Nhạc sỹ Phú Quang và nỗi ám ảnh mùa đông năm 1972

16:35 19/12/2017
Đã 45 năm trôi qua, nhưng với nhạc sỹ Phú Quang, nỗi niềm đau đáu nhất, ám ảnh nhất trong cuộc đời ông chính là ký ức về trận bom rải thảm tàn phá khu phố Khâm Thiên nơi gia đình ông sinh sống. Nhạc sỹ từng nhiều lần từng thổ lộ,  điều ám ảnh nhất về Hà Nội của ông chính là sự đau đớn, xót xa. Và cũng chính từ những cảm xúc tột cùng bi thương ấy, đã giúp ông có những tác phẩm về Hà Nội mà chỉ cần giai điệu ngân lên, ca từ như chất chứa nỗi lòng của cả một thế hệ người Hà Nội bung ra, mãnh liệt và da diết.

Trong Hội thảo “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” – Bản hùng ca bất diệt do Thành uỷ Hà Nội tổ chức ngày 18-12, nhạc sỹ Phú Quang được mời đến với tư cách là chứng nhân lịch sử trong cuộc chiến đấu oanh hùng 12 ngày đêm cuối tháng 12 -1972. Nhạc sỹ nhớ lại, đêm đầu tiên khi “pháo đài bay” B52 dội bom rải thảm tàn phá phố Khâm Thiên, ông và vợ chồng người chị gái cũng xuống hầm trú ẩn cùng mọi người

. Ba người ngồi trong ngách ngang của căn hầm, bên ngoài ngách dọc là hơn chục người khác. “Tiếng bom nổ, nghe như gần mà như xa, sau vài chục phút, tất cả trở lên im lặng”, nhạc sỹ Phú Quang kể. Chị gái ông là người bò ra đầu tiên, nhưng rồi ông thấy chị lại bò trở lại hốt hoảng: “Quang ơi, mọi người xung quanh hình như đã chết hết rồi. Chị sờ ai cùng mềm nhũn, không cử động gì cả”. Vợ chồng người chị gái và nhạc sỹ đến tận 2-3h sáng mới ra được khỏi căn hầm, và nhận thấy họ đã rất may mắn, vì quả bom nổ cách một quãng trước căn hầm, sức ép đã làm tất cả những người cùng trú ẩn trong hầm chết. Chỉ duy nhất ba người còn sống sót vì ngồi trú trong ngách ngang của căn hầm. Lên đến mặt đất, nhạc sỹ Phú Quang không còn nhận ra khu phố của mình. “Không còn là những lớp lớp nhà san sát nữa. Tầm mắt của tôi đứng từ Khâm Thiên mà nhìn thẳng được ra tận phố Đê La Thành. Tất cả đã bị bom san phẳng, chỉ còn một vùng hoang tàn, đổ nát”, Phú Quang nhớ lại. Bao nhiêu người quen, hàng xóm, bạn bè đã bị vùi lấp. 

Hình ảnh khiến ông như tạc vào tâm trí là một bà cụ già hàng xóm, ở gia đình ông thợ cắt tóc. Bà cụ tóc đã bạc tay cầm viên gạch, đứng bất động trên đống đổ nát. Khuôn mặt của bà câm lặng như một pho tượng, không một giọt nước mắt nào rơi xuống khi mọi người lần lượt khênh ra từng người thân của bà, từ chồng, con, cháu… “Tất cả là 26 người thân của bà đã chết. Bà không khóc mà tôi đứng đó lại khóc”, nhạc sỹ Phú Quang nghẹn lời khi nhắc lại kỷ niệm buồn.

Nhạc sỹ Phú Quang hát tại Đài tưởng niệm Khâm Thiên, nơi xưa kia là căn nhà gia đình ông sống.

Trời sáng dần, quang cảnh xung quanh nhạc sỹ Phú Quang là la liệt những phần thân thể người mắc trên dây điện, từ những cánh tay, cái chân… Và người bạn thân nhất của ông cũng đã bị vùi lấp dưới lớp đất đá. Những ngày sau đó, hôm nào nhạc sỹ Phú Quang cũng tìm bạn, cái chết của người bạn khiến ông ám ảnh cả trong những cơn mơ. Ông kể, tôi mơ thấy bạn tôi đứng cạnh tôi và nói rằng: “Quang ơi, mày thì sống rồi. Nhưng tao thì chết, đầu tao bị đau lắm”. Phải 13 ngày sau, ông và chị gái mới tìm được xác bạn bên dưới đống đổ nát mà trước đó là ngôi nhà của gia đình ông, số 49 Khâm Thiên. Hoá ra, sau trận bom, người bạn thân đã chạy đi tìm ông, xem gia đình bạn có bị sao không. Và đến đúng nhà ông thì bị cả bức tường đổ sập xuống.

Nhạc sỹ Phú Quang tại Hội thảo “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” – Bản hùng ca bất diệt.
Sau này, nhạc sỹ Phú Quang kể, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam có vận động các ca sĩ, nhạc sĩ viết giao hưởng về chiến tranh. “Lúc đó tôi viết bản Hồi ức. Khi trình diễn xong, tôi hỏi ông cảm thấy thế nào, Thượng tướng Đặng Vũ Hiệp nói: “Nghe bài của Quang anh khóc luôn”. Tôi nhìn sang 3/4 khán giả Nhà hát lớn Sài Gòn cũng khóc. Nhạc không lời mà họ khóc như thế, tôi nghĩ do bản nhạc đó có kỷ niệm không quên của bản thân, là những cảm xúc rất thật”, nhạc sĩ Phú Quang chia sẻ. 

Căn nhà gia đình nhạc sỹ Phú Quang ở là một trong ba ngôi nhà được giữ lại làm chứng tích chiến tranh. “Nhà tôi khi ấy bây giờ đã thành nơi có tượng đài rêu phong. Mỗi lần đi qua phố, nhìn vào pho tượng ấy, ký ức năm xưa lại tràn về khiến tôi đau đớn và xót xa”. Từ một chàng trai 23 tuổi khi đế quốc Mỹ oanh tạc Hà Nội 12 ngày đêm bằng máy bay ném bom, đến giờ, sau 45 năm, Phú Quang đã là một nhạc sỹ nổi tiếng, được lòng người mến mộ với nhiều ca khúc hay về Hà Nội. Có lẽ, cũng bởi ông đã trải qua những giờ khắc sinh tử cùng Thủ đô, và hơn ai hết, ông hiểu rõ nhất sức mạnh của những người dân Hà Nội không bom đạn nào có thể khuất phục, thể hiện qua ca khúc Em ơi Hà Nội phố mà ông phổ nhạc từ thơ Phan Vũ:  “Mùa đông năm ấy tiếng dương cầm trong căn nhà đổ, Tan lễ chiều sao còn vọng tiếng chuông ngân”.

Ngọc Yến
# 12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên không Nhạc sỹ Phú Quang Phú Quang
Facebook Twitter Link gốc
Các tin khác
Tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế sẽ bắt đầu từ đâu?

Hiện nay, về hệ thống pháp luật, Bộ Chính trị cũng như các cơ quan có thẩm quyền xác định thể chế chính là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” và khi chúng ta tháo gỡ được "điểm nghẽn" này thì là “đột phá của đột phá”...

Miễn trách nhiệm hình sự cho 10 cá nhân đưa hối lộ trong vụ án cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến

Trong vụ án cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, có 10 cá nhân là Phó Tổng Giám đốc, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc các doanh nghiệp và một giảng viên đại học đã làm đơn tố giác hai cấp dưới của cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến ép họ phải “chung chi” 5% tiền dự án.

Công an xã tại Nghệ An gần dân hơn trên không gian mạng

Nắm bắt xu hướng người dân ngày càng tiếp cận thông tin qua mạng xã hội, lực lượng Công an cấp xã trên địa bàn tỉnh Nghệ An chủ động đổi mới hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo hướng gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với thực tiễn. Cách làm này bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân.

Ngoại trưởng Iran tuyên bố chưa có kế hoạch đàm phán với Mỹ

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi mới đây đã bác khả năng tồn tại các cuộc tiếp xúc với Mỹ. Tuyên bố này ngược lại với phía Nhà Trắng khi Thư ký báo chí Karoline Leavitt cho biết lực lượng Mỹ đã tiến rất gần tới việc hoàn tất các mục tiêu cốt lõi của chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, đồng thời nhấn mạnh các cuộc tiếp xúc với Tehran vẫn đang diễn ra theo hướng hiệu quả. 

Chuẩn bị chu đáo các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng Tham mưu CAND

Chiều 25/3, tại Hà Nội, Bộ Công an tổ chức họp Ban Tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng Tham mưu CAND (18/4/1946 – 18/4/2026). Trung tướng Đặng Hồng Đức, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, Trưởng Ban Tổ chức các hoạt động kỷ niệm chủ trì buổi họp.

Ươm mầm xanh cho tương lai

Theo quan niệm của người xưa, vũ trụ có 3 nhân tố cơ bản là Thiên - Địa - Nhân (tức là trời, đất và người). Như trong “Tam tự kinh” có câu “Tam tài giả: Thiên - Địa - Nhân/ Tam quang giả: Nhật - Nguyệt - Tinh”... Trải qua các giai đoạn phát triển của lịch sử, cũng như nhiều quốc gia, dân tộc, Việt Nam hình thành nên truyền thống sống hòa hợp với thiên nhiên (thuận thiên) và luôn coi trọng con người (dân vi bản). Chính vì vậy, chăm lo giáo dục, đào tạo con người là nhiệm vụ xuyên suốt (vì lợi ích trăm năm trồng người)...

Viết tiếp bài nạo vét, tận thu hơn 1 triệu m³ cát ở Thủy điện Đakrông 4: Cát từ đâu và dựa trên căn cứ nào để nạo vét?

Trở lại vụ việc hơn 1 triệu m³ cát tại Thủy điện Đakrông 4 (Báo CAND ngày 23/3/2026 đã có bài viết phản ánh), từ những dấu hiệu bất thường đã được ghi nhận ban đầu, PV Báo CAND tiếp tục xác minh, đối chiếu hồ sơ và làm việc với các cơ quan liên quan và phát hiện thêm nhiều điều lạ thường khó hiểu.

Khen thưởng nam sinh dũng cảm lao vào đám cháy cứu người

Nguyễn Lê Tú, sinh viên năm thứ hai ngành Vật lý kỹ thuật, Đại học Bách khoa Hà Nội nhận giấy khen, quà động viên từ đại diện nhà trường sau khi hỗ trợ cứu người mắc kẹt trong căn nhà cháy tại Hà Nội vào chiều tối ngày 24/3.

Truy tố 3 đối tượng mua bán, vận chuyển hơn 25 kg ma túy

Ngày 25/3, Công an TP Hà Nội cho biết, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã hoàn thành bản kết luận điều tra, chuyển hồ sơ sang Viện KSND TP Hà Nội đề nghị truy tố 3 đối tượng về hành vi “Mua bán trái phép chất ma tuý” và “vận chuyển trái phép chất ma tuý”.

Toạ đàm AI và báo chí: Khi công nghệ phải đi cùng chuẩn mực

Tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo (AI) và báo chí” do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) phối hợp cùng các Đại sứ quán Canada, Na Uy, New Zealand và Thụy Sĩ tổ chức chiều 25/3 tại Hà Nội, đã đặt ra một vấn đề cốt lõi rằng trong bối cảnh AI bùng nổ, niềm tin của công chúng trở thành nền tảng sống còn với báo chí. Các nhà báo và chuyên gia nhấn mạnh, AI cần được sử dụng như công cụ hỗ trợ, trong khi quyền kiểm soát và trách nhiệm biên tập phải luôn thuộc về con người.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
✕
English | 中文