Dân châu Phi sang Việt Nam làm… cướp

Thời gian qua, tình hình người nước ngoài vi phạm pháp luật trên địa bàn TP HCM ngày càng gia tăng, phức tạp (chủ yếu là quốc tịch các nước ở châu Phi: Nigeria, Ghana, Camorun, Nam Phi, Công Gô…). Các đối tượng này nhập cảnh trái phép vào Việt Nam, không đăng ký tạm trú, sống lang thang, tụ tập gây mất an ninh trật tự (ANTT).

Nhiều đối tượng vi phạm pháp luật hình sự nhưng không xử lý được do ngôn ngữ bản địa không có người phiên dịch nên cơ quan chức năng gặp khó khăn trong thu thập chứng cứ để xử lý hình sự. Thường chỉ xử lý vi phạm hành chính, trục xuất khỏi Việt Nam. Từ tháng 6/2008 đến nay, cơ quan CSĐT mới khởi tố bị can, điều tra xử lý được 9 đối tượng là người nước ngoài…

Làng… châu Phi

Qua khảo sát của chúng tôi, tại khu vực phường Tân Thành, quận Tân Phú có số lượng lớn người châu Phi tụ tập về đây sinh sống. Chỉ riêng một đoạn ngắn đường Dân Tộc (phường Tân Thành), đã có đến 60 - 70 người, trong đó số ít người có công việc ổn định, phần lớn là lang thang, thất nghiệp.

Tại 6 cửa hàng kinh doanh các loại quần áo, giày dép do người châu Phi đứng bán trên đoạn đường này, chúng tôi quan sát thấy có điều rất lạ là các cửa hàng này lúc nào cũng vắng khách hàng mua sắm nhưng lại nườm nợp người châu Phi ra vào.

Tìm hiểu thông qua một số người dân sống xung quanh được biết: Người châu Phi lúc đầu sống tập trung ở khu Bàu Cát (quận Tân Bình), sau đó di chuyển dần về đây và "rộ" lên khoảng thời điểm đầu năm 2008 (tập trung ở khu phố 1).

Các cửa hàng kinh doanh của người châu Phi đều do người Việt đứng ra thuê với danh nghĩa cùng hợp tác làm ăn. Nhưng thực tế, những người nước ngoài này đã nhờ người Việt đứng ra thuê nhà giúp, núp bóng dưới các hoạt động kinh doanh để có chỗ sinh hoạt, tắm rửa, giặt giũ, vệ sinh, ngủ nghỉ…

Cũng để tránh sự kiểm tra của chính quyền địa phương, ban ngày họ tụ tập về đây, mỗi nhà thuê chứa 60 - 70 người. Đêm đến thì di tản khỏi địa bàn phường và đến 3 - 4h sáng hôm sau thì lại tiếp tục tụ tập về đây nằm ngủ vạ vật trên những chiếc ghế đá ngoài trời, hay công viên…

Ông H.N.K. (ngụ đường Dân Tộc, khu phố 1) bức xúc: Khu phố này đạt danh hiệu khu phố văn hóa 8 năm liền nhưng từ khi người châu Phi đến đây sinh sống, tình hình địa phương ngày càng thêm phức tạp.

Tình hình mất ANTT liên tục xảy ra, nhiều trường hợp bị người dân phát hiện như: Ăn cắp tiền tại quán cà phê, uống bia, uống cà phê không trả tiền, một người vào ăn uống nhưng có đến 5 - 7 người cũng vào "ăn theo" khiến các chủ kinh doanh rất bực bội. Trên địa bàn phường cũng đã từng xảy ra một số vụ việc gây mất ANTT do người châu Phi gây ra đã bị Công an phường trực tiếp giải quyết.

Nhức nhối hơn cả là tình trạng gái mại dâm ở các nơi tụ tập về đây hàng đêm, nhiều người dân ở khu vực ngã 4 đường Nguyễn Bá Tòng - Dân Tộc rất bất bình đã đập bỏ nhiều dãy ghế đá trước nhà để ngăn chặn tình trạng tụ tập như trên.

Ngoài ra, tại các tuyến đường xung quanh như: Nguyễn Xuân Khoát, Độc Lập, Trương Vĩnh Ký cũng rải rác có người châu Phi sinh sống. Nhiều người dân sống ở đây bức xúc, ngoài tình trạng ANTT phức tạp, hình ảnh vật vạ của người châu Phi trên đường phố cũng làm mất mỹ quan đô thị.

Khó khăn trong quản lý

Tại Việt Nam, số lượng người châu Phi tập trung chủ yếu tại TP HCM, với số lượng ngày càng đông. Theo tìm hiểu của chúng tôi, nguyên nhân khiến họ đến Việt Nam ngày càng đông là vì nhiều nước trong khu vực siết chặt công tác thực hiện Luật Cư trú. Phần lớn những người châu Phi đến Việt Nam là không nghề nghiệp, sống lang thang vỉa hè, công viên, gây phức tạp về ANTT.

Điển hình, tại quận 1, trong một đợt kiểm tra, lực lượng Công an đã phát hiện hàng chục người châu Phi ngủ vật vạ trong căn nhà thuê ở đường Bùi Viện; một chủ khách sạn tại khu vực quận 1, cũng đã trục xuất 2 khách thuê là người châu Phi vì phát hiện phòng thuê chỉ 2 người ở nhưng có đến hàng chục người thi nhau ra vào xài điện, nước.

Mới đây, khoảng 1h30' sáng 27/11, anh Hoàng Quốc Tuấn tài xế taxi Mai Linh chở khách về khu vực 225 Bến Chương Dương (quận 1), trên đường đi đón khách mới thì phát hiện hai người da đen đang giật giỏ xách của một phụ nữ người Canada và lên xe tay gas BKS 51-M6- 2155 tháo chạy. Anh Tuấn vội lái xe tông thẳng vào xe của bọn cướp khiến chiếc xe máy ngã, một tên bỏ chạy, tên còn lại đã bị người dân và Công an phường vây bắt.

Tại cơ quan Công an, lúc đầu đối tượng quanh co khai man danh tính của mình và khai đã bị mất hộ chiếu. Nhưng khi Công an phát hiện hóa đơn mua hàng trong ví thì đối tượng lộ nguyên hình là người quốc tịch Nigeria và hộ chiếu đã bị Công an thu giữ…

Trong số những người châu Phi đến Việt Nam, có rất nhiều trường hợp nhập cảnh trái phép, qua các đợt kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện có đến 90% hộ chiếu đã quá hạn thị thực. Đã có nhiều trường hợp người châu Phi đến Việt Nam gây nhiều vụ phạm pháp như: Cướp giật, giả vờ mua hàng, đổi đô la, lợi dụng sơ hở, mất cảnh giác của nạn nhân để trộm tiền, lập tài khoản tại các ngân hàng để rút tiền từ nước ngoài chuyển về…

Vì vậy, việc rà soát, xử lý đối tượng người nước ngoài nhập cảnh trái phép, không khai báo tạm trú và vi phạm hành chính, gây mất ANTT… là cần thiết. Tuy nhiên, việc xử lý từ trước đến nay chưa mang tính răn đe vì chủ yếu chỉ xử lý hành chính nên tình trạng vi phạm pháp luật còn phổ biến.

Trung tá Nguyễn Hoàng Thắng - Phó Trưởng Công an quận 1 trao bằng khen cho lái xe taxi Hoàng Quốc Tuấn vì có công trong việc truy bắt đối tượng cướp giật người nước ngoài.

Bà Nguyễn Thanh Thảo - Chủ tịch phường Tân Thành (quận Tân Phú) cho rằng, trước những bức xúc của người dân về tình trạng trên, cơ quan chức năng của địa phương cũng đã tiến hành kiểm tra hành chính tại các địa điểm người châu Phi thuê nhưng không gặp được trực tiếp chủ cho thuê nhà hoặc gặp người châu Phi thì họ nói tiếng bản địa nên rất khó khăn trong công tác kiểm tra.

Hiện phường cũng đã có kế hoạch tổng kiểm tra các điểm kinh doanh đối với người nước ngoài. Theo đó, kiểm tra giấy phép kinh doanh, hợp đồng lao động, kiểm tra tạm trú tạm vắng, vận động các hộ dân thận trọng trong việc cho thuê nhà...

Ông Huỳnh Ngọc Khuynh - Khu trưởng khu phố 1, phường Tân Thành đề nghị cơ quan chức năng phải thường xuyên kiểm tra giấy tờ, quản lý công việc, mục đích thuê nhà… và dứt khoát không cho họ núp bóng người Việt Nam thuê nhà ở hoặc kinh doanh, còn nếu hộ nào cho thuê thì phải chịu đóng mức thuế cao…