Nhiều loại ma túy gây ảo giác được phát hiện

• Thiếu nữ mua ma tuý tổ chức “tiệc bay lắc” cùng bạn bè
• 120 ngày truy lùng đường dây ma túy liên tỉnh

Thủ đoạn dùng dẫn xuất của một chất ma túy phối trộn

Trung tá, Tiến sĩ Đặng Văn Đoàn, Phó Viện trưởng Viện KHHS cho biết, từ cuối năm 2018 đến nay, thông qua công tác giám định, Viện KHHS đã phát hiện ra 9 chất ma túy mới lần đầu tiên được phát hiện tại Việt Nam. Trong 9 chất ma túy mới này thì có tới 7 chất ma túy chưa có trong danh mục các chất ma túy tại Việt Nam theo Nghị định số 73/2018/NĐ-CP ngày 15-5-2018 của Chính phủ.

Trong đó 6/7 chất này thuộc nhóm cần sa tổng hợp hay còn được gọi với tên lóng là “cỏ Mỹ”. Về bản chất thì cỏ Mỹ được tạo ra bằng cách dùng các chất hóa học tổng hợp mà các chất này có tính năng tác dụng tương tự như hoạt chất Delta 9 - THC có trong cần sa, sau đó pha thành dung dịch rồi phun, tẩm vào các loại cây cỏ, các mẫu thảo mộc khô (không phải là cây, thảo mộc có chứa chất ma túy mà đây là vật chứa chất ma túy), sau đó sấy khô tạo thành sản phẩm gọi là “cỏ Mỹ”. Đây là một loại ma túy có tác dụng gây ảo giác và kích thích thần kinh mạnh.

Đáng chú ý, thời gian qua, Viện KHHS đã phát hiện ra một số thủ đoạn rất tinh vi của tội phạm. Đó là chất hướng thần được các đối tượng cho vào dung dịch của thuốc lá điện tử mà dung dịch này vẫn giữ nguyên màu sắc, mùi vị, tem nhãn mác của dung dịch thuốc lá điện tử. Sau đó, các đối tượng sẽ sử dụng dụng cụ hút thuốc lá điện tử để sử dụng trái phép các chất hướng thần.

Ngoài ra, đã phát hiện ra trường hợp sử dụng các chất hướng thần này phun vào các sợi thuốc lào - loại thuốc lào đáng bán sẵn trên thị trường ở nước ta. Có thể thấy, thủ đoạn tinh vi của các đối tượng, đó là không sử dụng vật mang truyền thống như trước kia là các sợi cây cỏ, sợi cây thực vật  mà đã chuyển sang dung dịch của thuốc lá điện tử hay như sợi thuốc lào vẫn thường sử dụng hàng ngày…

Qua giám định đã phát hiện thủ đoạn rất tinh vi của tội phạm ma túy là dùng dẫn xuất của một chất ma túy phối trộn tạo ra viên nén để sử dụng, sau khi uống viên nén này vào cơ thể người sẽ chuyển hóa, giải phóng ra chất ma túy. Ví dụ như tìm thấy chất Acetylpsilocine (không có trong danh mục chất ma túy tại Việt Nam) là dẫn xuất của Psilocine trong viên nén, khi uống vào cơ thể nó sẽ chuyển hóa và giải phóng ra chất Psilocine có tác dụng gây tác dụng ảo giác mạnh(Psilocine là chất có trong danh mục chất ma túy tại Việt Nam).

Trong tự nhiên, Psilocine và Psilocybine tìm thấy có đồng thời trong mẫu thực vật “nấm thức thần” chứa chất ma túy. Tuy nhiên, trong một số mẫu chỉ tìm thấy Psilocine mà không tìm thấy Psilocybine cũng như các thành phần thực vật. Như vậy, các viên nén ma túy không được sản xuất ra từ bột cây “nấm thức thần” mà có thể Psilocine được tách chiết ra từ “nấm thức thần” hoặc từ tổng hợp hóa học. Đơn cử, các chất ma túy tổng hợp ra nói chung hay như một số chất được phát hiện trong thời gian gần đây tại Việt Nam có cấu tạo và tên gọi rất phức tạp, bản thân những người làm chuyên môn còn khó gọi thuộc tên. Một số chất ma túy đã phát hiện trong thời gian gần đây như: EMB-Fubinaca; 5F-MDMB-Pica; Fub-144; MMB-022; AMB-Fubinaca,….

Đây là những chất có tác dụng kích thích thần kinh và gây ảo giác tương tự như hoạt chất Delta9-THC có trong cần sa thực vật, nhưng có tác dụng mạnh gấp nhiều lần. Việc sử dụng các chất ma túy này rất nguy hiểm, gây ảo giác và kích thích thần kinh trung ương, có thể mất khả năng kiểm soát hành vi, phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm chuẩn mực đạo đức xã hội, gây nguy hiểm cho bản thân, cho những người xung quanh và cả những người thân trong gia đình như một số trường hợp đã từng xảy ra do hiện tượng “ngáo ma túy, ảo giác” thời gian qua mà các phương tiện truyền thông đã từng đưa tin.

Điều đặc biệt nguy hiểm hơn nữa là các chất này được phun tẩm vào thuốc lào hay trong dung dịch thuốc lá điện tử với liều lượng không xác định, do vậy khi sử dụng có thể quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể, rất dễ bị ngộ độc, thậm chí khi dùng quá liều có thể gây tử vong.

Ngăn chặn sự lan rộng của các chất ma túy mới

Sau khi danh mục các chất ma túy, tiền chất mới theo Nghị định số 73/2018/NĐ-CP ngày 15-5-2018 của Chính phủ ban hành có hiệu lực, số lượng chất ma túy hiện nay được quản lý tăng lên gấp hai lần so với trước (hiện có 515 chất). Vì vậy mà nguồn mẫu chuẩn ma túy là một trong những khó khăn lớn nhất trong công tác giám định hiện nay, chỉ có Viện KHHS, Bộ Công an đáp ứng cơ bản được yêu cầu giám định các chất ma túy trong danh mục cần kiểm soát, kể cả những chất ma túy mới, còn hầu hết những chất ma túy nghi là ma túy mới, phức tạp đều vượt quá năng lực giám định của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an cấp tỉnh do thiếu phương tiện, máy móc chuyên dụng cũng như chất chuẩn, tất cả các yêu cầu giám định này đều phải chuyển về Viện KHHS hoặc hai Phân Viện KHHS tại TP. Hồ Chí Minh và TP. Đà Nẵng để giám định.

Ngoài ra, do ma túy mới liên tục được phát hiện nên trong cơ sở dữ liệu tàng thư chất ma túy rất nhiều chất chưa có, chưa được cập nhật, khó khăn này không riêng gì của Việt Nam chúng ta mà đối với các nước trong khu vực, trên thế giới cũng vậy. Trên thế giới, theo số liệu của cơ quan phòng chống tội phạm và ma túy của Liên hợp quốc (UNODC) thì cứ khoảng 1 tuần đến 10 ngày lại phát hiện thêm 1 chất hướng thần mới; như vậy có thể thấy xu hướng xuất hiện những loại ma túy mới trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng rất phức tạp, gây nhiều khó khăn cho công tác giám định và đấu tranh với loại tội phạm này.

Cũng theo Trung tá Đặng Văn Đoàn, hiện nay Viện KHHS đã được đầu tư các trang thiết bị, phân tích về hóa lý tương đối hiện đại, sánh ngang với các nước trong khu vực và tiệm cận được trình độ của một số nước tiên tiến trên thế giới như quang phổ hồng ngoại (FTIR), sắc ký khí ghép nối khối phổ kép (GC/MS/MS), sắc ký lỏng ghép nối khối phổ kép (HPLC/MS/MS), hệ thống phức hợp sắc ký khí, sắc ký lỏng hiệu năng cao khối phổ đo thời gian bay GC-HPLC-MS(ToF),...

Cùng với đó, có một đội ngũ cán bộ, giám định viên có chuyên môn giỏi, được đào tạo rất cơ bản. Song song với đó, với các hoạt động liên quan các lĩnh vực chuyên môn giám định còn có sự phối hợp với các cơ quan, đơn vị khoa học ngoài ngành. Ví dụ, trong một số trường hợp giám định ma túy mới Viện KHHS sẽ có sự phối hợp trong phân tích với các đơn vị như Viện Hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Khoa Hóa học, Trường Đại họa Khoa học Tự nhiên Hà Nội; Trường Đại học Bách khoa Hà Nội,...

Để ngăn chặn sự lan rộng của các chất ma tuý này cũng như nâng cao hiệu quả công tác giám định ma tuý tại Việt Nam trong tình hình hiện nay, Trung tá Đặng Văn Đoàn thông tin, phải kiểm soát chặt chẽ ngay từ trong nội địa các hóa chất, tiền chất cũng như các loại thuốc tân dược, thuốc thú y có liên quan mà tội phạm ma túy có thể lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội, điều này rất cần sự phối hợp liên ngành giữa các bộ, ngành…

Ngoài ra, cần tập trung đấu tranh ngăn chặn việc thẩm lậu các chất ma túy từ ngay biên giới (đường bộ, đường không và đường biển); đối với công tác giám định, cần bổ sung các chất chuẩn ma túy (nhập khẩu hoặc tinh chế các mẫu chuẩn) để phục vụ công tác giám định. Đây là cơ sở then chốt để giải quyết các vụ án về ma túy sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 73/2018/NĐ-CP ngày 15-5-2018 ban hành danh mục các chất ma túy và tiền chất.

Đối với các chất ma túy mới chưa có trong danh mục cần sớm được bổ sung vào danh mục chất ma túy cần kiểm soát tại Việt Nam; trang bị bổ sung các phương tiện thiết bị máy móc hiện đại phục vụ giám định ma túy tại Viện KHHS cũng như tại Phòng KTHS Công an các tỉnh. Tập huấn, đào tạo cho Công an các địa phương trên cả nước về các phương pháp phát hiện, giám định các chất ma túy mới; tuyên truyền về tác hại của ma túy, đặc biệt là các loại ma túy mới đối với người sử dụng vì nó rất độc hại, khi dùng có thể bị ngộ độc, ảnh hưởng đến tính mạng để giáo dục và phòng ngừa chung, đặc biệt là trong giới trẻ; tăng cường hợp tác quốc tế trong giám định ma túy.