Hai phạm nhân giữ kỷ lục về số lần khoác áo tù

Tù là nhà, lệnh tha là phép

Trong cuộc trò chuyện với tôi, Trung tá Nguyễn Hữu Ngọ (Đội giáo dục) tâm sự rằng trong suốt mấy chục năm làm công tác quản giáo, ông chưa từng gặp những phạm nhân như thế. Cuộc đời tội lỗi của họ khiến ông kinh ngạc, bởi tới thời điểm đó có thể khẳng định những phạm nhân này đã coi trại tù là nhà và coi chôm chỉa, trộm cắp là nghề mưu sinh duy nhất của mình. 

Người thứ nhất là Nguyễn Văn Chữ, sinh năm 1960, quê ở Yên Bái. Theo Trung tá Ngọ thì Chữ đã có đến 9 lần vào tù. Đó là sự "nhớ lâu" của người cán bộ đã hơn 30 năm trong nghề coi tù chứ còn Chữ, Chữ không thể biết. Chữ bảo, Chữ chỉ nhớ lần đầu tiên mình được "ở nhà xây, ăn cơm nhà nước" khi Chữ tròn 16 tuổi. Khi ấy, tuổi vị thành niên nên Chữ "chỉ được" đi trường giáo dưỡng.

Và khi ấy, Chữ bị triệu đi là bởi rất nhiều lần, người ta bắt được cậu nhóc có nước da đen nhẻm ấy hành nghề móc túi ở ga Yên Bái. Hết hạn ở trường giáo dưỡng, Chữ được thả. Thế nhưng, không biết là "cái nghề hai ngón" ấy theo Chữ hay vì Chữ sống chết vì… "nghề" mà từ sau đận đó, cứ ít thời gian là người ta lại thấy Chữ nhập trại cũng với chỉ duy nhất một "tội danh": Móc túi!

Như mọi khi, lần này, Chữ khăn gói vào trại cũng bởi những ngón tay… khó bảo của mình. Chữ kể, hôm ấy, thiếu tiền uống rượu, hết cách xoay, Chữ lại "phải" vận dụng nghề cũ của mình dù khi ấy, Chữ mới ra tù được vài tháng. Chữ là người nghiền rượu và uống như thuồng luồng. Nếu sẵn rượu sẵn mồi, một mình Chữ có thể tu hết hơn 2 lít rượu mà vẫn tỉnh như sáo sậu.

Không có rượu, chân tay Chữ cứ run bắn lên như người trúng tà. Bởi vậy, đến bữa phải uống, không có thì thấy mình như đang bị muôn vàn cực hình hành hạ. Tâm sự với tôi, Chữ bảo, khi lên cơn khát rượu, Chữ có thể làm bất cứ chuyện gì miễn là có cái thứ nước cay cay ấy đổ vào mồm.

Hôm ấy, lang thang ở Hạ Hoà thì cơn khát rượu ập đến. Bóp trán nghĩ mãi mà chẳng tìm thấy một… địa chỉ nào có thể giúp mình giải toả bí bách ấy, Chữ đánh liều, vào chợ Hạ Hoà. Chỉ mất vài phút quan sát, mắt chữ đã sáng nên khi thấy "con mồi" xuất hiện. Đó là một người đàn ông ăn vận lịch sự có chiếc ví căng đét sau hông. Vậy là a- lê- hấp! Chỉ bằng một động tác rất nhẹ, chiếc ví đã nằm gọn trong tay Chữ.

Thế nhưng, hỡi ôi, lại một "tai nạn nghề nghiệp" nữa đến với "ông vua" móc túi ấy. Có lẽ bởi cơn vật rượu đã làm mắt Chữ mờ đi, không nhìn rõ là chiếc ví đó đã được người đàn ông cẩn thận gài thêm chiếc khoá dây nhỏ xíu móc liền với cạp quần. Và, chiếc khoá dây đáng ghét ấy đã "tặng" Chữ một trận no đòn và bị đưa về "bốt". 42 tháng tù giam là cái giá mà Chữ phải trả cho cơn khát rượu của mình.

Chữ và Tần chụp ảnh chung nhân dịp tiếp chuyện nhà báo.

Ra cùng Chữ tiếp chuyện với tôi sáng ấy còn có phạm nhân Nguyễn Văn Tần, sinh năm 1964, ở Long Biên, Hà Nội. Cũng giống như Chữ, Tần là một tay siêu trộm và lần này là lần thứ 7, Tần "được" ở tù. Các cán bộ quản giáo ở Trại Tân Lập bảo, cứ thấy Tần xuống khỏi xe tù là ai cũng chán bởi không cần hỏi thì mọi người đều biết Tần… về lại "mái nhà xưa" là bởi tội danh gì. Trộm cắp, đương nhiên là vậy!

Mà lạ, trong cuộc đời tội lỗi của mình, Tần chưa hề làm một phi vụ nào cho ra tấm ra món, chỉ toàn trộm cắp vặt. Khi thì chiếc xe đạp, khi thì chiếc máy bơm, thậm chí chỉ là con gà, con chó. Thế nhưng, tích tiểu thành đại, đến bây giờ, riêng về "mặt hàng" xe đạp, Tần bảo, Tần không thể nhớ hết là mình đã bao nhiêu lần "tạo điều kiện" cho những người hớ hênh phải dốc hầu bao để mua… xe mới!

Chặt cả ngón tay nhưng cũng không bỏ được… nghề!

Ngồi trong phòng trực ban của phân trại, nói chuyện, Chữ cứ luôn mồm nhắc tôi: "Cán bộ nên cẩn thận với cái ví của mình, không nhìn thấy, em… thèm lắm đấy!". Những lời ấy không biết do Chữ muốn "quảng cáo" cái nghề trứ danh của mình hay bởi, cái tính tắt mắt đã ăn sâu vào máu Chữ rồi. Thấy đồ là ngứa tay muốn móc, móc như một phản xạ tự nhiên, chẳng cần biết đối tượng của mình là ai và móc để làm gì! (Bởi trong tù thì tiêu gì mà cần đến tiền).

Ngay từ nhỏ, Chữ đã tỏ ra là một đứa con bất trị. Học xong lớp 1, một chữ cắn đôi còn ù ù cạc cạc, Chữ bỏ học. Ngày ấy, nhà Chữ ở ven thành phố Yên Bái, Chữ lớn lên cùng đám trẻ hư nhếch nhác ở thị xã miền núi heo hút ấy. Và, khi đã biết tiêu tiền, Chữ cùng đám trẻ cả ngày dặt dẹo ở ga, kiếm được thứ gì thì ăn thứ đó, chẳng thiết về nhà. Hồi đó, ga Yên Bái là điểm nóng của tệ nạn trộm cắp, móc túi, cướp giật. Chữ và đám lâu la là một trong những tác nhân gây nên sự mất trật tự đó. Bởi là người nhanh tay nhanh mắt, Chữ chọn móc túi làm kế sinh nhai cho mình.

Chi tiết thứ hai mà Chữ nhớ đó là vào cuối năm 1983, Chữ từ trại tù về. Đó là lần thứ mấy được tha thì Chữ không nhớ chính xác. Về tới nhà, Chữ đã vô cùng hoảng hốt khi thấy trên bàn thờ có… di ảnh của mẹ mình. Không biết bởi quá chán đứa con bất trị ấy hay không mà khi Chữ hỏi, mọi người chỉ đáp có một câu cộc lốc là "mẹ ốm chết rồi". Thấy mình bị bỏ rơi, hắt hủi Chữ tủi lắm! Ngay khi ấy, Chữ thề là sẽ làm lại cuộc đời.

Chữ bảo, đời Chữ, đó là quãng thời gian đẹp nhất. Để có thêm trách nhiệm với đời, Chữ muốn lấy vợ. Bởi sự lẻo mép của mình mà chỉ ít lâu tán tỉnh, người Chữ muốn nên vợ thành chồng cũng rất có cảm tình với Chữ. Tình trong như đã, những ngoài còn e. Chẳng lo gia cảnh Chữ nghèo, lấy nhau chỉ có hai bàn tay trắng mà e mỗi một điều, Chữ lại ngựa quen đường cũ, lại tiếp tục cái "nghề"… móc túi của mình. Bởi thế, đã mấy lần ngỏ lời nhưng Chữ vẫn bị cự tuyệt. Chữ hứa, Chữ thề thốt đủ đường mà người ấy vẫn không tin. Không biết làm cách nào, Chữ bèn vận đến "nước cờ liều".

Hôm ấy, đến nhà người yêu, Chữ thủ theo con dao sắc lẹm. Tình tự, thấy đối phương vẫn chẳng tin mình, Chữ rút phăng con dao kê ngón tay trỏ bên bàn tay trái lên miếng gỗ chém đánh "phập". Khi cô gái còn đang hốt hoảng bởi hành động điên rồ ấy thì Chữ tranh thủ… ngỏ lời. Đến nước đó thì có không thích thì cô gái cũng phải nhận lời. Vậy là Chữ thành người có vợ.

Sự kiện Chữ chặt ngón tay thề sẽ từ bỏ nghề móc túi khi ấy làm rúng động cả thị xã nhỏ bé khi ấy. Thế nhưng, niềm vui mừng của mọi người chẳng kéo dài được lâu. Làm người lương thiện chẳng dễ như Chữ tưởng. Gánh nặng gia đình khiến Chữ mệt mỏi. Chữ hay tìm đến rượu mỗi khi thấy bế tắc. Và, trong một lần say, thiếu tiền nhậu tiếp, ma xui quỷ khiến, Chữ lại lao vào nghề cũ. Trò chuyện với tôi, Chữ bảo, chặt mất một ngón tay cũng chẳng… ảnh hưởng nhiều đến cái "nghề" mà Chữ đã nhiều năm gắn bó. "Công ty hai ngón" của Chữ vẫn hoạt động nhoay nhoáy.

Kỷ lục khó phá

Trong số những trại giam nổi tiếng ở phía Bắc, thì hầu như trại nào Nguyễn Văn Tần cũng… có mặt góp vui. Có trại Tần chỉ bị giam giữ vài tháng nhưng cũng có trại Tần "ở" đến mấy năm trời. Tần kể về "bề dày thành tích" của mình một cách chưng hửng như thể những lần vào tù ra tội của Tần là lẽ tự nhiên, thiên định sẵn rồi.

Tần bắt đầu ở tù từ năm 1985, khi ấy Tần đang là bộ đội. Lau súng không theo qui trình, Tần vô ý để súng cướp cò, lấy đi sinh mạng của người đồng đội. Sau lần bị toà án quân sự xử 48 tháng tù giam ấy, Tần ngập sâu vào con đường tội lỗi. Đến giờ, sau hơn 20 năm kể từ cái ngày vô tình gây tội ấy, Tần đã có cả thảy 7 lần "vào nhà đá" và tổng thời gian gần 15 năm sống kiếp áo số cơm tù.

Tần biện minh cho sở thích… ở tù lạ lùng của mình như sau: Bởi đi tù liên tục nên mỗi lần được ra Tần rất mặc cảm. Sự mặc cảm ấy khiến Tần không dám… làm nghề lương thiện. Thêm nữa, chẳng nghề ngỗng gì thì chỉ có duy nhất một cách là đi làm thuê. Mà làm thuê thì vất vả, thu nhập thấp lại phập phù. Vậy nên chỉ có một cách kiếm sống duy nhất là đi… ăn cắp. Với Tần, việc chôm một chiếc xe đạp dễ như người ta lấy đồ trong túi mình vậy. Nếu đã phát hiện "con mồi" thì chỉ mắt trước mắt sau là chiếc xe dù có được khoá cẩn thận mấy cũng không cánh mà bay.

Tần bảo, nếu chiếc xe đã lọt vào tay Tần thì dù có dùng cả xe máy mà đuổi thì Tần vẫn thoát một cách dễ dàng. Tần chạy xe đạp thiện nghệ hệt như một tay đua thứ thiệt. Tất nhiên, đi đêm lắm thì cũng có ngày gặp ma. Tần biết điều đó. Và, mỗi lần như thế, Tần thường phải lãnh những trận đòn hội đồng thừa sống thiếu chết. Nhớ lại những trận đòn ấy, đến giờ Tần vẫn còn thấy sởn da gà. Tần bảo, những lúc bị phát hiện, bị vây bắt, Tần chỉ ước mong Công an ập đến thật nhanh để "giải cứu" cho mình. Tần chấp nhận bị bắt, chấp nhận bị ngồi tù còn hơn là bị những trận đòn không thương tiếc.

Với cái nghĩ của Tần chẳng cần hỏi ai cũng biết chắc, hết án này thì lần vào tù thứ 8, thứ 9… vẫn đang đợi Tần phía trước.

Chữ thừa nhận, tuy móc túi như ảo thuật nhưng làm trăm lần thành thì cũng phải có một lần bại. Mỗi lần như thế là một lần vào trại. Bây giờ, Chữ đã có 4 mặt con. Chúng là kết quả của những lần "về phép" ngắn ngủi của Chữ khi trước. Tuy vậy, có một điều buồn là khi hỏi những người con của Chữ hiện sống ra sao và ở đâu thì người cha tội lỗi đó lắc đầu không biết!