Danh họa Bùi Xuân Phái và người mẫu đặc biệt - “kỳ nhân tiền cổ”

14:37 28/08/2019

Đúng kỷ niệm 99 năm ngày sinh của danh họa Bùi Xuân Phái (1-9-1920 – 1- 9- 2019), một triển lãm đặc biệt, công bố phần lớn bộ ký họa “Ông Phái vẽ ông Đạm” sẽ được tổ chức tại Nhà đấu giá Chọn, Hà Nội. Cùng với triển lãm, tình bạn đặc biệt giữa danh họa và "người mẫu" lâu năm nhất của ông cũng được tiết lộ rộng rãi đến công chúng.



 Họa sĩ Bùi Xuân Phái thuộc thế hệ cuối cùng của sinh viên trường Mỹ thuật Đông Dương, là một trong những tên tuổi ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông chuyên về chất liệu sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội. 

Ngay từ lúc sinh thời, sáng tạo của ông đã được quần chúng mến mộ gọi dòng tranh này là Phố Phái. Nhưng ông Nguyễn Bá Đạm, người mẫu trong hàng trăm bức vẽ của danh họa là ai, vì sao lại được họa sĩ Bùi Xuân Phái chọn làm nhân vật chính cho nhiều tác phẩm của mình đến thế thì không hẳn nhiều người biết rõ.

Ông Nguyễn Bá Đạm và danh họa Bùi Xuân Phái lúc sinh thời

Ông Nguyễn Bá Đạm là người nổi danh với tên gọi “kỳ nhân tiền cổ Hà thành” bởi đam mê sưu tập tiền cổ. Nhưng, với giới nghiên cứu và đam mê hội họa, ông còn được nhắc nhớ bởi vị trị khá đặc biệt: bạn tri kỷ, bạn tâm giao bộ tứ danh họa Nghiêm (Nguyễn Tư Nghiêm), Liên (Dương Bích Liên), Sáng (Nguyễn Sáng), Phái (Bùi Xuân Phái). 

Theo các công bố chính thức, lúc sinh thời, danh họa Bùi Xuân Phái đã vẽ 242 bức chân dung, ký họa ông Đạm. Năm 2018, ông Đạm là người duy nhất nhận Giải thưởng Lớn – Giải thưởng Bùi Xuân Phái, Vì tình yêu Hà Nội.

Ông Nguyễn Bá Đạm sinh năm 1922 ở làng Mọc, Giáp Nhất (Hà Nội), nguyên là giáo viên dạy Sử nhưng là người đam mê sưu tầm kỷ vật về các văn nghệ sĩ, sưu tầm cổ vật, tiền cổ, thân thiết với rất nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng, trong đó có họa sĩ Bùi Xuân Phái. 

Họa sĩ Bùi Xuân Phái đặc biệt thích vẽ ký họa và chân dung ông Đạm nên ông  thường nhận được yêu cầu làm “người mẫu” cho ông Phái. Nhiều bức vẽ, ông Đạm đã tặng cho bạn bè, người quen biết mà ông yêu quý. Một số khác, ông dùng đổi đồ cổ, tiền cổ, bổ sung cho các bộ sưu tập của mình.

Nhà sưu tập Tira và ông Đạm bên bức chân dung của ông do danh họa Bùi Xuân Phái vẽ

Về mối quan hệ nói trên, nhà phê bình Phan Cẩm Thượng cho rằng: Người đương thời của danh họa Bùi Xuân Phái là ông Nguyễn Bá Đạm.  Ông Đạm không nằm trong bộ tứ thân thiết của Bùi Xuân Phái, gồm họa sỹ, nhà nhiếp ảnh Trần Văn Lưu, nhà thơ Vũ Đình Liên và ông Lê Chính. Nhưng ông Đạm là một trí thức, nhà giáo xưa, được Phái quý trọng, người có khuôn mặt cá tính, như một khắc họa sân khấu và có lẽ rất hợp với sự tìm tòi nội tâm nào đó về một con người Hà Nội, mà Phái đi tìm.

 Không chỉ thân thiết với Bùi Xuân Phái, ông Đạm còn quen biết nhiều họa sỹ và được họ vẽ chân dung, như Dương Bích Liên, Nguyễn Sáng. Mỗi người nhìn ông Đạm theo cách của mình, xây dựng nhân vật này vượt ra khỏi người mẫu, trở thành nhân vật xã hội trong hội họa. Đó là người đàn ông nghiêm trang, mà hơi hài ước, mũi gồ khoằm, mặt vuông vức, thẳng thắn, đôi khi khắc nghiệt, nhưng cẩn trọng với bè bạn. 

Cuộc đời dài đi cùng các danh họa, khiến ông trở thành nhà sưu tập tương đối phong phú về các họa sỹ, ông cũng là người chơi tiền cổ, được mệnh danh là Hà Nội kỳ nhân cổ tiền.

Rất nhiều bức vẽ ông Nguyễn Bá Đạm do danh họa Bùi Xuân Phái thực hiện, hiện nay đã thuộc quyền sở hữu của nhà sưu tập Thái Lan, ông Tira Vanictheeranont. Đây cũng là một phần trong “kho” sưu tập tác phẩm hội họa Việt  Nam, đã được ông Tira công bố vài năm trở lại đây.


N.Hoa

Đầu tháng 4/2026, Báo CAND liên tiếp tiếp nhận đơn kêu cứu từ nhiều thân nhân của 17 nạn nhân tử vong trong vụ đắm tàu du lịch Phương Đông 5 xảy ra ngày 26/2/2022 tại vùng biển Cửa Đại, TP Hội An, tỉnh Quảng Nam cũ, nay là TP Đà Nẵng.

Giữa một thế giới đang biến động nhanh, nơi nhiều mối quan hệ quốc tế dễ bị tác động bởi khác biệt lợi ích và cạnh tranh chiến lược, việc duy trì ổn định một quan hệ vừa sâu rộng vừa phức hợp là thước đo bản lĩnh và tầm nhìn. Quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: không tuyệt đối hóa khác biệt, không giản đơn hóa hợp tác, mà đặt tổng thể quan hệ trong một phương thức xử lý hài hòa, nhất quán và có kiểm soát. Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân là dịp để tiếp tục khẳng định và làm rõ hơn phương thức đó.

Theo số liệu từ Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội, sau 3 ngày mở cổng hệ thống đăng ký trực tuyến, đã có 57.000 thí sinh đăng ký, đạt tỷ lệ 38,9% so với tổng số học sinh tốt nghiệp THCS. Việc nhiều học sinh chưa đăng ký nguyện vọng trên hệ thống cho thấy tâm lý thận trọng của các em và gia đình trước kỳ thi nhiều áp lực này.

Chiều 13/4, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Đà Nẵng cho biết đang giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với các đối tượng Chang Heng Kit (SN 1986), Lei Wai Nga (SN 1987, quốc tịch Trung Quốc) và Đinh Văn Hùng (SN 1996, trú tỉnh Quảng Ninh) về hành vi “Tổ chức đánh bạc”; đồng thời đang tiếp tục điều tra, xử lý nhiều đối tượng có liên quan.

Đương kim Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã chính thức thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử trước đảng đối lập Tisza do ông Peter Magyar lãnh đạo. Diễn biến này không chỉ khép lại thời kỳ 16 năm dưới sự dẫn dắt của đảng Fidesz mà còn mở ra chương mới với cả cơ hội và thách thức cho quốc gia châu Âu này.

Trong bối cảnh giao thông đô thị ngày càng đông đúc, ý thức của người tham gia giao thông đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo TTATGT. Tuy nhiên, thực tế hằng ngày trên nhiều tuyến đường, hành vi điều khiển phương tiện đi ngược chiều vẫn diễn ra bất chấp nỗ lực của lực lượng CSGT với những mức xử phạt tăng nặng. Những hành vi tưởng chừng nhỏ nhặt này không chỉ vi phạm luật giao thông mà còn là nguyên nhân tiềm ẩn dẫn đến nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng.

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Báo CAND có đăng tải bài viết “Trăm kế ngụy trang tuồn xăng dầu qua biên giới ở Quảng Trị” phản ánh tình trạng một số đối tượng sử dụng nhiều chiêu thức để cố tình vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới. Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đã có chỉ đạo, cơ quan chức năng đã vào cuộc, nhưng tình trạng buôn lậu xăng dầu vẫn tiếp diễn.

Ngày 13/4, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết xét nghiệm PCR do Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) triển khai đã xác định tác nhân gây ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây là Salmonella enteritidis. Kết quả này tiếp nối kết quả phân lập vi khuẩn từ mẫu phân của các học sinh nghi ngộ độc thực phẩm do Bệnh viện Nhân dân Gia Định thực hiện trước đó.

Sau gần 1 năm triển khai thi công, dự án nâng cấp, mở rộng đường Nguyễn Gia Thiều (phường Phú Xuân, TP Huế) có tổng mức đầu tư hơn 187,6 tỷ đồng vẫn còn ngổn ngang. Mặc dù đơn vị chủ đầu tư dự án đã thực hiện các giải pháp, đốc thúc đơn vị thi công, song vì vướng giải phóng mặt bằng khiến tiến độ dự án này bị ảnh hưởng.

Đám cháy bùng phát và nhiều tiếng nổ xảy ra tại sân nhà một người dân trên đường Trương Thị Ngào, phường Trung Mỹ Tây TP Hồ Chí Minh khiến 14 xe gắn máy của công nhân bị cháy trơ khung sắt…

Có những sự chuyển biến khó có thể đong đếm bằng thời gian, mà bằng sự thay đổi trong tư tưởng, ánh mắt, lời nói và cả hành động. Đến thực tế tại trại giam Vĩnh Quang một ngày tháng 4 oi ả, điều khiến chúng tôi đặc biệt chú ý không phải là những lớp cửa sắt kiểm soát nghiêm ngặt hay những bờ tường thép gai kiên cố mà là hình ảnh những phạm nhân người Việt thao tác trên máy may một cách thuần thục, hay những phạm nhân nước ngoài nói tiếng Việt rất sõi, gọi các cán bộ quản giáo bằng thầy và rưng rưng khi nói lời cảm ơn.

Trong điều kiện địa hình rừng núi phức tạp, vụ cháy xảy ra ban đêm, các lực lượng đã tổ chức trinh sát, xác định hướng cháy, nguồn nước, triển khai đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, sau hơn 3 giờ nỗ lực, đám cháy được dập tắt hoàn toàn, bảo vệ an toàn khoảng 50 ha rừng trồng và khu vực dân cư.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文