Người một đời nặng lòng với làn điệu trống quân

08:39 20/12/2015
Đó là Nghệ nhân Nguyễn Thị Vẫy, 78 tuổi, ở thôn Đan Nhiễm, xã Khánh Hà, Thường Tín (Hà Nội), người có công lớn trong việc bảo tồn, lưu giữ và phát triển điệu trống quân cổ và những làn điệu mới, truyền dạy nghệ thuật hát trống quân cho thế hệ trẻ.

“Cụ hát Trống quân cho chắt nghe đi”. Vừa thấy chúng tôi hỏi chuyện hát Trống quân, cu Thắng, 8 tuổi, chắt thứ 30 của cụ Vẫy chạy ùa vào lòng cụ, cầm theo cái trống gõ gõ theo nhịp. Cụ cười, đôi mắt in hằn vết chân chim, nhấp ngụm nước lấy hơi và … hát: “Ai về đàng ấy thì xa/ Có về Đan Nhiễm với tôi thì về/ Đan Nhiễm có bóng cây đề/ Có sông tắm mát có nghề chẻ nan/ Chẻ nan, đan giậm cho ngoan/ Mài dao cho sắc vót nan cho mềm...”. 

Nhắc lại chuyện xưa, cụ Vẫy kể mẹ của cụ cũng là nghệ nhân trống quân, thuộc rất nhiều làn điệu cổ, thường sáng tác làn điệu mới để dạy cho con trai, con gái trong nhà. Vì thế, ngay từ lúc 8 – 9 tuổi, Nguyễn Thị Vẫy đã rất mê hát trống quân. Đến tuổi thiếu nữ, vào những đêm trăng sáng, cô thôn nữ Nguyễn Thị Vẫy theo người làng dong thuyền trên sông đi hát làm mê lòng biết bao chàng trai thủa ấy. Năm 15 tuổi, Nguyễn Thị Vẫy bắt đầu đi hát trống quân trên loa xã, đi đọc báo, đọc những chủ trương chính sách của nhà nước cho bà con trong xã.

Cũng vì mê tiếng hát mà có một người con trai đã yêu say đắm cô thôn nữ và xin cưới bằng được. Nhắc đến người bạn đời giờ đã thành “người muôn năm cũ”, cụ Vẫy kể: “Không biết ông ấy thương tôi hay ông mê hát trống quân mà năm tôi sinh đứa con thứ 6, chồng tôi vẫn cho tôi đi hát. Có hôm đi hát ở hội làng, ông bế con cùng đi vừa xem tôi hát vừa trông con đói thì gọi cho con bú. Đó là câu chuyện tưởng như không có đối với một người phụ nữ thời bấy giờ khi hoàn cảnh gia đình đông con, kinh tế khó khăn”.

Đã gần 80 tuổi, nghệ nhân Nguyễn Thị Vẫy vẫn nặng lòng với làn điệu trống quân.

Đã có một thời gian dài, những làn điệu trống quân bị mai một và lớp trẻ không say mê. Nhớ nghề và muốn lưu giữ, cụ Vẫy vẫn vận động các cháu trong nhà học hát trống quân. Mãi tới năm 2005, câu lạc bộ hát trống quân xã Khánh Hà ra đời để gây dựng phong trào văn hóa văn nghệ và truyền dạy nghệ thuật hát trống quân cho con cháu. Cụ Vẫy là một trong những nghệ nhân đầu tiên trong câu lạc bộ. Ngoài việc chép lại các lời hát cổ, các nghệ nhân còn biên soạn, sáng tác lời mới phục vụ tập luyện và truyền dạy. Mỗi năm, câu lạc bộ mở một lớp tập hát trống quân cho 20 cháu bé từ 9-15 tuổi. 10 năm qua, có khoảng hơn 100 người dân trong 7 thôn được truyền dạy hát trống quân, trong đó có 45 thành viên thường xuyên tham gia sinh hoạt trong đội văn nghệ và tham gia biểu diễn dịp hội làng, lễ tết.

Năm 2007, với sự động viên và hỗ trợ của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, cụ Vẫy mở các lớp dạy hát trống quân cho mọi lứa tuổi. Từ người trẻ đến người trung niên và cả người già rủ nhau đến lớp học, sinh hoạt tại câu lạc bộ. Năm 2009, cụ được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian và huy hiệu Vì sự nghiệp văn nghệ dân gian Việt Nam. Tháng 11-2015, cụ được vinh danh là Nghệ nhân ưu tú.

Từ khi được vinh danh là Nghệ nhân ưu tú, cụ Vẫy phấn khởi lắm. Bao nhiêu năm gắn bó với hát trống quân, truyền dạy cho con cháu những làn điệu trống quân cổ và sáng tác thêm các làn điệu mới, công lao của cụ mới được ghi nhận. “Trống quân theo chúng tôi từ thời còn cắt cỏ, chăn trâu, đan giậm. Rồi cái thời chiến tranh đến giờ hiện đại làn điệu trống quân mai một dần theo từng thế hệ. Thấy ai thích hát tôi quý lắm. Nhìn lũ trẻ đang sống trên đất gốc của trống quân mà lại không biết hát tôi vừa buồn vừa tiếc. Lớp già chúng tôi say mê hát trống quân nhưng tuổi cao, sức yếu rồi. Nay chúng tôi trông chờ vào thế hệ trẻ tiếp nối, giữ lửa cho làn điệu trống quân trường tồn theo thời gian”. Nói rồi, cụ lại hát “Ai về đàng ấy thì xa/ Có về Đan Nhiễm với tôi thì về…”.

Hoàng Thương

Hòa chung bước chuyển mình mạnh mẽ của cả đất nước, với vai trò là Thủ đô, tiên phong, trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu đáng tự hào. Đột phá của Hà Nội không nằm ở quy mô công trình, mà ở tầm nhìn thể chế, tư duy quản trị và sức mạnh đổi mới sáng tạo của con người Thủ đô.

Một trong những mục tiêu chống phá trọng điểm trong chiến lược “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch là công kích, xuyên tạc, hạ thấp uy tín, vị trí, vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Công an, Quân đội, tiến đến phi chính trị hoá, làm phai mờ bản chất cách mạng, phá hoại sức mạnh của hai lực lượng này trong bảo vệ đất nước.

Giữa bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng sức ép về khả năng mua lại Greenland, Bloomberg News ngày 12/1 đưa tin, Đức đề xuất thành lập một phái bộ chung thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) để bảo vệ khu vực Bắc Cực, trong đó Greenland là trọng tâm. 

Thông tin từ Công an tỉnh Đắk Lắk ngày 11/1 cho biết, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an vừa gửi thư khen Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao và Công an tỉnh Đắk Lắk về thành tích triệt xóa ổ nhóm lừa đảo bằng dự án tiền điện tử, chiếm đoạt số tiền lớn của hàng ngàn nạn nhân.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân, cần nâng cao tinh thần cảnh giác, tỉnh táo trước các thông tin chưa được kiểm chứng; không chia sẻ, bình luận, lan truyền các nội dung sai sự thật, mang tính kích động, xuyên tạc công tác giải phóng mặt bằng.

Ngày 11/1, Công an phường Từ Liêm cho biết, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã ra quyết định tạm giữ hình sự Nguyễn Thị Vân Anh (44 tuổi, trú tại chung cư CT5-ĐN2, khu Mỹ Đình 2, phường Từ Liêm) để điều tra hành vi “Gây rối trật tự công cộng” liên quan vụ hành hung hàng xóm xảy ra tại hành lang chung cư.

Rạng sáng 11/1, trong quá trình tuần tra, kiểm soát trên Quốc lộ 1A, Tổ công tác số 7 – Trạm CSGT Diễn Châu (Phòng CSGT, Công an tỉnh Nghệ An) đã kịp thời phá cửa, đưa 11 người ra khỏi một ngôi nhà đang cháy, ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra.

Vùng Cầu Đất, Trạm Hành, thuộc phường Xuân Trường - Đà Lạt (Lâm Đồng) những ngày này dường như dịu dàng hơn trong từng nhịp thở. Những cánh mai anh đào rực rỡ trong sương níu giữ bước chân lữ khách...

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文