Tuần đầu năm mới với những gam màu sáng nổi trội

• Bulgaria với sứ mệnh Chủ tịch luân phiên EU
• Triều Tiên chính thức nối lại đường dây liên lạc với Hàn Quốc
• Tổng thống Trump bất ngờ muốn đàm phán với nhà lãnh đạo Kim Jong-un

Có lẽ gam màu sáng nổi trội nhất và được quan tâm nhất là sự kiện CHDCND Triều Tiên và Hàn Quốc chính thức nối lại kênh liên lạc liên Triều, vốn bị ngừng hoạt động từ tháng 2-2016.

Động thái này được đánh giá là một diễn biến tích cực nhằm chấm dứt căng thẳng liên quan tới vấn đề hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên, đồng thời được hi vọng sẽ giúp “tan băng” mối quan hệ song phương Seoul – Bình Nhưỡng.

Theo dự kiến, hai bên sẽ tổ chức cuộc đàm phán chính thức đầu tiên trong hơn 2 năm qua vào ngày 9-1. Trong bối cảnh đó, truyền thông nhà nước CHDCND Triều Tiên liên tục kêu gọi tăng cường hợp tác liên Triều, nhấn mạnh rằng, thiện chí tăng cường quan hệ liên Triều cần được ủng hộ không chỉ bằng lời nói mà phải bằng các hành động thực tế, nhằm thúc đẩy tinh thần hòa giải và đoàn kết liên Triều, cũng như tái thống nhất. 

Bình Nhưỡng cũng lưu ý rằng, bất cứ động thái nào nhằm cản trở hoạt động tiếp xúc liên Triều thông qua “những cái cớ không thích hợp, hay các công cụ pháp lý và thể chế” đều chỉ là bước đi “lừa dối” nhằm đánh lạc hướng công luận trong và ngoài nước.

Về phía Hàn Quốc, Seoul bày tỏ hi vọng rằng, cuộc đàm phán cấp cao với Bình Nhưỡng vào ngày 9-1 tới có thể mở đường cho việc cải thiện quan hệ giữa hai miền bị đình trệ lâu nay, và nhấn mạnh quan hệ tốt hơn có thể trở thành “chất xúc tác” giúp giải quyết vấn đề hạt nhân của CHDCND Triều Tiên.

Trong khi đó, phía Mỹ lại cho rằng, cuộc đối thoại liên Triều sắp diễn ra là minh chứng cho thấy chiến lược cô lập Bình Nhưỡng do Washington dẫn đầu đang có hiệu quả.

Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson nêu rõ: “Đây là một dấu hiệu cho thấy chiến dịch gây sức ép đang dần khiến ban lãnh đạo và chính quyền Triều Tiên nghĩ rằng 'tình trạng này không thể kéo dài mãi'”. 

Mặc dù vậy, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng điện đàm với lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un, đồng thời bày tỏ hi vọng sẽ có kết quả tích cực từ các cuộc đàm phán giữa Hàn Quốc và CHDCND Triều Tiên dự kiến vào tuần tới sau khi Washington và Seoul nhất trí hoãn tập trận. 

Cũng tại châu Á, Nhật Bản đã bày tỏ mong muốn năm 2018 là năm nhân dân hai nước Nhật Bản và Trung Quốc chứng kiến sự “cải thiện lớn” trong quan hệ song phương.

Tại châu Âu, trong ngày đầu năm mới 2018, Liên minh châu Âu (EU) vui mừng chào đón tân Chủ tịch luân phiên của khối – Bulgaria. Với khẩu hiệu “Đoàn kết là sức mạnh”, Sofia đã đặt ra ra ưu tiên 4 lĩnh vực then chốt cho nhiệm kỳ chủ tịch của mình, gồm: Tương lai của EU và giới trẻ, khu vực Tây Balkan, an ninh và ổn định cũng như nền kinh tế số.

Mặc dù là một trong những quốc gia thành viên trẻ nhất của EU, tuy nhiên, với tinh thần hòa giải, Chính phủ Bulgaria được kỳ vọng sẽ có thể giúp EU hóa giải được nhiều vấn đề gai góc mà khối này đang phải đối mặt.

Cũng tại “Lục địa già”, Thổ Nhĩ Kỳ và Đức trong tuần qua đã nhất trí dỡ bỏ tất cả những rào cản nhằm cải thiện quan hệ song phương vốn đã bị xói mòn do những tranh cãi về cuộc đàn áp hậu đảo chính của Ankara và những vụ bắt giữ công dân Đức tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Trước đó, Ankara cũng đã phát đi tín hiệu cho thấy, Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng “sang trang” mối quan hệ với Đức - đối tác thương mại lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ và là một đồng minh quan trọng trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Tại châu Mỹ, trong chuyến thăm Cuba kéo dài 2 ngày từ ngày 3-1, Cao ủy phụ trách đối ngoại và an ninh của EU Federica Mogherini đã cam kết thúc đẩy vai trò chủ đạo của EU trong việc mở cửa kinh tế Cuba. 

Thỏa thuận Hợp tác và Đối thoại chính trị giữa EU và Cuba là một khởi đầu mới cho quan hệ giữa hai bên. Vị quan chức này khẳng định, EU là một “đối tác lâu dài, bền chặt”, có thể giúp Cuba quản lý quá trình chuyển đổi và mở cửa kinh tế.

Cũng trong tuần qua, tình hình bất ổn tại Iran đã gây ra chia rẽ giữa các nước Ủy viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ). Điều này đã khiến phiên họp khẩn cấp diễn ra hôm 5-1 không đưa ra được bất cứ tuyên bố chung nào. 

Phía Mỹ thì lập luận, những cuộc biểu tình cả chống đối và ủng hộ chính phủ kéo dài 1 tuần qua tại Iran có thể biến thành một cuộc xung đột toàn diện, giống như ở Syria.

Còn Nga, Pháp, Trung Quốc, “người trong cuộc” Iran… thì đều chỉ trích việc Mỹ hối thúc đưa vấn đề Iran ra thảo luận tại HĐBA, cho rằng những cuộc biểu tình ở nước này không phải là mối đe dọa đối với hòa bình và an ninh quốc tế, đồng thời nhấn mạnh, thảo luận về tình hình nội địa của Iran tại LHQ “không giúp giải quyết vấn đề nội địa của Iran”.

Các nước này cũng lưu ý, cần cảnh giác với bất cứ động thái nào nhằm lợi dụng cuộc khủng hoảng vì mục đích cá nhân, từ đó dẫn đến kết quả trái ngược với mong muốn. Và không thể không kể đến sự leo thang căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Pakistan.

Trong thông điệp đầu tiên của Năm mới 2018, người đứng đầu Nhà Trắng đã gay gắt chỉ trích Pakistan, nói rằng nước này nhận tiền của Mỹ nhưng lại cung cấp nơi ẩn náu cho khủng bố. 

Đáp lại, Islamabad khẳng định Washington đã nhận “miễn phí” “đất đai, liên lạc không lưu, căn cứ quân sự và hợp tác tình báo để tiêu diệt al-Qaeda trong 16 năm” nhưng không đem lại gì ngoài “những lời mắng nhiếc và sự ngờ vực”.

Cùng với đó, Pakistan đã chịu những “hy sinh chưa từng có” trong cuộc chiến chống khủng bố, đồng thời nhấn mạnh Mỹ không nên đổ lỗi cho Pakistan về thất bại của Washington tại Afghanistan, thay vào đó, Washington tự chịu trách nhiệm cho thất bại của mình. Đây là 2 trong số ít những gam màu tối trong bức tranh thế giới tuần đầu năm mới 2018.

Theo dự báo của giới chuyên gia, tình hình thế giới năm 2018 sẽ là sự chuyển động xen lẫn của 2 gam màu sáng tối, trong đó gam màu sáng nổi trội hơn.