Đồng lõa với kẻ giết người
Một buổi sáng mùa đông ảm đạm, trên con đường phủ đầy tuyết và lá khô dẫn đến đồn cảnh sát, bà Anna Firsova - người chủ ngôi nhà cho thuê trên đường Letchourov thành phố Saint Petersbourg tất tả rảo bước, hôm nay bà cất công đến đồn cảnh sát vì trong dãy nhà trọ mà bà cho thuê bỗng xảy ra một sự việc rất lạ. Khi đến sở cảnh sát phường, bà được trung uý Boris Yarochenko đón tiếp.
Sau khi được hỏi, bà Anna nói rằng có một người tự xưng tên là Muller, mang quốc tịch Đức đã thuê phòng số 11 trong khu nhà cho thuê tồi tàn của bà từ hai tháng nay. Nhưng đã 4 ngày nay, không thấy hắn thò mặt ra ngoài, nhưng bà biết chắc là hắn có ở trong phòng. Nhiều lần bà đã thử mở cửa, nhưng cửa đều bị khóa trái.
Sau khi nghe chuyện, trung úy Boris Yarochenko cùng hai cảnh sát lập tức tới phòng số 11 trong dãy nhà cho thuê của bà Anna. Họ phải phá cửa vào vì cửa bị khoá trái. Vừa bước vào nhà, các cảnh sát đã bị một mùi kinh tởm xộc lên tận óc, trước mắt họ hiện ra một cảnh tượng hãi hùng: Trên chiếc giường dơ dáy, nằm thõng thượt một cái xác đồ sộ nhưng cụt đầu của một người đàn ông bận comple.
Lát sau, một cảnh sát nhìn thấy trong lò sưởi một cái đầu người đã cháy thành than. Ngoài ra không có thêm dấu vết gì khác, trên người nạn nhân không có giấy tờ tùy thân, không tư trang, không bộ quần áo nào khác ngoài bộ quần áo đang mặc.
Theo phán đoán ban đầu và các dấu vết ít ỏi còn sót lại hiện trường, trung uý Boris cho rằng hung thủ đã dọn dẹp kỹ lưỡng hiện trường trước khi tẩu thoát. Hắn đã chuồn qua cửa sổ, tụt theo máng xối nước mưa, vì vậy nên căn phòng vẫn khóa trái cửa.
Theo biên bản khám nghiệm của bác sỹ pháp y cho biết: Nạn nhân khoảng ba mươi tuổi, trên cơ thể không có dấu vết gì đặc biệt ngoài một chiếc sẹo nhỏ phía bên đùi trái. Trung úy Boris biết rằng mình đã bị vướng vào một vụ án khá hóc búa.
Theo thói quen nhà nghề, anh nhìn chiếc veston của nạn nhân. Anh nghĩ, biết đâu đấy, có thể hung thủ quên không gỡ bỏ nhãn hiệu tiệm may. Chuyện này thường hay xảy ra. Và quả nhiên như thế thật. Trung úy Boris lật túi áo trong, anh phát hiện một dòng chữ viết: "Nikitine, thợ may. Saint Petersbourg". Anh tra địa chỉ trong sổ rồi lao nhanh ra cửa. Nikitine là tên một ông già, dù tuổi đã cao nhưng đôi mắt vẫn rất tinh tường và nhanh nhẹn. Vừa trông thấy chiếc veston Boris đưa cho, ông già nói ngay: "Tôi mới may bộ này cách đây hai tháng thôi. Chờ tôi kiểm tra sổ nhé!".
Trong khi người thợ may già lúi húi tra sổ, trung úy Boris cầu trời cho ông ta đừng tìm phải cái tên Muller, rõ ràng đây là một cái tên giả. Nhưng một lần nữa, may mắn lại mỉm cười với trung úy. Bác thợ may Nikitine trở ra, tay chìa cuốn sổ: "Đây rồi trung úy. Người may bộ đồ này tên là Vladimir Yakov, là một người buôn bán xà bông ở Saint Petersbourg."
Biết được tin tức này, trung úy phấn khởi rời tiệm may. Sau đó vài giờ, cuộc điều tra về người có tên Vladimir Yakov nhanh chóng được triển khai. Anh nghĩ, đây là lúc phải tìm hiểu kỹ về Yakov, bởi vì tính cách nhân vật này có khi sẽ giúp tìm ra hung thủ. Sau vài giờ điều tra hồ sơ cho thấy, người buôn bán xà bông có tê Yakov ba mươi tuổi, hắn có tên trong sổ đen của cảnh sát. Hắn đã có tiền án về tội trộm cắp và hành vi trái đạo đức với thanh niên. Hồ sơ có ảnh của hắn nhưng tiếc rằng không có vân tay. Vì hồi lập hồ sơ, chưa có quy tắc phải lấy vân tay.
Ngay lập tức, mẹ của Yakov là bà Valentina Yakov được triệu tập tới văn phòng cảnh sát. Bà ta mặc đồ đen, bịt gần như kín mặt và gần như ngã phịch xuống ghế sau khi nghe tin tức về con trai mình, bà rút khăn chấm chấm hai mắt, vật vã gào thét vì đau đớn. Trung úy Boris vì muốn tránh cho bà khỏi cơn nỗi đau đớn quá nặng nề nên không để bà tới nhà xác nhận mặt cái xác không đầu. Vả lại, bà ấy cũng già rồi thì làm sao có thể nhận ra nổi.
Trung úy hỏi bà Valentina: "Theo bà, con trai bà có dấu vết gì đặc biệt không?" Bà Yakov không chút chần chừ trả lời ngay: "Có, nó có một vết sẹo ở bên đùi trái. Vết sẹo này là do nó tự gây ra từ hồi còn nhỏ xíu".
Đến đây thì không còn nghi ngờ gì nữa. Trung úy ngỏ lời chia buồn cùng bà mẹ khốn khổ. Anh định hỏi vài câu, nhưng lại thôi, nghĩ rằng để sau này sẽ hỏi. Việc khó khăn nhất là phải xác định danh tính nạn nhân hiện tại coi như đã làm xong, nếu suôn sẻ thì mọi khúc mắc trong vụ án này sẽ sớm được sáng tỏ. Nhưng trung uý không ngờ tới một loạt những chuyện liên tiếp xảy ra sau đó.
Ngay buổi sáng ngày hôm sau, một người tên là Mikhail Golovine đến sở cảnh sát. Mikhail Golovine người nhỏ thó, dáng vẻ rất tầm thường. Trung úy tiếp ông tại văn phòng sau khi biết ông định nói gì đó về vụ của Yakov. Ông mở đầu với giọng nhỏ nhẹ: "Thưa trung úy, tôi tới để hỏi xem các ông có thể cho tôi xin một văn bản chính thức chứng nhận nạn nhân đúng là Vladimir Yakov hay không?" Boris tỏ vẻ ngạc nhiên, anh nhấn mạnh với Mikhail: "Tôi chắc chắn là như vậy. Sao ông lại hỏi thế?". Mikhail Golovine vẫn giọng nhỏ nhẹ trả lời: "Tôi là đại điện của công ty bảo hiểm Phượng Hoàng. Ông biết đấy, chúng tôi phải có tờ giấy chứng thực đó thì mới chi tiền bảo hiểm tính mạng. Vì số tiền đó rất lớn mà".
Bất chợt Boris cảm thấy, vụ án đang dần sáng tỏ mà anh đang theo đuổi có điều gì uẩn khúc đây. Anh gặng hỏi lại Mikhail: "Số tiền lớn lắm à?". Mikhail trả lời: "Phải. Cách đây 3 tháng, ông Yakov đã đăng ký bảo hiểm nhân thọ với số tiền trị giá 250.000 rúp, nếu bị chết bất đắc kỳ tử thì số tiền bảo hiểm này sẽ được nhân đôi, nghĩa là 500.000 rúp. Người được hưởng số tiền này là mẹ Yakov, bà ấy tên là Valentina Yakov".
Đến lúc này thì thật sự đầu trung úy rối bời, anh chẳng còn nghĩ được gì nữa. Lẽ nào sự thật lại phức tạp, lại khủng khiếp hơn anh tưởng đến vậy sao? Nạn nhân không phải là người anh đã phát hiện ra hay sao?
Và cũng chính lúc này, trung úy Biros nhận ra rằng, những tình cờ mà anh cho là vận may như: nhãn hiệu trên áo veston, tên người ghi trong sổ… chỉ là những dấu vết ngụy tạo để đánh lạc hướng điều tra. Và như vậy, Yakov không phải là nạn nhân đáng thương mà lại là hung thủ đáng trừng trị. Có lẽ vì vậy nên hung thủ phải chặt đầu nạn nhân và thiêu cháy để phi tang, để không ai nhận ra. Nhưng đó mới chỉ là những giả thuyết chợt loé lên trong đầu người trung úy.
Cho đến lúc này, anh mới cảm thấy rằng mình mới bắt đầu bước những bước đầu tiên vào điều tra vụ án. Nhưng anh lại chợt nhớ lại cuộc gặp gỡ với mẹ Yakov ngày hôm qua, chắc chắn mẹ Yakov đã nói rằng trên đùi trái của Yakov có vết sẹo.
Bất chợt, một ý nghĩ khủng khiếp thoáng hiện trong đầu Boris. Anh tự nhủ: "Không! Đời nào bà ta lại bịa chuyện để lĩnh 500.000 rúp! Người mẹ khóc thương con thảm thiết vật vã đến như vậy chắc không đang tâm ra tay giết hại con mình chứ. Nếu sự thật là như vậy thì thật khủng khiếp. Nhưng trên đời này, vẫn có những quái vật thật đấy chứ?".
Mặc dù nghĩ vậy nhưng ngay lúc này trung úy chưa thể nói gì với đại diện của công ty bảo hiểm Phượng Hoàng, anh chỉ tuyên bố ngắn gọn rằng: Cuộc điều tra đang tiếp tục. Đang tiếp tục?, không, nó đang bắt đầu từ con số không thì đúng hơn. Boris thấy mình cần hỏi bà mẹ Valentina đôi điều.
Boris quyết định đến nhà bà Valentina Yakov. Hai mẹ con Yakov ngụ trong căn nhà nhỏ ven đô Saint Petersbourg. Từ xa, trung úy thấy bà mẹ đang ngồi trên bậc cửa. Tự nhiên không hiểu vì sao, chắc do thói quen nghề nghiệp, anh không vào nhà ngay bằng lối cửa chính mà rón rén nấp sau hàng rào để tiến tới gần ngôi nhà.
Và khi đứng ở vị trí đã có thể nhìn được rõ, anh cố dướn người lên đảo mắt và bất chợt thấy tim mình giật thót: Bà mẹ tội nghiệp hôm nào khóc ngất lên ngất xuống khi nghe tin con chết đang tủm tỉm cười. Một nụ cười vô cùng khoái trá. Và đúng lúc đó bà ta phát hiện ra Boris, bà ta giật mình, vội vàng rút chiếc khăn mùi xoa trong túi lau xung quanh mắt, mặt cúi hẳn xuống. Khi Boris đi tới bên cạnh, mặt bà ta đã đầm đìa nước mắt.
Bà hỏi trung úy bằng cái giọng của người hấp hối: "Trung úy, ngài đã tìm ra hung thủ rồi chứ?". Boris đáp với giọng cục cằn ngoài ý muốn: "Chưa. Hãy kể cho tôi nghe về bạn bè của con trai bà!" Lúc này bà Valentina gắng gượng kể: "
Ngoài câu chuyện vẻn vẹn như vậy, trung úy Boris không khai thác được gì hơn, anh đành bỏ ra về. Nhưng lúc này, trong lòng anh cảm thấy nhẹ nhõm hơn, anh nghĩ: hướng điều tra phải thay đổi, Valentina đúng là con quái vật đã giết hoặc có thể đã thuê người giết con trai mình để lĩnh tiền bảo hiểm. Bây giờ, mình phải tìm ra kẻ đã thực thi vụ án mạng ghê tởm này. Bà Valentina rõ ràng không thể tự tay hành quyết đứa con của mình, sự tàn nhẫn quái vật dù sao cũng phải có giới hạn chứ.
Boris cùng các đồng nghiệp lập tức đến địa chỉ phòng tắm hơi Phần Lan mà bà Valentina cho. Chủ phòng tắm hơi tỏ vẻ khó chịu ra mặt khi cảnh sát tới. Ông ta nói: "Cơ sở này rất đàng hoàng. Khách của tôi toàn những vị đáng kính trọng".
Trung úy Boris liếc mắt nhìn qua cơ ngơi tồi tàn, nước gạch men trong những phòng tắm đã ngả màu vàng ố, các trang thiết bị thô sơ han gỉ chứ không như chủ nó vừa vỗ ngực khoe, vừa quảng cáo. Nhưng anh không quan tâm chuyện này. Anh yêu cầu người chủ kể về một người khách thường hay lui tới đây có tên Yakov.
"Ông biết người đó chứ?". Người chủ phòng tắm hơi mỉm cười cáo lỗi: "Ông ta là khách hàng thật, nhưng tôi khó lòng có thể cung cấp được điều gì nhiều về ông ấy cho các anh. Nhưng ông Brodski thì may ra có thể đấy. Hai người thường cùng tới đây một lúc. Mà hình như ông ta hiện đang ở đây".
Vài phút sau, trung úy Boris đến gặp Brodski, ông ta chừng 30 tuổi và trông rất to con. Khi được hỏi, Brodski trả lời rằng: "Vâng, tôi vẫn còn nhớ. Cách đây khoảng 3 tháng, chúng tôi có gặp nhau tại đây. Chúng tôi đã kết bạn với nhau cho tới bữa tôi nổi giận. Hôm đó, tôi vẫn nhớ như in là lúc chúng tôi vừa tắm xong, Yakov nhìn tôi bằng cặp mắt rất kỳ lạ, rồi bảo: “Hay thật kìa, thân hình hai chúng mình sao giống nhau như đúc thế này. Nếu chặt cụt đầu, chắc không thể phân biệt nổi nhỉ". Brodski lúng túng rồi nói tiếp: "Tôi đã rất tức giận vì Yakov có những ý tưởng không lành mạnh, hơn nữa, có vẻ thuộc vào loại… Tôi bảo anh ta đừng bắt chuyện với tôi nữa, và sau đó hình như anh ta không quay lại đây nữa thì phải".
Người chủ phòng tắm có vẻ choáng váng khi nghe về vụ đồi phong bại tục xảy ra ngay trong cơ sở của ông ta. Ông ta nói với Boris: "Đây là lần đầu tiên ở cơ sở tắm hơi này xảy ra những chuyện kinh khủng như vậy". Boris bực mình dẹp ngay cái thói ba hoa của ông chủ. Một lần nữa, phải làm lại từ đầu. Như vậy Yakov chắc chắn không phải là nạn nhân của một gã đâm thuê giết mướn do mẹ hắn trả công. Chính hắn đã xuống tay, chính hắn là tên sát nhân quái vật, hắn đã rắp tâm bỏ ra nhiều tháng để kiếm ra người có thân hình giống hệt như hắn. Tuy vẫn có một chi tiết đáng ngờ: chiếc sẹo trên đùi trái. Khó có thể tin lại có sự trùng hợp kỳ lạ đó. Vậy xác chết không đầu trên đường Letchourov là ai? Là Yakov hay là nạn nhân của Yakov?
Trong lúc trung úy Boris chưa tìm được lời giải, anh đang loay hoay giữa những mớ hỗn độn của các câu hỏi, thì vài ngày sau có một bà già tới xin được gặp. Đó là bà Olga Larionova, trạc độ ngũ tuần, bà khá mau mồm miệng: "Thưa trung úy, tôi rất lo. Về thằng cháu Ivan Laronov của tôi, nó mồ côi bố mẹ từ nhỏ. Tôi là dì nó, tôi góa chồng, là người thân duy nhất của nó. Tôi cư ngụ tại Matxcơva. Ở Thủ đô đầy rẫy người ngoại quốc, mà thằng Ivan nhà tôi lại là một đứa trẻ rất cả tin".
Trung úy Boris cố gắng sắp xếp trật tự cho mớ ngôn từ đang cuồn cuộn tuôn ra từ miệng bà Olga. Qua câu chuyện của bà, anh biết, bà có một đứa cháu tên là Ivan Laronov năm nay 28 tuổi. Cách đây 3 tháng, cháu bà ta đi Saint Petersbourg rồi từ đó bặt tin luôn. Sau đó bà bất ngờ nhận được một lá thư gửi từ
Trung úy không đáp, mở ra đọc, nội dung bức thư như sau: "Thưa dì kính mến, cháu tới
Trung úy Boris đọc xong bức thư, anh đăm chiêu suy nghĩ và hỏi xem bà Olga đây có chính xác là nét chữ của cháu bà ta hay không. Olga vội đáp: "Kể ra thì cũng giông giống. Nhưng nó không bao giờ nói với tôi những từ như “cháu yêu của dì”, mới lại cần gì phải viết “như dì đã biết”? Dĩ nhiên tôi phải biết rõ ông anh tôi qua đời ở
Sau khi nghe tin đó, gương mặt bà Olga như chàm đổ, bà nghẹn ngào nói với Boris rằng anh nhất định phải bắt được tên hung thủ tàn ác. Boris đã hứa với bà rằng: "Vâng. Mong bà sẽ hợp tác với chúng tôi. Bây giờ bà hãy gửi ngay tới
Olga gửi mọi giấy tờ sang
Để tránh những sai lầm không đáng có có thể bất ngờ xảy đến, anh và các cộng sự chờ cho đến khi Yakov cầm lá thư trong tay thì mới tới tóm cổ gã. Gã phản đối quyết liệt: "Tôi là Ivan Laronov. Các ông muốn gì?". Và lúc trông thấy tấm hình trên tay trung úy, gã biết mình thua rồi.
Mấy phút sau, Vladimir Yakov khai trong đồn cảnh sát trên đường Louvre: "Tôi cần tiền. Tôi đã nghĩ ra cách giết ai đó nhưng giả làm như người bị giết là tôi. Trước đó tôi đăng ký bảo hiểm để bà già tôi lĩnh. Lần thứ nhất, tôi định thử với thằng cha gặp tại phòng tắm hơi nhưng nó tỏ vẻ đề phòng. Sau đó tôi gặp Ivan Laronov trong một quán cafe. Tôi thấy ngay nó rất ngây ngô, và đặc biệt nhất là lại giống tôi y hệt về thân hình".
Yakov ngưng lại một lát trước khi gã tả lại lúc gã xuống tay giết Ivan: "Một buổi chiều, tôi chuốc votka cho Ivan uống trong phòng tôi. Sau một giờ, nó xỉn như chết, vì còn trẻ không biết uống rượu. Tôi dùng con dao sắc nhọn cứa cổ, rồi… Tôi mặc cho Ivan bộ đồ của tôi. Kiểm tra kỹ trên người nó xem có dấu vết gì đặc biệt không, và phát hiện vết sẹo trên đùi trái. Khi rời phòng, tôi tới gặp bà già và nói rõ chi tiết sự việc, như vậy sẽ không ai nghi ngờ khi nhận dạng xác chết".
Ngừng lại một lúc, gã lại nói tiếp: "Vì hay đi cafe với nhau, cũng có thể coi như là thân thiết, nên có lần Ivan Laronov đã kể với tôi về khoản thừa kế mà bố nó để lại đang chờ nó ở
Giờ đây, khi vụ án đã sáng tỏ, Boris mới hiểu ý nghĩa nụ cười đắc ý trên môi bà mẹ tên sát nhân hôm đó. Bà Valentina Yakov đã đồng lõa với con trai để giết người. Vì thế nên Boris mới bắt gặp bà ta mỉm cười, nụ cười mang về 500.000 rúp cho hai mẹ con gã sát nhân. Trung úy Boris Yarochenko chia tay các đồng nghiệp Pháp, phần việc còn lại do người Pháp giải quyết tiếp. Anh chỉ còn một nhiệm vụ cuối cùng là: trở về Saint Petersbourg tóm gáy bà mẹ Yakov.
Một tuần sau khi hoàn tất công vụ, trung úy Boris Yarochenko đã tưởng thế là xong, không ngờ lại có thêm một việc mới: Anh phải báo cho Valentina Yakov biết tin con trai bà ta đã tự sát ngay đêm bị bắt, bằng cách nuốt chửng món hàng mẫu mới nhất của gã: đó là một cục xà bông, bên trong đã giấu sẵn một ống chất độc cyanua