thiếu tướng Phan Anh Minh, Phó Giám đốc Công an TP HCM, cho biết, gần đây, các đối tượng hình sự có liên quan đến ma túy trên địa bàn TP tăng đến 46% (trước đây là 30%), 245 đối tượng đã từng có tiền án, tiền sự, 41,13% số đối tượng gây án nhiều lần hoặc bị truy nã. Riêng tội phạm liên quan đến ma túy tổng hợp chiếm tới 33% trên tổng số tội phạm ma túy trên địa bàn. Trong 3 năm trở lại đây, trung bình mỗi năm ở TP Hồ Chí Minh, tội phạm liên quan đến ma túy tổng hợp đều tăng 10%/năm.

Từ những diễn biến phức tạp của ma túy và người nghiện ma túy gây án mà trong thời gian vừa qua, Ban Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các phòng nghiệp vụ và Công an các quận, huyện tăng cường các biện pháp phòng chống, đấu tranh với tội phạm ma túy. Kết quả trong 6 tháng đầu năm 2013, Công an TP Hồ Chí Minh đã phát hiện và điều tra khám phá 766 vụ, bắt 1.519 tên, thu giữ hơn 15kg heroin, 12,7kg ma túy tổng hợp…

Cùng với biện pháp mạnh, Công an TP HCM còn phối hợp với các sở, ngành có liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, công tác cai nghiện và quản lý sau cai. Đồng thời lồng ghép với các chính sách an sinh xã hội, giảm nghèo; xây dựng đời sống văn hóa ở cộng đồng dân cư… Tuy nhiên, theo đánh giá chung do công tác này còn nhiều hạn chế, nhất là việc tạo điều kiện về công ăn, việc làm cho người mãn hạn tù, người sau cai nghiện. Đặc biệt hơn các loại hình kinh doanh dịch vụ "nhạy cảm" như vũ trường, nhà hàng, khách sạn là những nơi chính tiêu thụ ma túy tổng hợp nhưng công tác quản lý còn nhiều sơ hở, bất cập…

Ngoài ra, còn một khó khăn tồn tại trong nhiều năm qua là nguồn kinh phí hàng năm của chương trình quốc gia phòng, chống ma túy phân bổ chậm và thiếu dẫn đến công tác phòng chống chưa mang lại hiệu quả cao. Các cửa khẩu thì chưa được trang bị các phương tiện hiện đại nhằm kiểm tra, phát hiện ma túy như máy soi phát hiện ma túy trong hành lý, máy soi phát hiện ma túy cất giấu trong người, máy ngửi ma túy cầm tay đặt tại sân bay quốc tế và cảng biển quốc tế…

Từ những phân tích trên cho thấy rằng để giảm thiểu nỗi lo về người nghiện gây án, đòi hỏi các ban, ngành, đoàn thể các cấp cần phải thực hiện các biện pháp quản lý người nghiện với một quyết tâm cao nhất thì mới mong thay đổi được tình hình