Gây thất thoát 184 tỷ đồng, cựu Tổng Giám đốc ngân hàng vắng mặt trong phiên xử
Sáng 16/6, TAND TP Hà Nội mở phiên toà hình sự sơ thẩm xét xử bị cáo Trần Phương Bình, cựu Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Đông Á (viết tắt là Ngân hàng Đông Á) và 9 bị cáo khác trong vụ Ngân hàng Đông Á cho Công ty cổ phần Đầu tư và du lịch An Phát (viết tắt là Công ty An Phát) vay vốn trái quy định, gây thiệt hại hơn 184 tỷ đồng. Nguyên đơn dân sự trong vụ án là Ngân hàng Đông Á.
10 bị cáo cùng bị truy tố về tội vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan ngân hàng, theo quy định tại Điều 206 BLHS, gồm: Trần Phương Bình (cựu Tổng Giám đốc Ngân hàng Đông Á), Nguyễn Thị Kim Xuyến (cựu Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Đông Á), Trần Đạo Vũ (cựu Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Đông Á, kiêm Giám đốc Chi nhánh Hà Nội), Lương Ngọc Quý (cựu Giám đốc Ngân hàng Đông Á, Chi nhánh Hà Nội), Nguyễn Thị Kim Đường (cựu Phó Giám đốc Ngân hàng Đông Á Chi nhánh Hà Nội), Nguyễn Thị Ngọc Anh, Võ Thị Bạch Hương, Nguyễn Minh Hoàng, Nguyễn Thị Phương (đều là cựu nhân viên Ngân hàng Đông Á Chi nhánh Hà Nội) và Phan Thúy Mai (cựu Giám đốc Công ty An Phát).
Tại phiên xét xử, Thư ký phiên toà cho biết, bị cáo Trần Phương Bình và bị cáo Nguyễn Thị Kim Xuyến có đơn xin xét xử vắng mặt. Sau khi hội ý, HĐXX nhận thấy, hai bị cáo này đã được triệu tập hợp lệ và có lời khai tại cơ quan điều tra. Lý do hai bị cáo xin xét xử vắng mặt là do sức khoẻ không đủ để di lý từ TP Hồ Chí Minh ra Hà Nội. HĐXX khẳng định, sự vắng mặt của hai bị cáo không làm ảnh hưởng đến việc xét xử nên tiếp tục làm việc.
Theo cáo trạng của Viện KSND TP Hà Nội, Công ty An Phát làm chủ đầu tư Dự án bất động sản Đồi 79 mùa xuân tại huyện Mê Linh (Hà Nội). Phan Thuý Mai có quan hệ thân thiết với Ban Giám đốc Ngân hàng Đông Á nên đề xuất vay tiền tại đây. Từ năm 2007 đến 2014, Phan Thuý Mai đã lợi dụng quan hệ để vận động lãnh đạo Ngân hàng Đông Á chỉ đạo Ngân hàng Đông Á Chi nhánh Hà Nội giải ngân nhanh các khoản vay, bỏ qua quy trình thẩm định tài sản. Ngoài ta, Phan Thuý Mai còn làm giả tài liệu để giao dịch và dùng tài sản không đủ điều kiện mang đi thế chấp vay vốn. Đến nay, Phan Thuý Mai và Công ty An Phát không thể trả nợ cho Ngân hàng Đông Á. Cáo trạng xác định, hành vi của cựu Tổng Giám đốc Ngân hàng Đông Á Trần Phương Bình cùng đồng phạm đã khiến Ngân hàng Đông Á bị thiệt hại 184 tỷ đồng.
Cáo trạng xác định, Trần Phương Bình đã giúp Phan Thúy Mai nhiều lần vay tiền Ngân hàng Đông Á và trực tiếp phê duyệt gói tín dụng 500 tỷ đồng cho Công ty An Phát. Trần Phương Bình cùng cấp phó Nguyễn Thị Kim Xuyến chỉ đạo Ngân hàng Đông Á Chi nhánh Hà Nội giải ngân nhanh cho Phan Thuý Mai, làm hồ sơ gấp, bỏ qua các quy trình thẩm định và không thực hiện đúng các thủ tục đăng ký giao dịch đảm bảo. Nguyễn Thị Kim Xuyến giúp Phan Thuý Mai vay tiền vì có quan hệ và chính Xuyến góp 5% cổ phần vào Công ty An Phát để đầu tư Dự án Đồi 79 mùa xuân. Trong khi đó, Trần Phương Bình giúp Phan Thuý Mai vay tiền dù không đủ điều kiện vì muốn Công ty An Phát đảo nợ cũ, tránh cho Ngân hàng Đông Á tăng nợ xấu.
Kết quả điều tra còn xác định, năm 2008, Phan Thuý Mai đã ký khống hợp đồng thể hiện Công ty An Phát vay 185.000 chỉ vàng của Ngân hàng Đông Á. Nhưng thực tế thì không có khoản vay này và số vàng trên cũng chưa được giải ngân. Việc ký hợp đồng khống chỉ để giúp Trần Phương Bình che giấu số vàng làm thất thoát của Ngân hàng Đông Á. Hành vi của Trần Phương Bình được xác định do "nể nang" Phan Thuý Mai nên đã giúp Mai vay tiền của Ngân hàng Đông Á. Liên quan đến hợp đồng Công ty An Phát vay vàng khống của Ngân hàng Đông Á đã được Cơ quan điều tra Bộ Công an khởi tố để xử lý trong một vụ án khác. Đối với nhóm cán bộ Ngân hàng Đông Á Chi nhánh Hà Nội biết Phan Thuý Mai là khách hàng VIP, có quan hệ với Trần Phương Bình và Nguyễn Thị Kim Xuyến nên được hai lãnh đạo này yêu cầu "tạo điều kiện" cho Phan Thuý Mai. Nhóm cựu cán bộ Ngân hàng Đông Á khai, việc giải ngân khoản vay khi chưa hoàn tất thủ tục về tài sản đảm bảo đều có sự đồng ý và chỉ đạo của Trần Phương Bình.
Trước vụ án này, năm 2018, Trần Phương Bình đã bị tuyên án tù chung thân trong vụ án Phan Văn Anh Vũ và đồng phạm có hành vi chiếm đoạt, làm thất thoát tiền của Ngân hàng Đông Á. Năm 2020, Trần Phương Bình nhận án tù chung thân lần thứ 2 trong vụ thất thoát hơn 8.000 tỷ đồng của ngân hàng. Tương tự, ở vụ án tại Ngân hàng Đông Á, Nguyễn Thị Kim Xuyến đã bị tuyên phạt 30 năm tù về tội "Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản" và tội "Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng". Liên quan tới Công ty An Phát, năm 2017, Phan Thuý Mai đã bị xử phạt 16 năm tù vì có hành vi chiếm đoạt hai đất nền biệt thự trị giá hơn 30 tỷ đồng của chính Công ty An Phát để mang đi cầm cố lấy tiền chi tiêu cá nhân.
Phiên toà xét xử vụ án này diễn ra nhiều ngày.