Vì sao quyết định của Tòa án sau 13 năm vẫn chưa được thi hành?

Đến ngày 21/10, qua tìm hiểu và thu thập tài liệu ở nhiều cơ quan chức năng thuộc TP Hà Nội, chúng tôi đã có căn cứ trở lại vụ án "Làng kiến trúc phong cảnh" tại phường Bưởi, quận Tây Hồ, trị giá khoảng 240 tỷ đồng. Cách đây 13 năm, vụ án "Làng kiến trúc phong cảnh" đã gây xôn xao dư luận bởi vụ án có liên quan đến một số cán bộ chủ chốt của TP Hà Nội (thời điểm năm 1992-1993). Đất đai khi đó đang "sốt xình xịch", thế mà có tới 5.000m² đất được cấp trái qui định tại một địa điểm được coi là "đất vàng" của Thủ đô.

Vụ án tưởng như đã khép lại, hai bị cáo đã chấp hành xong hình phạt; nhưng có một phán quyết liên quan tới 24 căn hộ trong dự án này lại "ngủ quên", thậm chí "ngủ rất say" trong suốt 13 năm qua mà chưa được thực thi, cho dù Báo CAND đã một lần "đánh thức" vào năm 2004?!

Vụ án "đình đám" một thời

Đầu những năm 90 của thế kỷ trước, đất đai Hà Nội tăng giá chóng mặt. Lợi dụng danh nghĩa là Giám đốc Trung tâm Kiến trúc phong cảnh Việt Nam, bà Nguyễn Thị Thanh Thủy xin cấp hơn 5.000m² đất tại làng Võng Thị, phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội để thực nghiệm xây dựng "Làng kiến trúc phong cảnh", nằm trong đề tài cấp Nhà nước về "Tổ chức môi trường sống, làm việc và cảnh quan đô thị" mang mã số KC11-11 (nhưng thực chất dự án trên không thuộc đề tài này).

Một biệt thự trong Làng Kiến trúc phong cảnh Võng Thị, phường bưởi, quận Tây Hồ - Hà Nội. Ảnh: Trần Xuân.

Sau khi được cấp đất, bà Thủy  tự ý xây dựng 24 căn hộ 2 tầng để bán và làm quyết định giao đất cho các hộ sử dụng. Vụ án được khởi tố, điều tra và xét xử. Có hai người phải ra trước vành móng ngựa, đó là bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, bị phạt 20 tháng tù, cho hưởng án treo về "Tội vi phạm các quy định về sử dụng đất đai" và ông Trịnh Hồng Triển, nguyên Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng TP Hà Nội bị phạt 15 tháng tù cho hưởng án treo về "Tội vi phạm các quy định về quản lý và bảo vệ đất đai". Một số cá nhân liên quan khác, trong đó có nguyên Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội được kiến nghị xử lý trách nhiệm hành chính...

Ngoài phần tuyên với các bị cáo, tại Bản án sơ thẩm hình sự số 1396/HSST do Tòa án nhân dân TP Hà Nội xét xử từ ngày 17 đến 20/9/1999, phần giải quyết các vấn đề liên quan không có kháng cáo, kháng nghị, Tòa án nhân dân TP Hà Nội quyết định: "Hủy Giấy phép sử dụng đất số 1671/UB ngày 20/9/1992 do ông Trương Tùng ký cho Trung tâm Kiến trúc phong cảnh Việt Nam sử dụng đất tại phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội. Hủy các quyết định giao đất của Trung tâm Kiến trúc phong cảnh do Nguyễn Thị Thanh Thủy ký giao đất cho các hộ tham gia Làng kiến trúc phong cảnh Võng Thị tại phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội. Chuyển UBND TP Hà Nội giải quyết vấn đề nhà ở, đất ở tại Làng kiến trúc phong cảnh Võng Thị, phường Bưởi, quận Tây Hồ, Hà Nội theo quy định của pháp luật về đất đai và nhà ở".

Như vậy, quyền sử dụng đất của 24 hộ sinh sống trong Làng kiến trúc phong cảnh phải thu hồi, quyền sử dụng đất của họ thuộc quyền giải quyết của UBND TP Hà Nội như phán quyết của Tòa án. Song suốt 13 năm, vụ việc vẫn chưa được xem xét, giải quyết. Tháng 7/2004, Báo CAND đã có bài "Xung quanh vụ án "Làng kiến trúc phong cảnh Hà Nội: Bao giờ phần chính của bản án được thi hành?" phản ánh lại thực trạng trên, nhưng rốt cục, sự việc sau đó lại tiếp tục chìm nghỉm từ đó tới nay?!

"Đánh thức" rồi... vẫn "ngủ" tiếp đến bao giờ?

Cách đây 8 năm, khi PV Báo CAND tới tìm hiểu sự việc tại Phòng Thi hành án TP Hà Nội (nay là Cục Thi hành án dân sự TP Hà Nội) nhằm "đánh thức" sự quan tâm của dư luận, thì dù đã 4 năm trôi qua kể từ khi bản án có hiệu lực pháp luật, Phòng Thi hành án TP Hà Nội còn không có nổi bản sao bản án trên. Chúng tôi đã phải cung cấp hai bản án sơ và phúc thẩm cho người có trách nhiệm của đơn vị này. Sau đó, Phòng Thi hành án TP Hà Nội mới có Công văn số 59/THA-CV ngày 24/6/2004 chuyển trách nhiệm sang UBND TP Hà Nội giải quyết. Đến ngày 21/7/2004, UBND TP Hà Nội đã ra Công văn số 2519 gửi Sở Tài nguyên Môi trường và Nhà đất TP Hà Nội, Phòng Thi hành án TP Hà Nội phối hợp kiểm tra, báo cáo UBND TP Hà Nội. Vụ việc bị "tắc" tại đây, để rồi lại "ngủ tiếp" cho tới nay.

Cũng 8 năm sau, kể từ thời điểm xét xử vụ án xảy ra tại "Làng kiến trúc phong cảnh", một số hộ dân đã có kiến nghị UBND quận Tây Hồ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho họ. Cơ quan chức năng đã có văn bản yêu cầu "kiểm tra, xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại Làng Kiến trúc phong cảnh..." theo nguyện vọng của các hộ. Văn bản từ thành phố xuống Sở Tài nguyên và Môi trường, rồi từ sở tới quận, phường... Thông tin từ UBND phường Bưởi cho biết: Năm 2012, 24 hộ đã kê khai thuế phi nông nghiệp, được UBND phường xác nhận vào tờ khai chuyển Chi cục Thuế quận Tây Hồ. Giật mình vì "sự quên" này, PV Báo CAND đã tới Phòng Tài nguyên - Môi trường quận Tây Hồ để thẩm định lại thông tin, thì được biết, phòng này chưa thẩm định, thụ lý hồ sơ cấp giấy chứng nhận cho các hộ dân, vì vẫn còn đang "chờ ý kiến chỉ đạo của UBND thành phố".

Về phía Cục Thi hành án dân sự TP Hà Nội, đến nay, đơn vị này khẳng định bằng văn bản: Vụ việc tại Làng kiến trúc phong cảnh, theo UBND TP Hà Nội, Cục Thi hành án dân sự TP Hà Nội chỉ là đơn vị phối hợp và nó "không thuộc trình tự thi hành án". Trách nhiệm được tiếp tục "đá sang" Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hà Nội.

Được biết, trong số 24 căn hộ tại Làng kiến trúc phong cảnh, dù chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất ở, nhưng đã có một số hộ tự ý chuyển nhượng nhà đất cho chủ mới với giá mỗi căn từ 10 đến 15 tỷ đồng.

Lời kết

Chúng tôi đề nghị UBND TP Hà Nội và cơ quan chức năng sớm thực hiện quyết định của bản án hình sự sơ thẩm của TAND TP Hà Nội một cách nghiêm túc, vì thời gian đã kéo dài quá lâu, tạo ra nhiều biến động phức tạp. Nếu UBND TP Hà Nội không có chủ trương thu hồi, sử dụng vào mục đích khác, mà cho 24 hộ tại làng kiến trúc phong cảnh tiếp tục sử dụng, thì cần tiến hành các thủ tục theo qui định của pháp luật; thu tiền sử dụng đất đối với các hộ sinh sống tại khu vực này vào ngân sách Nhà nước.

Về phía Cục Thi hành án dân sự TP Hà Nội là cơ quan thi hành án, cần chủ động, đôn đốc giải quyết, để bản án được thực hiện trọn vẹn; không thể để phán quyết của Tòa án đã có hiệu lực mà không được thi hành, sẽ gây dư luận không tốt, làm giảm lòng tin của nhân dân vào tính nghiêm minh của pháp luật