Danh họa Bùi Xuân Phái và người mẫu đặc biệt - “kỳ nhân tiền cổ”

14:37 28/08/2019

Đúng kỷ niệm 99 năm ngày sinh của danh họa Bùi Xuân Phái (1-9-1920 – 1- 9- 2019), một triển lãm đặc biệt, công bố phần lớn bộ ký họa “Ông Phái vẽ ông Đạm” sẽ được tổ chức tại Nhà đấu giá Chọn, Hà Nội. Cùng với triển lãm, tình bạn đặc biệt giữa danh họa và "người mẫu" lâu năm nhất của ông cũng được tiết lộ rộng rãi đến công chúng.



 Họa sĩ Bùi Xuân Phái thuộc thế hệ cuối cùng của sinh viên trường Mỹ thuật Đông Dương, là một trong những tên tuổi ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông chuyên về chất liệu sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội. 

Ngay từ lúc sinh thời, sáng tạo của ông đã được quần chúng mến mộ gọi dòng tranh này là Phố Phái. Nhưng ông Nguyễn Bá Đạm, người mẫu trong hàng trăm bức vẽ của danh họa là ai, vì sao lại được họa sĩ Bùi Xuân Phái chọn làm nhân vật chính cho nhiều tác phẩm của mình đến thế thì không hẳn nhiều người biết rõ.

Ông Nguyễn Bá Đạm và danh họa Bùi Xuân Phái lúc sinh thời

Ông Nguyễn Bá Đạm là người nổi danh với tên gọi “kỳ nhân tiền cổ Hà thành” bởi đam mê sưu tập tiền cổ. Nhưng, với giới nghiên cứu và đam mê hội họa, ông còn được nhắc nhớ bởi vị trị khá đặc biệt: bạn tri kỷ, bạn tâm giao bộ tứ danh họa Nghiêm (Nguyễn Tư Nghiêm), Liên (Dương Bích Liên), Sáng (Nguyễn Sáng), Phái (Bùi Xuân Phái). 

Theo các công bố chính thức, lúc sinh thời, danh họa Bùi Xuân Phái đã vẽ 242 bức chân dung, ký họa ông Đạm. Năm 2018, ông Đạm là người duy nhất nhận Giải thưởng Lớn – Giải thưởng Bùi Xuân Phái, Vì tình yêu Hà Nội.

Ông Nguyễn Bá Đạm sinh năm 1922 ở làng Mọc, Giáp Nhất (Hà Nội), nguyên là giáo viên dạy Sử nhưng là người đam mê sưu tầm kỷ vật về các văn nghệ sĩ, sưu tầm cổ vật, tiền cổ, thân thiết với rất nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng, trong đó có họa sĩ Bùi Xuân Phái. 

Họa sĩ Bùi Xuân Phái đặc biệt thích vẽ ký họa và chân dung ông Đạm nên ông  thường nhận được yêu cầu làm “người mẫu” cho ông Phái. Nhiều bức vẽ, ông Đạm đã tặng cho bạn bè, người quen biết mà ông yêu quý. Một số khác, ông dùng đổi đồ cổ, tiền cổ, bổ sung cho các bộ sưu tập của mình.

Nhà sưu tập Tira và ông Đạm bên bức chân dung của ông do danh họa Bùi Xuân Phái vẽ

Về mối quan hệ nói trên, nhà phê bình Phan Cẩm Thượng cho rằng: Người đương thời của danh họa Bùi Xuân Phái là ông Nguyễn Bá Đạm.  Ông Đạm không nằm trong bộ tứ thân thiết của Bùi Xuân Phái, gồm họa sỹ, nhà nhiếp ảnh Trần Văn Lưu, nhà thơ Vũ Đình Liên và ông Lê Chính. Nhưng ông Đạm là một trí thức, nhà giáo xưa, được Phái quý trọng, người có khuôn mặt cá tính, như một khắc họa sân khấu và có lẽ rất hợp với sự tìm tòi nội tâm nào đó về một con người Hà Nội, mà Phái đi tìm.

 Không chỉ thân thiết với Bùi Xuân Phái, ông Đạm còn quen biết nhiều họa sỹ và được họ vẽ chân dung, như Dương Bích Liên, Nguyễn Sáng. Mỗi người nhìn ông Đạm theo cách của mình, xây dựng nhân vật này vượt ra khỏi người mẫu, trở thành nhân vật xã hội trong hội họa. Đó là người đàn ông nghiêm trang, mà hơi hài ước, mũi gồ khoằm, mặt vuông vức, thẳng thắn, đôi khi khắc nghiệt, nhưng cẩn trọng với bè bạn. 

Cuộc đời dài đi cùng các danh họa, khiến ông trở thành nhà sưu tập tương đối phong phú về các họa sỹ, ông cũng là người chơi tiền cổ, được mệnh danh là Hà Nội kỳ nhân cổ tiền.

Rất nhiều bức vẽ ông Nguyễn Bá Đạm do danh họa Bùi Xuân Phái thực hiện, hiện nay đã thuộc quyền sở hữu của nhà sưu tập Thái Lan, ông Tira Vanictheeranont. Đây cũng là một phần trong “kho” sưu tập tác phẩm hội họa Việt  Nam, đã được ông Tira công bố vài năm trở lại đây.


N.Hoa

Ngày 10/1, Đội CSGT đường bộ số 1- Phòng CSGT Công an tỉnh Đồng Nai cho biết đã lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính đối với P.V.T (SN 2001, ngụ Đồng Nai) về hành vi dùng chân điều khiển xe mô tô, vi phạm nghiêm trọng quy định về trật tự an toàn giao thông đường bộ...

Một cựu thứ trưởng sắp ra tòa vì nhận phí “bôi trơn” hồ sơ xuất khẩu lao động, số lượng được chứng minh 5,25 tỷ đồng. Một cựu thứ trưởng khác cũng sắp ra tòa vì nhận túi “quà quê” trị giá hàng trăm con trâu cùng những khoản phụ khác để tạo điều kiện cho doanh nghiệp trúng thầu dự án thủy nông.

Việc hợp nhất với Quảng Nam, vận hành trơn tru mô hình chính quyền hai cấp, cùng những kết quả nổi bật khác, nhất là về tăng trưởng kinh tế, chuyển đổi số và đảm bảo an sinh xã hội đã mở ra một giai đoạn phát triển mới đầy kỳ vọng cho Đà Nẵng - đô thị trung tâm bậc nhất tại dải đất miền Trung, lâu nay được mệnh danh là Thành phố đáng sống.

Các cáo trạng và động thái pháp lý của Mỹ nhằm vào Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đang đặt ra câu hỏi lớn về đặc quyền nguyên thủ, luật pháp quốc tế và tính hợp pháp của các hành động cưỡng chế xuyên biên giới.

Những ngày đầu năm 2026, đứng bên bờ sông Sài Gòn phía Thủ Thiêm, khó ai có thể hình dung nơi đây từng là vùng bãi bồi hoang hóa, lau sậy um tùm, lầy lội và nhếch nhác suốt nhiều năm. Giờ đây, thay vào đó là công viên ven sông xanh mát, những tòa nhà cao tầng, những lối dạo bộ thông thoáng, các không gian sinh hoạt cộng đồng mở rộng, nổi bật giữa sắc vàng rực rỡ của cánh đồng hoa hướng dương trải dài theo dòng sông.

Trong những ngày qua đã diễn ra nhiều cuộc trao đổi căng thẳng giữa Mỹ và Đan Mạch cũng như các đồng minh châu Âu xoay quanh việc Tổng thống Donald Trump muốn thâu tóm Greenland bằng mọi giá, kể cả sử dụng quân đội cho hoạt động đánh chiếm.

Thời tiết miền Bắc và Bắc Trung Bộ không thay đổi nhiều, trời rét đậm về đêm và sáng sớm, sau hửng nắng trời hanh khô. Vùng núi cao dưới 5 độ C, cần đề phòng khả năng xuất hiện băng giá và sương muối. Khu vực Nam Bộ se lạnh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/1 đã chủ trì một cuộc họp tại Nhà Trắng với lãnh đạo một số tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới nhằm thảo luận về tương lai ngành năng lượng Venezuela, trong đó ông kêu gọi các doanh nghiệp Mỹ đầu tư tới 100 tỷ USD để nhanh chóng khôi phục và mở rộng năng lực khai thác dầu của quốc gia Nam Mỹ này.

Ở lượt trận thứ hai bảng A vòng chung kết U23 châu Á 2026 diễn ra tối 9/1, U23 Việt Nam không tạo ra một màn trình diễn thực sự mãn nhãn. Tuy vậy, đó dường như là lựa chọn có chủ đích của HLV Kim Sang Sik và ban huấn luyện, khi đội tuyển ưu tiên tính toán lực lượng và kết quả, chuẩn bị cho chặng đường còn nhiều thử thách phía trước của các “chiến binh sao vàng”.

Để tăng nguồn thu nhập lấy "kinh phí ngoại giao" 2 cựu lãnh đạo Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới 50-04V đã ra chủ trương nhận tiền của các chủ phương tiện để bỏ qua lỗi vi phạm, VKSND đề nghị HĐXX TAND TP Hồ Chí Minh tuyên phạt mức án từ 8-9 năm tù.

Những lối mòn giáp biên chỉ vừa đủ một người đi. Hai bên là bụi rậm um tùm, phía xa thấp thoáng cột mốc biên giới đứng im lìm trong sương sớm. Mỗi khúc cua, mỗi lối rẽ đều đã quá quen thuộc với những người làm nhiệm vụ, nhưng không vì thế mà ai cho phép mình lơ là. Ở vùng đất nơi ranh giới hai quốc gia chỉ cách nhau vài bước chân, sự bình yên chưa bao giờ là điều hiển nhiên. Nó được giữ gìn bằng sự kiên nhẫn, cảnh giác và những vòng tuần tra lặp đi lặp lại, ngày này qua ngày khác.

Sau 5 ngày xét xử sơ thẩm vụ án “Đưa hối lộ” và “Nhận hối lộ” xảy ra tại Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) và các doanh nghiệp, cá nhân liên quan với số tiền 93 tỷ đồng, chiều 9/1, Hội đồng xét xử cho các bị cáo nói lời sau cùng trước khi nghị án. Trong phần luận tội, bị cáo Nguyễn Thanh Phong (cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm) bị đề nghị 20 năm tù về tội “Nhận hối lộ” 44 tỷ đồng. Bị cáo Trần Việt Nga (cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm) bị đề nghị từ 12 đến 13 năm tù về tội “Nhận hối lộ” 8 tỷ đồng.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文