Danh họa Bùi Xuân Phái và người mẫu đặc biệt - “kỳ nhân tiền cổ”

14:37 28/08/2019

Đúng kỷ niệm 99 năm ngày sinh của danh họa Bùi Xuân Phái (1-9-1920 – 1- 9- 2019), một triển lãm đặc biệt, công bố phần lớn bộ ký họa “Ông Phái vẽ ông Đạm” sẽ được tổ chức tại Nhà đấu giá Chọn, Hà Nội. Cùng với triển lãm, tình bạn đặc biệt giữa danh họa và "người mẫu" lâu năm nhất của ông cũng được tiết lộ rộng rãi đến công chúng.



 Họa sĩ Bùi Xuân Phái thuộc thế hệ cuối cùng của sinh viên trường Mỹ thuật Đông Dương, là một trong những tên tuổi ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông chuyên về chất liệu sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội. 

Ngay từ lúc sinh thời, sáng tạo của ông đã được quần chúng mến mộ gọi dòng tranh này là Phố Phái. Nhưng ông Nguyễn Bá Đạm, người mẫu trong hàng trăm bức vẽ của danh họa là ai, vì sao lại được họa sĩ Bùi Xuân Phái chọn làm nhân vật chính cho nhiều tác phẩm của mình đến thế thì không hẳn nhiều người biết rõ.

Ông Nguyễn Bá Đạm và danh họa Bùi Xuân Phái lúc sinh thời

Ông Nguyễn Bá Đạm là người nổi danh với tên gọi “kỳ nhân tiền cổ Hà thành” bởi đam mê sưu tập tiền cổ. Nhưng, với giới nghiên cứu và đam mê hội họa, ông còn được nhắc nhớ bởi vị trị khá đặc biệt: bạn tri kỷ, bạn tâm giao bộ tứ danh họa Nghiêm (Nguyễn Tư Nghiêm), Liên (Dương Bích Liên), Sáng (Nguyễn Sáng), Phái (Bùi Xuân Phái). 

Theo các công bố chính thức, lúc sinh thời, danh họa Bùi Xuân Phái đã vẽ 242 bức chân dung, ký họa ông Đạm. Năm 2018, ông Đạm là người duy nhất nhận Giải thưởng Lớn – Giải thưởng Bùi Xuân Phái, Vì tình yêu Hà Nội.

Ông Nguyễn Bá Đạm sinh năm 1922 ở làng Mọc, Giáp Nhất (Hà Nội), nguyên là giáo viên dạy Sử nhưng là người đam mê sưu tầm kỷ vật về các văn nghệ sĩ, sưu tầm cổ vật, tiền cổ, thân thiết với rất nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng, trong đó có họa sĩ Bùi Xuân Phái. 

Họa sĩ Bùi Xuân Phái đặc biệt thích vẽ ký họa và chân dung ông Đạm nên ông  thường nhận được yêu cầu làm “người mẫu” cho ông Phái. Nhiều bức vẽ, ông Đạm đã tặng cho bạn bè, người quen biết mà ông yêu quý. Một số khác, ông dùng đổi đồ cổ, tiền cổ, bổ sung cho các bộ sưu tập của mình.

Nhà sưu tập Tira và ông Đạm bên bức chân dung của ông do danh họa Bùi Xuân Phái vẽ

Về mối quan hệ nói trên, nhà phê bình Phan Cẩm Thượng cho rằng: Người đương thời của danh họa Bùi Xuân Phái là ông Nguyễn Bá Đạm.  Ông Đạm không nằm trong bộ tứ thân thiết của Bùi Xuân Phái, gồm họa sỹ, nhà nhiếp ảnh Trần Văn Lưu, nhà thơ Vũ Đình Liên và ông Lê Chính. Nhưng ông Đạm là một trí thức, nhà giáo xưa, được Phái quý trọng, người có khuôn mặt cá tính, như một khắc họa sân khấu và có lẽ rất hợp với sự tìm tòi nội tâm nào đó về một con người Hà Nội, mà Phái đi tìm.

 Không chỉ thân thiết với Bùi Xuân Phái, ông Đạm còn quen biết nhiều họa sỹ và được họ vẽ chân dung, như Dương Bích Liên, Nguyễn Sáng. Mỗi người nhìn ông Đạm theo cách của mình, xây dựng nhân vật này vượt ra khỏi người mẫu, trở thành nhân vật xã hội trong hội họa. Đó là người đàn ông nghiêm trang, mà hơi hài ước, mũi gồ khoằm, mặt vuông vức, thẳng thắn, đôi khi khắc nghiệt, nhưng cẩn trọng với bè bạn. 

Cuộc đời dài đi cùng các danh họa, khiến ông trở thành nhà sưu tập tương đối phong phú về các họa sỹ, ông cũng là người chơi tiền cổ, được mệnh danh là Hà Nội kỳ nhân cổ tiền.

Rất nhiều bức vẽ ông Nguyễn Bá Đạm do danh họa Bùi Xuân Phái thực hiện, hiện nay đã thuộc quyền sở hữu của nhà sưu tập Thái Lan, ông Tira Vanictheeranont. Đây cũng là một phần trong “kho” sưu tập tác phẩm hội họa Việt  Nam, đã được ông Tira công bố vài năm trở lại đây.


N.Hoa

Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc yêu cầu các cấp, các ngành siết chặt kỷ luật, kỷ cương và rõ trách nhiệm người đứng đầu trong thực hiện các nhiệm vụ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Quyết định kỷ luật của AFC đối với Malaysia vì sử dụng cầu thủ nhập tịch sai quy định đã làm thay đổi cục diện bảng F vòng loại Asian Cup 2027, qua đó giúp ĐT Việt Nam giành vé sớm một lượt đấu. Từ bước ngoặt này, không chỉ là câu chuyện điểm số, mà còn đặt ra nhiều vấn đề về quản trị, pháp lý và chiến lược xây dựng lực lượng của bóng đá Việt Nam trong dài hạn.

Trong buổi họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao diễn ra chiều 19/3 tại Hà Nội, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng đã thông tin về nhiều vấn đề được dư luận quan tâm như việc Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Mỹ (USCIRP) đưa Việt Nam vào danh sách quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo hay Mỹ khởi động điều tra thương mại về tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp trong đó có Việt Nam.

UBND TP Hà Nội vừa công bố 30 bài toán lớn của TP giai đoạn 2026-2030 cần lời giải nhằm giải quyết các “điểm nghẽn”; ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ, dự án nhằm giải quyết bài toán lớn.

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang chứng kiến sự gia tăng mạnh của các phương thức xét tuyển kết hợp. Thay vì chỉ dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT hay học bạ, nhiều trường đại học (ĐH) sử dụng đồng thời nhiều tiêu chí như điểm thi đánh giá năng lực, học bạ, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hay thành tích học tập nhằm đánh giá toàn diện năng lực người học.

Trước sức ép liên tục từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc thành lập một liên minh quân sự để đảm bảo eo biển Hormuz thông suốt, các cường quốc châu Âu đã chọn một lối đi riêng - một trong những lần hiếm hoi trong lịch sử hiện đại, các đồng minh thân cận nhất của Mỹ đồng thanh khước từ một chiến dịch quân sự quy mô lớn do Washington dẫn đầu.

Sáng nay (19/3), trên mảnh đất Lạng Sơn kiên cường, giàu truyền thống lịch sử cách mạng, Bộ Công an phối hợp với tỉnh Lạng Sơn trang trọng tổ chức Lễ khởi công Dự án xây dựng Trường mầm non Hoàng Văn Thụ - một công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp giáo duc và an sinh xã hội tại xã biên giới.

Ngày 19/3, thông tin từ Liên đoàn Bóng đá Việt Nam cho biết, đội tuyển Bangladesh đã quyết định sang Hà Nội từ sáng 21/3, sớm hơn 5 ngày so với thời điểm diễn ra trận giao hữu với đội tuyển Việt Nam trong khuôn khổ FIFA Days tháng 3/2026.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文