Ly kỳ săn cá mập của những người ngư dân ở vùng biển Quy Nhơn
Ly kỳ nghề săn cá mập của lão ngư Phan Văn Giàu
Những ngư dân này đều đã trải qua vài chục năm liền sống trên sóng, lướt trong gió. Lấy thuyền là nhà, biển cả là quê hương, họ đã sống dựa vào biển. Cuộc đời của những con người này là chuỗi dài những chuyến ra khơi săn bắt thủy sản. Với họ biển cả chính là nguồn sống duy nhất. Không có biển, cuộc sống của họ và cả gia đình sẽ chẳng biết đi đến đâu. Nhưng với những ngư dân này, họ ra biển không phải là để đánh bắt thủy hải sản đơn thuần như chúng ta vẫn biết. Họ đi săn cá mập.
Ngư dân Phan Văn Giàu, đã có ngót ngét vài chục năm gắn bó với nghề săn cá mập. Với lão ngư này, loài "cọp biển" rất hung dữ, và nghề săn bắt cũng rất hiểm nguy nhưng nó mang lại cuộc sống cho bản thân và gia đình. Bao nhiêu năm làm nghề trên biển là bấy nhiêu năm lão ngư này đi săn cá mập. Cũng có biết bao mồ hôi, công sức thậm chí là máu của lão đã phải đổ xuống biển để đánh đổi cuộc sống.
Hơn chục tuổi lão đã theo cha ra khơi, cưỡi sóng dọc ngang trên vùng Quy Nhơn. Lão Giàu kể rằng, ngày xưa khi lão đi săn cá mập cùng với cha, chẳng có la bàn rồi bộ đàm như thời bây giờ. Ngư dân đi biển chỉ dựa chủ yếu vào kinh nghiệm. Càng đi nhiều, trải qua càng nhiều năm sóng gió thì càng có nhiều cơ hội săn được cá hơn.
 |
Đúc rút từ chính kinh nghiệm bản thân, lão Giàu khẳng định, loài cá mập bắt được ở khu vực dải thềm lục địa Nam Trung Bộ đều là luồng cá nhỏ. Sau thời gian sinh nở, khi những con cá mập nhỏ có thể tự đi kiếm ăn, chúng sẽ tập trung thành đàn đi với nhau. Chính vì vậy, nếu như ngư dân nào nắm được những nơi mà cá mập con đi săn mồi vào đó thả câu chắc chắn sẽ… trúng mánh.
Với những ngư dân đi biển, muốn săn được cá mập họ phải nắm thật chắc hành trình đi lại của loài cá này. Với cá mập ở biển Đông chúng thường tập trung từ mạn eo biển Đài Loan rồi kéo xuống vùng biển phía
Trước mỗi chuyến ra khơi, lão Giàu cũng như những thành viên trong đoàn chuẩn bị rất kỹ càng. Mọi thứ phải thật chu tất vì khi đã ra tới biển khơi, nếu như thiếu đi một thứ nào đó, chuyến đi săn coi như đã thất bại.
Đối với những người đi săn cá mập thì vật dụng họ quan tâm nhất đó chính là bộ lưới và lưỡi câu. Đây là hai vật dụng vô cùng quan trọng vì nếu như hai loại vật dụng có sơ sẩy thì mọi cố gắng của con người trở nên vô nghĩa. Dàn bẫy cá mập gồm hai phần dây triêng và lưỡi câu. Mỗi bộ dây triêng của ngư dân dài không dưới 10 hải lý. Triêng là sợi cước 180 li và cứ cách khoảng 60m một đoạn cước 22 li, dài khoảng 7 sải tay được cột dính vào gọi là thẻo câu. Dưới cùng của thẻo câu là đoạn kẽm inox gồm ba sợi bện vào nhau dài hơn 1m (những người ngư dân vẫn gọi là dây đờn). Phần cuối cùng đó là lưỡi câu làm bằng inox 6 li được đeo khoen vào đoạn dây đờn.
Mỗi bộ lưỡi câu giá không hề rẻ tiền nhưng những ngư dân vẫn quyết tâm đầu tư một cách triệt để vì nếu như chỉ cần bắt được một con cá mập là đã… lời đo. Ngày trước, những ngư dân đi biển đều phải tự mài lưỡi câu. Lưỡi câu mài phải rất tỷ mẩn. Ngồi cả ngày mài, cắt giũa, bẻ ngạnh, uốn khoen…, một thanh niên khỏe mạnh làm liên tục mới xong được 10 lưỡi câu. Mồi câu mập là những loại cá có máu nhiều, đặc biệt phải tanh như cá chuồn xanh, ngừ, cam, thu... và đôi khi ngư dân bắt cả cá heo để xẻ thịt làm mồi câu mập.
"Mỗi loài mập có tính cách khác nhau như mập xà bông ăn dưới tầng nước sâu khoảng 10m. Đây là loài rất tinh khôn, khi dính câu nó luôn cuộn mình chui vào dưới gầm tàu, do đó rất khó phóng lao hoặc móc khấu. Nó là loài ăn tạp, thậm chí ăn cả thịt động vật trên cạn, nhất là thịt người. Thường khi bắt được loài mập này chúng tôi phải để nó quay đầu ra biển, đập túi bụi vào người để nó xả hết mùi hôi từ trong bụng" - ngư ông Trần Sin nói đầy vẻ kinh nghiệm.
Còn loài cá mập búa luôn trồi lên mớn nước ghe, mập nhọn quặn mình rất gắt, mập bông uốn mình qua lại… Muốn câu được mập, người câu phải thuộc tính từng loài như những đứa con trong nhà vậy…".
Vật lộn với "cọp biển" giữa trùng khơi
Chẳng thể có được cơ hội đi biển xa với lão ngư Giàu cùng với con cháu, tôi đành chấp nhận đi săn "cọp biển" bằng chiếc thuyền độc mộc, đơn giản và chỉ có thể đi gần bờ. Biển cả lúc đêm thật đẹp. Nó không có bầu không khí đặc quánh rờn rợn mà ở đó chỉ có những tiếng sóng ào ào xé tan sự tĩnh mịch của không gian. Con thuyền nhỏ của lão Giàu chao đảo gữa những con sóng bạc đầu. Lão Giàu và ngư dân căng sức mình thả dây triêng quanh vùng biển gần Hòn Gang (vùng biển Bình Định).
Giăng bẫy xong, cả thuyền ngả bàn đèn, rượu cùng với mấy loại hải sản đơn giản. Bàn nhậu tưng bừng giữa màn đêm man mát của sóng và gió nơi bơi khơi. Mọi người đang tưng bừng nhậu nhẹt thì bỗng nhiên, phần mũi thuyền chũi xuống. Lão ngư Giàu hét lên: "Cá cắn câu rồi chúng bay". Chẳng quan tâm gì đến bàn rượu nữa, mọi người chạy xô ra, nhìn xuống phía dưới mặt biển. Cả một vùng biển điên đảo, quay cuồng, nước bắn tung tóe. Một con "cọp biển" đã cắn câu.
 |
Cả hội cùng căng cơ, gắng sức kéo thật mạnh dây triêng. Con cá mập đã nhô đầu lên mặt nước. Lão Giàu cầm cây gậy trên phía đầu có gắn một đoạn sắt cắt nhọn tưởng chừng như lưỡi dao bầu. Phập! Con cá mập quằn quại, cả vùng biển đỏ thẫm mập mờ trong ánh đèn từ mạn thuyền. Nó đã ăn trọn cả phát đâm của lão Giàu. Hai người khác bắt đầu cầm chiếc móc bổ vào con cá mập. Rồi cả hội bắt đầu tập trung kéo con cá mập lên.
Nó to quá. Con "cọp biển" phải đến gần một tạ. Sướng quá. Lãu Giàu hét lên. Anh em ta trúng mánh rồi. Mập to quá chúng bay ơi. Thường thì ngư dân vùng biển Bình Định hay bắt được loài cá mập con loại vài ba chục cân. Nhưng hôm nay lão Giàu bắt được một con "cọp biển" lớn. Lão chẳng nghĩ sẽ bắt được một con cá mập lớn như vậy vì lão đi gần bờ. Nhưng thôi, coi như lão gặp may mắn, săn được cá mập lớn nghĩa là lão đã kiếm được nhiều tiền…