Điều chế ma túy tổng hợp từ… axit
Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Ngô Đại Tuấn, Trưởng phòng CSĐT tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Phú Thọ cho biết: Vi phạm trong quản lý tiền chất, tân dược gây nghiện (TDGN), thuốc hướng tâm thần (THTT) trên địa bàn tỉnh chủ yếu là tình trạng mua đi, bán lại tiền chất, tình trạng sử dụng bừa bãi nhiều loại tiền chất phải nhập khẩu. Và thật đáng báo động là tình trạng đó xảy ra ở nhiều doanh nghiệp... Những vi phạm này nếu không được ngăn chặn kịp thời sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng.
Người quản lý và sản xuất đều thiếu hiểu biết
Cho đến khi được cán bộ Phòng CSĐT tội phạm về ma túy Công an tỉnh Phú Thọ phân tích, nhiều lãnh đạo của các doanh nghiệp, đơn vị quản lý hoặc sản xuất vẫn chưa hiểu một cách đầy đủ thế nào là tiền chất.
Thậm chí nhiều người còn tỏ ra ngỡ ngàng khi biết rằng loại hóa chất do công ty họ làm ra lại là một tiền chất không thể thiếu trong quá trình điều chế ma túy tổng hợp. Vụ việc được PC17 Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện là một minh chứng cho sự nhận thức đơn giản ấy.
Trong khi làm nhiệm vụ trên QL2, PC17, Công an tỉnh Phú Thọ đã phát hiện 2 xe ôtô, một xe do lái xe Thiều Sỹ Cương và xe khác do Lâm Văn Cường điều khiển, chở hơn 9 nghìn lít HCl (một loại tiền chất được quy định trong danh mục) trái với quy định.
Tiến hành xác minh, Phòng CSĐT tội phạm ma túy, Công an tỉnh đã phát hiện ra nhiều sai phạm trong quản lý tiền chất. Có những vụ việc mà đối tượng vi phạm đều là cán bộ, công nhân viên, do thiếu hiểu biết mà vi phạm.
8h30' ngày 22/10/2007, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy bắt quả tang Đặng Đình Chung, 49 tuổi, trú tại phường Bồ Đề, quận Long Biên, TP Hà Nội là công nhân lái xe ôtô chở tiền chất của một công ty cổ phần hóa chất. Lợi dụng việc công ty giao trách nhiệm vận chuyển tiền chất (axit H2SO4) từ Lâm Thao về Hà Nội, Chung đã tự ý bán trái phép 200kg tiền chất cho anh Lê Chân, trú tại huyện Lâm Thao.
Theo lời khai của Chung thì nguyên nhân dẫn đến hành vi của anh ta là do số tiền chất trên không được niêm phong dán nhãn quy định. Chung đã nhiều lần bán trái phép tiền chất cho nhiều người. Mở rộng điều tra vụ, cơ quan CSĐT đã triệu tập hàng chục đối tượng, làm rõ hành vi vi phạm liên quan đến quản lý tiền chất.
Thượng tá Ngô Đại Tuấn cho chúng tôi biết: Phú Thọ là một trong những địa bàn trọng điểm về sản xuất hoá chất là tiền chất. Tại đây, có 3 nhà máy chuyên sản xuất tiền chất với công suất rất lớn là Công ty Super phốt phát và hoá chất Lâm Thao với công suất 24 nghìn tấn/năm; nhà máy chuyên sản xuất tiền chất (HCL) thuộc Công ty cổ phần Hóa chất Việt Trì và nhà máy chuyên sản xuất tiền chất, thuộc Tổng Công ty Giấy Việt Nam.
Trong đó, tiền chất loại HCL thường được dùng để điều chế heroin và 3 loại ma tuý tổng hợp, còn tiền chất H2SO4 được sử dụng nhiều hơn, nó có thể để điều chế 14 loại ma túy tổng hợp.
Hai loại tiền chất này, ngoài việc trực tiếp phục vụ sử dụng và kinh doanh cho khoảng 50 tổ chức, cá nhân trong tỉnh còn phục vụ cho gần 300 tổ chức, cá nhân trong cả nước.
Tính đến cuối năm 2007, theo thống kê trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có 50 tổ chức và cá nhân có hoạt động liên quan đến tiền chất. Những sai phạm trong lĩnh vực này, thể hiện ở tất cả các khâu từ sản xuất kinh doanh, vận chuyển, bảo quản đến việc sử dụng tiền chất ở nhiều doanh nghiệp.
Mặc dù tiền chất được coi là "hàng nguy hiểm" nhưng không có giấy phép vận chuyển, người điều khiển phương tiện, người áp tải tiền chất không có giấy chứng nhận đã qua lớp huấn luyện vận chuyển hàng nguy hiểm, phương tiện vận chuyển tiền chất cũng không được đăng kiểm.
Thủ kho tiền chất liều lĩnh đóng hàng vào những bao bì chưa qua kiểm định, thậm chí không cân đong khi nhập và xuất tiền chất nên người vận chuyển tiền chất đã rút ruột, tự ý bán trái phép ra thị trường...
Dược sỹ cũng chưa hiểu hết quy chế
Thực trạng mua bán thuốc TDGN, THTT (Morphin và Diazapam), hai loại thuốc được quy định tại danh mục của Chính phủ trên địa bàn tỉnh cũng rơi vào tình trạng tương tự. Có nhiều trường hợp ngay cả dược sỹ là nhân viên của chi nhánh dược cũng vi phạm. Vụ việc được quần chúng nhân dân tại xã Hiền Đa, huyện Cẩm Khê tố cáo là một ví dụ. Khi xác minh thông tin, cán bộ PC17, Công an tỉnh Phú Thọ và Phòng Y tế huyện Cẩm Khê phát hiện 8 quầy bán tân dược tại chợ đều hành nghề trái với quy định của ngành Dược.
Trước đây, tình trạng mua bán thuốc một cách tràn lan diễn ra trên toàn tỉnh, các nhà, hiệu thuốc đều có dược tá giúp việc bán thuốc. Do trình độ hạn chế, các dược tá đã tự ý bán THTT cho nhiều người, nhiều lần mà không yêu cầu người mua phải có đơn hoặc có sổ y bạ theo quy định. Ngay cả trong các chi nhánh dược, sai phạm cũng nối tiếp sai phạm.
Điển hình trong số đó phải kể đến chi nhánh dược Thanh Sơn và chi nhánh dược Thanh Thủy. Chi nhánh này đã nhiều lần cử cán bộ không phải là người có thẩm quyền theo đúng quy định đến nhận các loại thuốc trên.
Đã có trường hợp cán bộ của Chi nhánh dược Thanh Sơn về nhà nghỉ được nhờ người lấy hộ THTT từ Công ty cổ phần Dược Phú Thọ. Mấy trăm nghìn viên thuốc THTT đó đã được "gửi" ở gầm giường của Phòng bảo vệ cho đến sáng hôm sau mới được chuyển đi. Chính sai phạm này đã dẫn tới việc một số đối tượng có hoạt động mua bán trái phép THTT đã móc nối với nhân viên ngành Dược.
Hậu quả của việc mua bán trái phép thuốc TDGN và THTT, không chỉ làm gia tăng số người nghiện mà còn gây ra một số vấn đề xã hội như nạn tự sát...
Theo thống kê của Bệnh viên Đa khoa tỉnh Phú Thọ thì tính từ năm 2006 đến nay, trên địa bàn đã xảy ra 138 trường hợp phải nhập viện do sử dụng các loại thuốc trên.
Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ thì tính đến tháng 9/2007, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có 8 công ty chuyên kinh doanh tân dược, với tổng số 496 hiệu thuốc, nhà thuốc làm đại lý cho các công ty này. Trong số các dược sỹ phụ trách các nhà thuốc, hiệu thuốc chỉ có khoảng 100 người có quyết định và quyết định còn có hiệu lực được phép bán TDGN và THTT.
Đáng chú ý là tình trạng dược tá, không đủ điều kiện để vận chuyển, mua bán TDGN, THTT vẫn tự ý làm người bán hàng; bác sỹ mở phòng khám chữa bệnh tư nhân rồi tự ý bán TDGN và THTT cho bệnh nhân.
Cũng theo lãnh đạo PC17, Công an tỉnh Phú Thọ thì vi phạm này còn thể hiện ở cả việc dự trù và duyệt dự trù. Theo quy định tại điểm 6, điều 9, quy chế quản lý THTT của Bộ Y tế, thì nơi duyệt dự trù phải là nơi quản lý, theo dõi, khám và điều trị bệnh nhân. Thế nhưng vụ việc tại Chi nhánh dược huyện Thanh Sơn, đã thể hiện sự lỏng lẻo trong công tác quản lý.
Tại chi nhánh này, Giám đốc chi nhánh lúc đó đã tự ký duyệt dự trù của tất cả các đại lý trong toàn huyện. Chính sai sót này đã dẫn tới hàng hoạt các hậu quả khác. Đó là một lượng lớn THTT mà chi nhánh nhập về giao cho các đại lý được bán trái phép trong toàn huyện Thanh Sơn, không xuất phát từ yêu cầu thực tiễn điều trị cho bệnh nhân.
Trong quá trình đấu tranh, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy đã phát hiện Trần Thị Soạn, nhân viên của Chi nhánh dược huyện Thanh Sơn đã nhiều lần bán trái phép THTT cho người nghiện ma tuý. Mở rộng vụ án này, đã xác minh và xử lý hành chính đối với giám đốc, thu kho của Chi nhánh dược Thanh Sơn.
Cần có sự phối hợp từ phía các doanh nghiệp
Để ngăn chặn tình trạng trên, một số giải pháp ban đầu đã được PC17 Công an tỉnh Phú Thọ phối hợp với lực lượng QLTT, ngành Hải quan và Y tế đưa ra.
Theo đó, Sở Y tế ngoài việc ra các văn bản, tập huấn cho các cá nhân cần phải tăng cường công tác quản lý dược, chỉ đạo chặt chẽ việc ra danh sách các bác sỹ có thẩm quyền kê đơn, tổ chức cá nhân được phép kinh doanh, vận chuyển...
Đối với các cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh phải có sự kiểm tra, rà soát và phân loại cụ thể. Nếu cảm thấy chưa đủ điều kiện thì chưa xếp loại.
Mỗi doanh nghiệp chuyên sản xuất, vận chuyển và sử dụng tiền chất trên địa bàn đều phải xây dựng quy chế có triển khai hoạt động hướng dẫn, không nên mang tính hình thức.
Và hơn ai hết cần phải thay đổi nhận thức của các doanh nghiệp cho rằng phòng chống sản xuất trái phép chất ma túy là nhiệm vụ của Công an, còn họ chỉ là làm ra nhiều sản phẩm, kinh doanh có lãi để hoàn thành nghĩa vụ thuế với Nhà nước và nâng cao đời sống của cán bộ, công nhân viên.
Có như vậy, việc kiểm soát các loại hóa chất là tiền chất, thuốc TDGN và THTT trên địa bàn tỉnh Phú Thọ mới có hiệu quả