Tại sao Bộ trưởng Tình báo Iran bị cách chức?

Cố vấn của Tổng thống, ông Morteza Aqa-Tehrani cho biết, Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad và Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei đã có cuộc họp kín hôm 7/5 để thảo luận về chủ đề nhạy cảm này bởi trong buổi lễ tại tư dinh của ông mới đây, người đứng đầu chính phủ không tới dự mặc dù được triệu tập. Việc này càng trở nên căng thẳng sau khi có ít nhất 90 nghị sĩ đã ký vào biên bản yêu cầu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad phải giải trình về những "động thái bất thường" thời gian gần đây.

Theo luật pháp Iran, chỉ cần 85 nghị sĩ cùng ký tên là có thể tố cáo Tổng thống và việc này đồng nghĩa với những bất ổn chính trị sẽ diễn ra. Các giáo sĩ ủng hộ Giáo chủ bằng tuyên bố, những kẻ không tuân theo lãnh tụ tinh thần sẽ bị kết tội phản đạo bởi ông Ayatollah Ali Khamenei là "đại diện của Chúa trên trái đất".

Tuy chỉ là lãnh tụ tinh thần nhưng theo luật pháp Iran, việc bổ nhiệm hay bãi chức những vị trí quan trọng như Bộ trưởng Tình báo, Bộ trưởng Quốc phòng, Ngoại trưởng đều phải được Giáo chủ thông qua. Dư luận cho rằng, dường như Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei đang muốn "dằn mặt" Tổng thống bởi thời gian qua ông Mahmoud Ahmadinejad đã làm nhiều việc "vượt quá thẩm quyền".

Cũng giống như lần cách chức Bộ trưởng Tình báo Gholam Hossein Mohseni Ejeie gần 2 năm trước, Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad không đưa ra bất cứ nguyên nhân nào dẫn tới việc sa thải Bộ trưởng Tình báo Heydar Moslehi. Ông Heydar Moslehi sinh ngày  29/9/1956 ở Isfahan, Iran, được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tình báo từ 5/8/2009 và bị Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad cách chức (từ 17/4/2011) vì bị coi là người trung thành với Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei.

Giới truyền thông đưa tin, trước khi ông Mahmoud Ahmadinejad tái đắc cử, Bộ trưởng Tình báo Heydar Moslehi làm việc cho ông Ayatollah Ali Khamenei và được coi là người trung thành với Giáo chủ.

Gần 2 năm trước (5/8/2009), khi chuẩn bị tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ hai, Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad đã sa thải Bộ trưởng Tình báo Gholam Hossein Mohseni Ejeie. Ông Gholam Hossein Mohseni Ejeie bị cách chức đúng thời điểm Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad chuẩn bị công bố thành viên tân nội các sau khi đắc cử trong cuộc tổng tuyển cử đầy sóng gió.

Bộ trưởng Tình báo Gholam Hossein Mohseni Ejeie bị cách chức cùng thời điểm Bộ trưởng Văn hoá Mohammad-Hossein Saffar-Harandi, Bộ trưởng Lao động & xã hội Mohammad Jahromi, Bộ trưởng Y tế Kamran Baqeri Lankarani ra đi. Khi đó dư luận từng đưa tin, Bộ trưởng Tình báo Gholam Hossein Mohseni Ejeie phải ra đi vì khẩu chiến với Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad xung quanh việc bổ nhiệm Phó Tổng thống thứ nhất Esfandiar Rahim Mashaie.

Khi đó Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei từng buộc Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad phải yêu cầu Phó Tổng thống thứ nhất Esfandyar Rahim Mashaie từ chức. Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei từng nhấn mạnh, việc bổ nhiệm Phó Tổng thống Esfandyar Rahim Mashaie đã đi ngược lại lợi ích của Tổng thống, lợi ích của chính phủ và gây thất vọng trong giới thanh niên.

Bộ trưởng Tình báo Heidar Moslehi cũng vừa tuyên bố gây chấn động dư luận (8/5/2011) khi cho rằng, Tehran có bằng chứng cho thấy Osama bin Laden chết vì bệnh trước khi cuộc đột kích của đặc nhiệm Mỹ diễn ra đêm 1/5.

Trong khi Mỹ thông báo, Osama bin Laden bị giết tại thị trấn Abbottabad, Pakistan trong một cuộc đột kích do đặc nhiệm Mỹ tiến hành thì hãng thông tấn FARS của Iran lại dẫn lời của Bộ trưởng Tình báo Heidar Moslehi: Tehran có thông tin chính xác rằng, trùm khủng bố đã chết vì bệnh một thời gian trước đó. Bộ trưởng Tình báo Heidar Moslehi cho rằng, nếu quân đội và cơ quan tình báo Mỹ thực sự đã tiêu diệt được Osama bin Laden thì tại sao họ không trưng bày xác chết và tại sao lại quẳng xác ông ta xuống biển.

Giới chuyên môn cũng đặt câu hỏi, vì sao Mỹ không cho phép gắn bản xét nghiệm ADN với xác nhận chính thức về việc nhận dạng Osama bin Laden trước khi mai táng ở biển. Bộ trưởng Heidar Moslehi nhấn mạnh, khi cơ quan tình báo Iran bắt cựu đầu sỏ Jundallah Abdul Malik Rigi, Tehran đã công bố rõ ràng, kể cả nội dung cuộc thẩm vấn ông ta.

Ông Heidar Moslehi khẳng định, Mỹ phải sử dụng tới chiến dịch PR kể trên nhằm làm chệch hướng chú ý của dư luận khỏi những vấn đề nội bộ cũng như tình hình kinh tế mong manh của họ. Về phần mình, phát ngôn viên Nhà Trắng Jay Carney tuyên bố, Mỹ không công bố các bức ảnh về xác chết của Osama bin Laden nhằm tránh gây xung đột và bạo lực leo thang.

Trong tuyên bố hôm 9/5, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Donald Rumsfeld phàn nàn trước việc Tổng thống Barack Obama cho công bố quá nhiều chi tiết về cái chết của Osama bin Laden bởi việc này khiến Nhà Trắng rơi vào tình trạng hết sức nguy hiểm