Bài 1: Dối trên, lừa dưới, gây thiệt hại gần 30 tỷ đồng

Khởi xướng trong việc xin đất làm trang trại, sau đó chuyển mục đích sử dụng đất sang Dự án đô thị là Nguyễn Anh Quân, 42 tuổi, có HKTT tại số 42/12 Đặng Thai Mai, Quảng An (Tây Hồ, Hà Nội). Do không có hộ khẩu ở Vĩnh Yên nên Quân đã rủ vợ chồng Dương Đình Tâm, 42 tuổi, trú tại Ngô Quyền, Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc đứng tên xin đất và góp vốn đầu tư.

Với chiêu thức dùng các mối quan hệ, lợi ích vật chất tác động, Quân - Tâm đã nhờ ông Lại Hữu Lân, nguyên Chủ tịch UBND thị xã Vĩnh Yên (nay là TP Vĩnh Yên) và ông Nguyễn Ngọc Quyền, Chánh văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Phúc (năm 2006), Chủ tịch UBND TP Vĩnh Yên (năm 2009) và là Bí thư Thành ủy Vĩnh Yên (năm 2010) chỉ đạo cán bộ dưới quyền hợp thức các thủ tục xin thu hồi và giao đất, bồi thường giải phóng mặt bằng (BTGPMB) với diện tích 255.125m² đất cho UBND phường Đồng Tâm làm chủ đầu tư Dự án trang trại, sau đó, sẽ chuyển giao đất đó cho Quân, Tâm để chuyển mục đích sử dụng đất từ Dự án trang trại sang làm Dự án khu đô thị.

Vì động cơ vụ lợi và động cơ cá nhân khác, Quyền và Lân đã chỉ đạo các cán bộ dưới quyền như Nguyễn Xuân Trường, lúc đó là Chủ tịch UBND phường Đồng Tâm; Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường TP Vĩnh Yên; Nguyễn Thị Ngọc, nguyên Trưởng phòng Tài chính kế hoạch, kiêm Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng BTGPMB TP Vĩnh Yên; Nguyễn Xuân Liễn, nguyên chuyên viên Văn phòng UBND tỉnh (sau đó chuyển sang làm Phó Chủ tịch UBND huyện Tam Đảo); Vũ Văn Chức, chuyên viên Phòng Tài nguyên và Môi trường TP Vĩnh Yên giúp sức để lừa dối cấp trên và che giấu nhân dân.

Ông Lại Hữu Lân tại Trại tạm giam - Công an tỉnh Vĩnh Phúc. Ảnh: Thu Hòa.

Các đối tượng đã lập hồ sơ núp dưới danh nghĩa UBND phường Đồng Tâm xin thu hồi và giao đất lập Dự án trang trại. Để tránh bị lộ, Quyền và Lân đã không báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, UBND, HĐND tỉnh; TP Vĩnh Yên; phường Đồng Tâm theo quy chế đặt ra. Các đối tượng đã tự tung, tự tác ký các văn bản trái pháp luật, không xin ý kiến thẩm định của các cơ quan chuyên môn.

Thậm chí, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh đã có Văn bản số 922/TNMT-QHKH kiến nghị: "Việc thu hồi và giao đất cho UBND phường Đồng Tâm lập dự án là không phù hợp với quy định tại điều 41 Luật Đất đai 2003, điều 36 Nghị định 181/2004/NĐ-CP và khoản 3 điều 2 Nghị định số 17/2006/NĐ-CP", nhưng Quyền vẫn mặc kệ, tự thu xếp cho nhóm của Quân soạn thảo quyết định thu hồi, giao đất Dự án của UBND tỉnh, trong đó chỉ dẫn "Xét đề nghị của Sở TN&MT tại Văn bản số 922…".

Sau đó, lợi dụng niềm tin của ông Nguyễn Văn Hòa, lúc đó là Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc, Quyền đã đưa quyết định nói trên cho ông Hòa ký với lời nói dối "Sở Tài nguyên và Môi trường thẩm định rồi". Do tin Quyền nên ông Hòa đã không kiểm tra lại Văn bản 922 mà ký vào quyết định.

Sau đó, Quyền chỉ đạo cán bộ bên dưới biên tập lại quyết định đã ký, photocopy chữ ký của ông Hòa để ban hành Quyết định số 31-1/QĐ-UBND ngày 23/11/2006 mang danh UBND tỉnh Vĩnh Phúc thu hồi và giao 255.125m² đất (trong đó có 67.134,6m² là quỹ đất I) cho UBND phường Đồng Tâm lập Dự án trang trại (nhưng không ban hành rộng rãi và không gửi cho Chủ tịch và các Phó Chủ tịch UBND tỉnh biết).

Từ đó, chỉ sau 28 ngày, ông Lân đã chỉ đạo lập, ký Quyết định số 1203/QĐ-UBND giao toàn bộ diện tích đất Dự án trang trại phường Đồng Tâm cho 3 người đứng tên là chị Đặng Thị Huệ - vợ Tâm, chị Đặng Thị Lan - chị gái của chị Huệ và anh Cao Văn Thành - anh rể của Tâm.

Theo hướng dẫn của Quân và Tâm, chị Huệ là người ký hợp thức đơn xin giao đất đứng tên mình và chị Lan, anh Thành. Tuy nhiên, trước đó, do Tâm và chị Huệ, chị Lan và anh Thành đều không có hộ khẩu ở phường Đồng Tâm nên hai vợ chồng Tâm đã hợp thức chuyển khẩu, làm lại CMND cho chị Huệ, chị Lan và anh Thành đến khu Lạc Ý (phường Đồng Tâm). 

Mặc dù vậy, để giúp Quân và Tâm không phải thỏa thuận bồi thường với các hộ dân có đất bị thu hồi quỹ đất I theo quy định và tiếp tục che giấu bản chất Dự án là của cá nhân nên các các đối tượng vẫn lập mưu để chủ đầu tư là UBND phường Đồng Tâm trong BTGPMB.

Ông Lân chỉ đạo lập, ký ban hành Quyết định số 1484/QĐ-UBND ngày 28/11/2007 phê duyệt phương án BTGPMB Dự án trang trại phường Đồng Tâm, không để những hộ dân có đất quỹ I bị thu hồi được thỏa thuận bồi thường theo quy định của pháp luật. Năm 2009, Quân đã nhờ ông Quyền làm nhanh công tác BTGPMB nhưng loại bỏ tiền hỗ trợ quỹ đất II không tính bồi thường trong phương án và hứa sẽ chi bồi dưỡng cho "các anh ở TP và phường mỗi nơi 2 tỷ".

Lúc đó, trên cương vị Chủ tịch UBND TP Vĩnh Yên, ông Quyền chỉ đạo bà Nguyễn Thị Ngọc lập phương án BTGPMB cắt bỏ số tiền hỗ trợ quỹ đất II cho phường Đồng Tâm (hơn 8,2 tỷ đồng) và không cho các hộ dân có đất quỹ I (67.134,6m²) bị thu hồi thỏa thuận bồi thường theo quy định của pháp luật. Hành vi của các đối tượng đã gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng về kinh tế cho Nhà nước và nhân dân hơn 29,8 tỷ đồng…

Trong khi công tác BTGPMB Dự án trang trại phường Đồng Tâm đang được thực hiện, để thu lợi, Quân đã thống nhất chuyển nhượng toàn bộ Dự án cho chị Phạm Thị Hạnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Bất động sản AZ ở Hà Nội. Biết rõ việc chuyển chủ đầu tư Dự án từ UBND phường Đồng Tâm cho Công ty CP Bất động sản AZ ở Hà Nội là không đúng quy định của pháp luật, không thuộc thẩm quyền giải quyết nhưng ông Quyền vẫn tự ý chỉ đạo lập, ký Tờ trình số 433a/TT-UBND ngày 25/5/2009 của UBND TP Vĩnh Yên đề nghị UBND tỉnh Vĩnh Phúc thay đổi chủ đầu tư.

Từ tháng 8 đến 11/2010, trên cương vị Bí thư Thành ủy Vĩnh Yên, khi UBND tỉnh yêu cầu báo cáo về kết quả thực hiện Dự án trên, ông Quyền tiếp tục che giấu sự thật của Dự án này nên đã chỉ đạo cán bộ dưới quyền không báo cáo Dự án trang trại phường Đồng Tâm là của cá nhân.

Vụ việc bị bại lộ bắt đầu từ tháng 5/2010, ông Quyền chỉ đạo cán bộ dưới quyền tổ chức giao đất tại thực địa cho Quân và Tâm để quản lý và triển khai. Tâm và Quân đã thuê hàng trăm người đến tổ chức thi công san lấp mặt bằng, rầm rộ đào rãnh đóng cọc, rào dây thép gai, đắp bờ bao xung quanh diện tích của mình trong khi chưa có phương án được các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Thấy vậy, nhiều người dân bị thu hồi đất mới tìm hiểu và phát hiện sự thật, hóa ra dự án này là của tư nhân.

Từ tháng 8 đến tháng 11/2010, gần 200 hộ dân ở phường Đồng Tâm gửi đơn, thư vượt cấp đến các cơ quan chức năng trung ương đề nghị giải quyết. Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Vĩnh Phúc đã vào cuộc lật lại toàn bộ hồ sơ vụ việc xảy ra vào năm 2006 liên quan đến nhiều cán bộ đang giữ chức vụ