Khi các chuyên gia dự báo... thành “Gia Cát Dự”!

Những ngày đầu năm 2011, các chuyên gia vàng bạc tiếp tục trổ tài phân tích và dự báo giá vàng trong cả năm cũng như xu hướng các năm tiếp theo. Nhưng những diễn biến của thị trường luôn chứa đầy mâu thuẫn bất quy tắc, vàng kim loại và "vàng đen" (dầu mỏ) đã từng khiến các chuyên gia dự báo rớt dài. Không thể thành tiên tri kiểu Gia Cát Lượng, cái mà họ nhận chỉ là "Gia Cát Dự" đầy trớ trêu!

Năm nay, ông Lê Hùng Dũng - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Vàng bạc đá quý Sài gòn - SJC và Ngân hàng TMCP xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) trong một bài phân tích giá vàng 40 năm, đưa ra con số: 40 năm vàng tăng tới 40 lần, nguyên nhân chủ yếu do đồng đô la mất giá. Con số này có thể hình dung khi cách đây 10 năm, 100 đô la Mỹ mua được 3 chỉ vàng, còn hiện nay 100 đô la mua được 0,6 chỉ vàng.

Ông Dũng đưa ra nhận định: Giá vàng năm 2011 tiếp tục tăng nhưng không nói rõ sẽ tăng đến mức nào. Còn ông Nguyễn Công Tường, Phó trưởng Phòng kinh doanh Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) lại cụ thể hóa mốc tăng. Ông nhận định, giá vàng quốc tế sẽ vượt 1.500 USD trong năm nay bởi theo ông, năm 2010 kim loại quý tăng khoảng 28%, nếu lấy mốc 1.400 USD hiện nay nhân cho tỷ lệ này (nếu năm 2011 vàng cũng tăng 28%) thì mốc giá cao nhất cho năm nay có thể lên đến hơn 1.700 USD mỗi ounce.

Việc dự báo này cũng được viện dẫn bởi các dự báo của các tổ chức và chuyên gia hàng đầu thế giới. UBS - Ngân hàng Giao dịch ngoại hối lớn thứ 2 thế giới dự báo giá vàng trung bình năm 2011 là 1.550 USD/ounce , còn Morningstar dự báo 1400 USD/ounce,  Ord Minnett thì ở mức 1450-1500 USD/ounce.

Thậm chí, Clifford Bennett - nhà kinh tế trưởng của Herston Economics nhận định vàng có thể tăng đến 2.000 USD/ounce vào cuối năm tới. Ông nhận định vàng sẽ nhanh chóng tăng đến 1.450 USD/ounce trong quý 1/2011, đến cuối năm có thể tăng nhanh đến 2.000 USD/ounce, sau đó giảm trở lại quanh mức 1.950 USD/ounce. Gói nới lỏng tiền tệ 600 tỉ USD sẽ đẩy giá hàng hóa tăng cao và USD sẽ giảm giá từ 10 đến 15% trong năm 2011, cung cấp một hỗ trợ cơ bản đẩy giá vàng…

Tóm lại, hầu hết các nhà phân tích đều cho rằng những yếu tố đẩy vàng tăng giá mạnh năm nay sẽ còn kéo dài trong năm 2011. Nếu dự báo của Clifford Bennett là đúng thì vàng sẽ tăng thêm khoảng 40% trong năm nay để thiết lập kỷ lục mới. Tuy nhiên, với các chuyên gia trong nước, có lẽ đã rút kinh nghiệm quý giá từ những năm trước nên mặc dù đều nhận định tăng nhưng chỉ khoanh vùng trong phạm vi hẹp, không ai dám tuyên bố mức đỉnh 2.000 USD/ounce như vậy.

Nhưng trước khi đặt niềm tin vào các dự báo có vẻ hùng hồn trong năm 2011, hãy quay lại kiểm diện những dự báo vừa qua.

Người dân thường có tâm lý đổ xô đi mua vàng khi giá tăng.

Đầu năm 2010, một số chuyên gia đã đưa ra dự báo như sau: 

Ông Đỗ Minh Phú - Tổng Giám đốc Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI, Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam - VGTA dự báo: "Chúng tôi nhận định, giá vàng trong nước năm 2010 sẽ luôn luôn theo sát giá và cùng chung khuynh hướng tăng giảm với giá vàng thế giới, nhưng khó có thể lên tới mức 29,5 triệu đồng/lượng dù giá thế giới có trở lại mức trên 1.200 USD/ounce".

Bà Nguyễn Thị Cúc, Phó Tổng giám đốc Công ty Vàng bạc đá quý Phú Nhuận - PNJ thì đánh giá: "Việc giá vàng vượt mức đỉnh 1.226,56 USD/oz của năm 2009 có thể xảy ra, tuy nhiên, ít có khả năng giá vàng lên tới 1.300 USD/oz. Sang quý 3 và quý 4 (2010), khi kinh tế Mỹ phục hồi, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ điều chỉnh tăng lãi suất, đồng USD có thể mạnh lên, khiến giá vàng giảm. Tôi cho rằng, việc giá vàng trong nước ngang giá thế giới, thậm chí thấp hơn, như ở thời điểm quý 1/2009, sẽ không xảy ra trong năm 2010". Ông Tôn Thế Vĩnh Quyền, Giám đốc kinh doanh, Công ty Vàng bạc đá quý Ngân hàng Sacombank-SBJ thì dự báo "giá vàng năm 2010 có thể lên đến… 31 triệu đồng/lượng". Ông nói: "Giá vàng trong nước được dự báo sẽ dao động trong biên độ giá từ 25,5 - 31 triệu đồng/lượng trong năm sau - 2010".

Như vậy, các dự báo đều cho rằng giá vàng tăng trong năm 2010 nhưng cao nhất cũng chỉ mức 31 triệu đồng/lượng, trong khi nhiều dự báo lại nói tăng đầu năm, giảm cuối năm. Thực tế như đã thấy, vàng giảm và cầm chừng đầu, giữa năm, tăng cuối năm và từng đạt mốc trên 38 triệu đồng/lượng. Năm 2008, giá vàng tăng vọt đầu năm, đi xuống ở giữa năm, rồi lại phục hồi ở cuối năm. Dựa theo lô gích đó, năm 2009 nhiều dự báo nói rằng, vàng sẽ lặp lại chu kỳ này. Khi đó, ông Meger, Giám đốc bộ phận thị trường kim loại của Công ty Giao dịch Alaron Trading ở Chicago, Mỹ nhận định: Giá vàng sẽ đi xuống do vấn đề khủng hoảng tài chính toàn cầu lại nổi lên và thế giới lại dựa vào đồng USD nhiều hơn với tư cách đồng tiền dự trữ được ưu ái. Tuy nhiên, thực tế năm 2009, vàng chỉ giữ giá đầu năm, đến giữa cuối năm lại tăng rất mạnh.

Nếu coi vàng kim loại như cô gái đỏng đảnh, thì "vàng đen" lại khó tính hơn bội lần. Tháng 5/2008, một cuộc khảo sát dành riêng cho giám đốc và lãnh đạo của các doanh nghiệp trong ngành xăng dầu cho kết quả: có 55% trong tổng số 372 giám đốc và lãnh đạo của các doanh nghiệp trong ngành xăng dầu cho hay họ tin giá dầu sẽ giảm xuống dưới ngưỡng 100 USD/thùng; 21% tin giá dầu sẽ nằm ở quanh ngưỡng 101 - 110 USD/thùng, chỉ có 15% cho rằng giá dầu quanh ngưỡng 111 - 120 USD/thùng vào cuối năm 2008. Chỉ hai tháng sau, "vàng đen" biến 100% các chiến lược gia dự báo thành gã hề khi vượt lên mức kỷ lục 147,3 USD/thùng. Thấy dầu liên tục leo đỉnh, các chuyên gia dầu mỏ quốc tế, bao gồm cả OPEC cùng ùa theo, nói dầu mỏ sẽ đạt đỉnh 200 USD/thùng vào cuối năm 2008 và thậm chí 300 USD vào năm sau đó. Rốt cục, vàng đen làm cuộc đảo chiều chưa từng có trong lịch sử, từ đỉnh núi 147,3 USD/thùng, nó rớt dốc thảm hại chỉ sau vài tháng, xuống còn 33 USD/thùng vào cuối 2008.

Nếu theo nguyên tắc thì giá vàng phụ thuộc các yếu tố: nguồn cung cầu của vàng; tỷ giá USD; các quyết định tăng, giảm lãi suất; dầu mỏ (khu vực khai thác và xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới được biết đến là vùng Trung Đông và các nước khu vực này thường dự trữ tài sản dưới dạng vàng, do đó chính nguồn cung dầu mỏ và nguồn cầu về vàng của khu vực Trung Đông quá lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới dầu và vàng); các yếu tố tài chính khác… Nhưng vàng tăng giảm nhiều khi lại không hề phụ thuộc các yếu tố đó mà có thể biến động chỉ sau một đêm có cú hích bất ngờ. Vì thế, Gia Cát Dự mới dính đòn.