Bí mật về khẩu hỏa hổ triệu đô

Ngoài giá trị vật chất, khẩu hỏa hổ ấy còn có giá trị lịch sử. Để được sở hữu báu vật, đã có nhiều đại gia rao giá cả triệu USD nhưng chủ nhân của khẩu hỏa hổ chẳng chút đoái hoài. Đâu là sự thật?

Sức mạnh của hỏa hổ

Mất khá nhiều thời gian, công sức thăm hỏi, chúng tôi mới biết được người đang sở hữu khẩu hỏa hổ giá triệu đô ấy là Thiếu tá Ung Thanh Dũng, hiện công tác tại Bộ Tư lệnh Thông tin, đơn vị phía Nam. "Đó là nhà sưu tập cổ vật khá nổi tiếng ở đất Sài thành vì đang sở hữu nhiều bộ sưu tập cổ vật vô cùng giá trị" - ông Thảo, chủ cửa hàng đồ cổ T.M ở phố cổ vật Lê Công Kiều, bật mí. "Tôi đã từng đến nhà Thiếu tá Dũng ở quận 12 và xám hồn trước bộ sưu tập hơn 500 chiếc nồi đồng của các binh sĩ triều Tây Sơn. Ngoài ra còn có bộ sưu tập hơn chục chiếc trống đồng cổ, bộ sưu tập rìu đá của người Việt xưa, bộ sưu tập hàng trăm cây kiếm cổ… Nhưng tôi ấn tượng nhất vẫn là bộ sưu tập gần 50 khẩu thần công, hỏa hổ của triều Tây Sơn và triều Nguyễn".

Trò chuyện về khẩu hỏa hổ giá triệu đô tính theo thời giá hiện tại tương đương 20 tỷ đồng mà thiên hạ đồn đại, ông Thảo tặc lưỡi: "Chuyện ấy tôi có nghe râm ran nhưng không rõ cụ thể. Bởi với bộ sưu tập súng khạc lửa ấy, khẩu nào với Thiếu tá Dũng cũng là báu vật".

Thiếu tá Ung Thanh Dũng với khẩu hỏa hổ được đồn đại có giá triệu đôla .

Được ông Thảo làm cầu nối, chúng tôi có buổi gặp gỡ, trò chuyện với chủ nhân khẩu hỏa hổ giá triệu đô tại nhà riêng và cũng là bảo tàng cổ vật tư gia của anh ở quận 12. Trong ngôi nhà bày biện hàng ngàn cổ vật, Thiếu tá Ung Thanh Dũng tâm tình, anh đến với thú đam mê sưu tầm cổ vật từ hơn 20 năm qua. "Thời gian đầu tôi sưu tầm nhiều món, hễ nghe ai, ở đâu đào bới được món đồ xưa cần bán là tôi tìm đến hỏi mua. Qua một thời gian dấn thân, tôi dồn vào việc sưu tầm chủ yếu là trống và súng. Tôi kết 2 món này vì cái chất nhà binh gia truyền và vì cảm nhận được những giá trị văn hóa, tinh hoa của dân tộc qua những di vật thiêng liêng hàng trăm năm, có khi hàng ngàn năm tuổi" - Thiếu tá Dũng chia sẻ.

Bên bộ sưu tập trống cổ gần 20 chiếc, có chiếc hơn 2.000 năm tuổi, Thiếu tá Dũng, bộc bạch: "Bên cạnh việc cầu mưa, cầu mùa, mừng vui khi buôn làng, thôn xóm, đất nước vào mùa hội vui, mừng chiến thắng, tiếng trống đồng còn là mệnh lệnh, là lời hiệu triệu binh sĩ, người dân, các bộ tộc cùng đứng lên chiến đấu. Tiếng trống còn kích thích nhuệ khí, tinh thần quật khởi của mọi người chống lại kẻ thù xâm lược. Tôi mê sưu tầm trống đồng vì lẽ đó".

Mê âm thanh thiêng liêng và ý nghĩa của hồn trống cổ, Thiếu tá Dũng "kết" sưu tầm súng thần công vì "khâm phục tài trí của cha ông mình ngày trước". Qua tìm hiểu, Ung Thanh Dũng bất ngờ khi biết người "khai sinh" ra súng thần công - loại vũ khí tiền thân của đại bác sau này, là Hồ Nguyên Trừng, con trai Hồ Quý Lý chứ không phải người Tây Ban Nha hay Trung Quốc… Từ nền tảng súng thần công chủ yếu được đặt để trên tàu chiến, tường thành, bệ đỡ có gắn bánh xe để dễ bề di chuyển, sau này quân Tây Sơn đã cải tiến súng thành công thành hỏa hổ, loại vũ khí hình ống nhỏ gọn có thể đặt để cơ động trên lưng voi, cầm xoay chuyển, khạc lửa bắn đạn trong mọi tư thế. "Sử sách thời Nguyễn gọi hỏa hổ là hổ phún đồng. Gọi là hỏa hổ vì khi kết hợp với nhau, những ống đồng phun lửa ấy tạo thành hỏa lực giáp chiến rất lợi hại với sức mạnh uy dũng như chúa sơn lâm" - Thiếu tá Ung Thanh Dũng giải thích.

Cận cảnh khẩu súng triệu đô

Bộ sưu tập thần công và hỏa hổ của Ung Thanh Dũng hiện có gần 50 khẩu, có khẩu nặng vài ký lô nhưng cũng có khẩu nặng hàng trăm ký, niên đại khoảng 300 năm trở lại. "Tôi sưu tập súng chủ yếu ở các tỉnh miền Trung, nhiều nhất ở Bình Định, Huế, Quảng Ngãi… từ những vựa ve chai và các lò nấu đồng" - Thiếu tá Dũng cho biết.

Anh còn là chủ nhân của bộ sưu tập trống Đồng.

Ung Thanh Dũng nhiệt tình đưa chúng tôi qua mấy lần cửa kiên cố có gắn camera giám sát để tránh kho báu bị trộm viếng. Trên chiếc bàn được làm bằng gỗ lim lên nước bóng loáng, khẩu hỏa hổ ấy nằm giữa hàng chục khẩu hỏa hổ, súng thần công khác và những viên đạn còn vương mùi thuốc súng nằm kề bên. Không như các khẩu thần công khác được đúc khá tinh xảo, khẩu hỏa hổ triệu đô dài khoảng 40cm, trông khá thô kệch, màu nâu đen. "Nó được đúc bằng chất liệu đồng đỏ pha thiếc chứ không phải là hợp chất của đồng, vàng, đồng đen như mọi người đồn thổi" - anh Dũng, bật mí.

Không như nhiều khẩu thần công khác được tuyển từ các vựa ve chai hay các vựa nấu đồng, Ung Thanh Dũng tâm tình anh phát hiện khẩu hỏa hổ tại một cửa hàng chuyên bán đồ cổ ở phố cổ vật Lê Công Kiều (quận 1). "Những khi rỗi rãi, tôi thường ra đây dạo qua các cửa hàng xem có món nào ưng ý thì mua. Hôm đó thấy khẩu hỏa hổ này nằm lăn lóc trong sọt chờ người buôn phế liệu đến tuyển đi, tôi hỏi chủ cửa hàng thì ông ta cho biết mua khẩu súng này tại Qui Nhơn, nhưng để tại cửa hàng mấy năm qua chẳng ai đoái hoài vì nó quá thô kệch và vì có vết nứt toác giữa thân. Quá chán nản ông ta quyết định bán đồng nát. Nghe ông ta nói vậy, tôi biết mình trúng số độc đắc nên mua lại khẩu hỏa hổ với giá cao hơn giá đồng nát chút đỉnh. Chính cái vết toét kia đã mang lại giá trị cho khẩu hỏa hổ".

Dứt lời, Ung Thanh Dũng dùng 2 tay nâng khẩu hỏa hổ nặng trên 20kg cho chúng tôi tiện quan sát, chụp ảnh. "Súng thần công, hỏa hổ thời phong kiến ở Việt Nam được thấy nhiều nhưng vết toét trên lưng khẩu hỏa hổ này thì có lẽ chỉ có một, bởi từ trước đến nay, tôi chưa nghe hoặc thấy ai có khẩu súng tương tự" - Ung Thanh Dũng bày tỏ: "Qua khối lượng và vết nứt của khẩu hỏa hổ, tôi đọc được nhiều thông điệp từ trong quá khứ. Với trọng lượng 25kg và tay cầm trên thân, có thể nói khẩu hỏa hổ này là vũ khí cầm tay của một vị tướng có dáng vóc cao to, sức khỏe hơn người. Có thể là khi xung trận, trong lúc nạp đạn vội vã, vị tướng đã khiến khẩu hỏa hổ khạc lửa bên trong, sức nổ khiến thân súng toét ra. Nhờ vậy mà nó trở thành khẩu hỏa hổ độc nhất vô nhị".

"Cơ chế hoạt động của hỏa hổ rất đơn giản. Khi xông trận cần sử dụng hỏa hổ, chiến binh chỉ việc dùng một ống sắt, ống tre hay khúc gỗ dài khoảng 25cm nạp thuốc vào hỏa phún đồng thành nhiều nấc với nấc đầu tiên là thuốc bắn, nén chặt 4cm. Tiếp đó là nén chặt liều thuốc phun dày 12cm. Sau cùng thì nạp đạn ghém dày 4cm gồm các vật liệu có tính phun lửa, tạo màu, sát thương. Phần ống còn lại thì nén chặt thuốc phun. Lúc cần khạc lửa, chiến binh chỉ việc châm ngòi, khi ấy thuốc phun và đạn sẽ phóng ra đốt cháy, găm vào da thịt đối phương. Dùng xong thì nạp liều thuốc khác" - Thiếu tá Dũng giải thích.

Và nồi đồng có giá trị về văn hóa, lịch sử.

Trò chuyện giá cả của khẩu hỏa hổ mà thiên hạ đồn giá triệu đô, Thiếu tá Ung Thanh Dũng mỉm cười tâm tình rằng anh có nghe phong thanh thông tin này. "Cũng có người đánh tiếng trả giá cao để đổi quyền sở hữu khẩu hỏa hổ nhưng tôi khước từ ngay khi họ còn chưa ra giá kia. Giá trị của cổ vật thì vô biên, khó định lượng được lắm. Nó đắt hay rẻ là tùy vào người mua có thích hay không. Như với khẩu hỏa hổ này, với người ngoại đạo, nó chỉ đơn giản là khối đồng nát chỉ đáng giá vài trăm ngàn nhưng với tôi, đó là báu vật hiếm thấy trong đời. Cái giá trị của nó ngoài vết nứt hiếm hoi kia còn ở cái dáng thô kệch, sần sùi. Với tôi, cái nhan sắc không bình thường, hoa mỹ ấy hàm chứa thông điệp về một thời binh biến. Khi ấy tiền nhân đúc hỏa hổ chỉ để giao đấu nên không cần trau chuốt, chạm khắc hoa văn…".

Sẽ hiến cho Bảo tàng Quân đội

Không bán nhưng Thiếu tá Dũng đang làm thủ tục hiến tặng không chỉ khẩu hỏa hổ "giá triệu đô" mà hiến toàn bộ "kho báu" thần công cho Bảo tàng Quân đội. Anh tâm tình đến với thú đam mê sưu tầm cổ vật, dù có những lúc phải bán đất đai nhà cửa, phải vay mượn, nợ nần chồng chất để mua được món đồ ưng ý nhưng chưa bao giờ có ý định giữ chúng làm của riêng. "Với khẩu hỏa hổ cầm tay toét thân cũng vậy, dù rất nâng niu nhưng tôi nghĩ đó không phải là tài sản của cá nhân mình mà là di vật cha ông để lại cho đất nước".

Anh trải lòng: "Đời tôi cái máu sưu tập cổ vật ăn sâu vào máu thịt nhưng với đời con tôi, chẳng biết chúng có được như vậy không. Mà khi không đam mê, yêu thích thì hẳn rằng chúng sẽ không cố giữ gìn. Thế nên tôi nghĩ chỉ có con đường hiến tặng Nhà nước mới mong các cổ vật, trong đó có bộ sưu tập thần công-súng hỏa hổ không bị xâm hại, thất thoát. Khi đó ai cũng có thể đến chiêm ngưỡng những di vật quý giá của cha ông xưa"