Cựu Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường “ký bừa” giúp doanh nghiệp trục lợi gần 800 tỷ đồng
Dù biết Công ty Thái Dương chưa đủ điều kiện nhưng cựu Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Linh Ngọc vẫn ký giấy phép khai thác đất hiếm cho doanh nghiệp này khiến Nhà nước bị thiệt hại gần 800 tỷ đồng.
Ngày 4/2, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố 27 bị can trong vụ án Công ty Thái Dương và các đơn vị liên quan khai thác trái phép đất hiếm ở Yên Bái, buôn lậu sang Trung Quốc. Bị can Đoàn Văn Huấn, chủ tịch Công ty Thái Dương bị truy tố về 3 tội danh "vi phạm quy định về thăm dò, khai thác tài nguyên", "vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", "gây ô nhiễm môi trường".
Bị can Nguyễn Linh Ngọc, cựu Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng với 6 người khác gồm: Nguyễn Văn Thuấn, cựu Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất và Khoáng sản; Hoàng Văn Khoa, cựu Vụ trưởng Vụ Khoáng sản; Hồ Đức Hợp, cựu Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Yên Bái...bị truy tố về tội "vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Kết luận điều tra thể hiện, năm 2009, Công ty Thái Dương được Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy phép thăm dò khoáng sản số 1094 cho phép thăm dò đất hiếm tại mỏ Yên Phú (Yên Bái). Đến tháng 5/2011, Công ty Thái Dương nộp hồ sơ xin khai thác quặng đất hiếm, trong hồ sơ chỉ có dự án khai thác, tuyển quặng.
Đầu tháng 1/2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ thị yêu cầu khai thác khoáng sản nhất thiết phải gắn với chế biến sâu. Trước yêu cầu trên, Công ty Thái Dương phải lập, bổ sung dự án "Đầu tư xây dựng tổ hợp chế biến sâu đất hiếm" (gọi tắt là Dự án chế biến sâu) trình các cơ quan có thẩm quyền thẩm định, xin ý kiến Chính phủ. Dự án này đã được Bộ Công thương thẩm định và trình Chính phủ chấp thuận chủ trương, giao Bộ Tài nguyên và Môi trường thẩm định cấp phép cho Công ty Thái Dương.
Trong thời gian này, dự án của Công ty Thái Dương thiếu nhiều điều kiện và không đảm bảo điều kiện được cấp phép. Đặc biệt, vốn chủ sở hữu của Công ty Thái Dương không đảm bảo tỉ lệ vốn chủ sở hữu ít nhất bằng 30% tổng số vốn đầu tư của dự án (chỉ có 200 tỉ đồng/tổng mức đầu tư 1.953 tỉ đồng). Tuy nhiên, nhóm cán bộ Tổng cục Địa chất và Khoáng sản được giao nhiệm vụ thẩm định hồ sơ gồm Lê Duy Phương, chuyên viên Vụ Khoáng sản; Hoàng Văn Khoa, Vụ trưởng Vụ Khoáng sản và Nguyễn Văn Thuấn, Tổng cục trưởng) đã không thẩm định lại hồ sơ theo quy định mà sử dụng kết quả thẩm định cũ từ năm 2011 (khi Công ty Thái Dương nộp hồ sơ lần đầu).
Dù biết rõ hồ sơ xin cấp phép của Công ty Thái Dương chưa đầy đủ, chưa đủ điều kiện để được cấp giấy phép khai thác khoáng sản nhưng nhóm bị can trên vẫn báo cáo đề xuất lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp giấy phép cho Công ty Thái Dương. Bị can Nguyễn Linh Ngọc khi đó là Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường mặc dù biết Công ty Thái Dương chưa đủ điều kiện để được cấp phép... nhưng vẫn ký giấy phép khai thác khoảng sản cho Công ty Thái Dương.
Hậu quả đã khiến từ năm 2019 đến tháng 10/2023, Công ty Thái Dương khai thác trái phép quặng đất hiếm và quặng sắt tại mỏ đất hiếm Yên Phú với tổng trị giá hơn 864 tỉ đồng, trong đó, đã bán trái phép, thu lợi bất chính hơn 736 tỉ đồng.