Nỗi lòng của các nghệ sĩ tâm huyết với Nhã nhạc cung đình Huế

09:16 03/11/2018
Đi đôi với việc phục dựng, biểu diễn và thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học, các nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát cung đình Huế còn nỗ lực truyền bá Nhã nhạc cung đình Huế đến với cộng đồng.

Việc làm này nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn về di sản văn hóa từng được UNESCO tôn vinh, góp phần vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử của loại hình di sản phi vật thể này. Tuy nhiên, sự nỗ lực của các nghệ sĩ chưa được cơ quan chức năng ghi nhận, tôn vinh…

Ghé thăm Nhà hát nghệ thuật truyền thống cung đình (NTTTCĐ) Huế vào những ngày cuối tháng 10, chúng tôi bắt gặp các nghệ sĩ, diễn viên ở đây đang tích cực tập luyện những tiết mục Nhã nhạc cung đình để chuẩn bị cho Hội nghị di sản văn hóa phi vật thể Châu Á-Thái Bình Dương 2018 sắp diễn ra tại TP Huế.

Nghệ sĩ Phan Thị Bạch Hoa (54 tuổi), cho hay, sau một chặng đường dài thực hiện công tác phục hồi, bảo tồn, đến nay Nhã nhạc cung đình Huế đang được lan tỏa rộng khắp và được đông đảo du khách trên thế giới biết đến.

Đây chính là kết quả đạt được sau nhiều năm tỉnh Thừa Thiên- Huế, Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế thực hiện rất nhiều chương trình, dự án liên quan đến Nhã nhạc cung đình; trong đó có việc xây dựng cơ sở vật chất, bồi dưỡng đội ngũ diễn viên, nghệ sĩ cho Nhà hát NTTTCĐ Huế, tổ chức công tác nghiên cứu khoa học, hình thức diễn tấu, các bài bản bị thất lạc, mở rộng quan hệ hợp tác trong nghiên cứu tư liệu, chuẩn hóa chương trình biểu diễn Nhã nhạc và múa cung đình.

Qua trò chuyện, NSND Phan Thị Bạch Hạc, Giám đốc Nhà hát NTTTCĐ Huế cho biết thêm, Nhã nhạc là loại hình âm nhạc được xem là quốc nhạc sử dụng trong các cuộc tế, lễ của triều đình như: Tế giao, Tế miếu, lễ Đại triều… và tùy theo từng lễ, tế mà có các thể loại nhạc khác nhau.

Ví dụ như Đại yến cửu tấu nhạc dùng trong mừng thọ, chúc thọ, tiếp đãi sứ thần; Cung trung nhạc biểu diễn trong các cung Hoàng thái hậu và Thái hoàng thái hậu; Miếu nhạc sử dụng tại các nơi thờ vua, chúa; Ngũ tự nhạc dùng trong tế Xã tắc, Tiên nông. Nhã nhạc vốn có hệ thống bài bản rất phong phú, với hàng trăm nhạc chương đều do Bộ Lễ biên soạn phù hợp với từng cuộc lễ của triều đình.

Đến cuối thời Nguyễn, chỉ còn duy trì 2 loại dàn nhạc là Đại nhạc (gồm trống, kèn, mõ, bồng, xập xõa) và Tiểu nhạc (trống bản, đàn tỳ bà, đàn nhị, đàn tam, địch, tam âm, phách tiền). “Ngoài số lượng diễn viên, nghệ sĩ với hơn 150 người thì Nhà hát hiện có phòng chuyên môn, ứng dụng có chức năng xây dựng hồ sơ khoa học, tìm kiếm, lưu trữ, phục dựng các bài bản nhạc cung đình bị thất truyền.

Nghệ sĩ biểu diễn Nhã nhạc trong Nhà hát Duyệt thị đường phục vụ du khách.

Chính vì thế mà sau nhiều năm nỗ lực, đơn vị đã bảo tồn, phục dựng được nhiều bản nhạc quý, quan trọng của triều Nguyễn như 10 bản Ngự (Phẩm tuyết, Nguyên tiêu, Hồ quảng, Liên hoàn, Bình bán, Tây mai, Kim tiền, Xung phong, Long hổ, Tẩu mã); Long đăng, Long ngâm, Tiểu khúc. Các bản nhạc thường dùng trong dàn Đại nhạc (Tam luân cửu chuyển, Thái bình cổ nhạc, Đăng đàn cung, Phú lục)… cùng một số bài bản khác, qua đó góp phần vào công tác bảo tồn di sản Nhã nhạc”, NSND Bạch Hạc chia sẻ.

Theo NSND Bạch Hạc, cùng với việc tập luyện Nhã nhạc để phục vụ đông đảo du khách trong nước và quốc tế đến tham quan Quần thể di tích Cố đô Huế, các diễn viên, nghệ sĩ Nhà hát NTTTCĐ Huế còn tham gia xây dựng, biểu diễn nhiều chương trình văn hóa nghệ thuật tại các lễ hội Festival Huế. Điển hình như chương trình sân khấu hóa “Văn hiến Kinh kỳ” lần đầu tiên ra mắt công chúng và du khách tại Festival Huế 2018 đã đem lại sự mới mẻ, hấp dẫn, góp phần tôn vinh giá trị văn hóa lịch sử của 5 di sản của Cố đô Huế.

“Để góp phần phát huy giá trị di sản Nhã nhạc, thời gian qua, các nghệ sĩ của Nhà hát cũng dành thời gian để truyền bá Nhã nhạc đến cộng đồng, đặc biệt là ở trường học. Như phối hợp với các trường THPT Nguyễn Huệ (TP Huế); Tiểu học Cư Chánh (Thủy Xuân, TP Huế)… tổ chức biểu diễn, giảng dạy các điệu múa Lục cúng hoa đăng cho các em học sinh...

Đáng buồn là có rất nhiều nghệ sĩ, diễn viên của Nhà hát dù nỗ lực cống hiến hết mình nhưng chưa được các cấp công nhận, tôn vinh xứng đáng. Như nghệ sĩ Phan Thị Thu Thủy, Phan Thị Bạch Hoa, Nguyễn Đình Việt, Văn Mười, Kim Tuyến… đều có thời gian dài gắn bó với Nhà hát từ thời sơ khai, nhiều nghệ sĩ đạt các Huy chương Vàng Hội diễn khu vực, Huy chương Bạc Hội diễn Quốc gia và thậm chí có nghệ sĩ cống hiến trọn đời cho Nhã nhạc cung đình Huế sắp về hưu nhưng đến nay chưa được công nhận là Nghệ sĩ ưu tú.

Đây chính là nỗi lòng của các nghệ sĩ từng sống chết với nghề diễn xướng Nhã nhạc cung đình Huế. Chúng tôi mong muốn các cơ quan chức năng cần có sự ghi nhận, tôn vinh xứng đáng đối với các nghệ sĩ. Bởi không ai khác, họ chính là những người đã góp phần không nhỏ vào công tác giữ gìn, quảng bá di sản Nhã nhạc ra cộng đồng và thế giới”, NSND Bạch Hạc tâm sự.

Ngày 7-11-2003, Nhã nhạc - Nhạc Cung đình Việt Nam đã được UNESCO công nhận là kiệt tác phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại. Hồ sơ Nhã nhạc do Trung tâm BTDT Cố đô Huế thực hiện gồm có trên 100 trang (hồ sơ viết), gần 100 trang phụ lục, trên 50 ảnh tư liệu và hiện trạng, phim slide, băng hình thuyết minh, băng hình minh họa cùng nhiều tài liệu liên quan khác.

Hồ sơ đã khẳng định Nhã nhạc là loại hình âm nhạc cung đình đạt đỉnh cao vào thế kỷ 19 ở Việt Nam và Cố đô Huế là trung tâm hội tụ, lan tỏa những giá trị này.

Anh Khoa

Thứ trưởng Nguyễn Văn Long yêu cầu tiếp tục xây dựng lực lượng Cảnh sát hình sự thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trọng tâm là rèn luyện đội ngũ cán bộ đạt chuẩn "5 vững": Chính trị vững, kỷ luật vững, công nghệ vững, nghiệp vụ vững, phát luật vững.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đã mở cửa eo biển Hormuz đối với toàn bộ tàu thương mại trong thời gian lệnh ngừng bắn ở Lebanon có hiệu lực.

Liên quan đến chuyên án bóc gỡ đường dây cung cấp thực phẩm “bẩn”, thực phẩm kém chất lượng vào các trường học, chiều 17/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 3 đối tượng có hành vi “Đưa hối lộ, nhận hối lộ” trong việc cung cấp suất ăn và thực phẩm vào trường học trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

Nhằm đẩy nhanh các dự án nhà ở xã hội (NOXH) dành cho cán bộ chiến sĩ (CBCS) trong lực lượng CAND đã được khởi công và tiếp tục thúc đẩy việc xúc tiến các dự án đang triển khai, ngày 17/4, đồng chí Trung tướng Đặng Hồng Đức, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cùng đoàn công tác của Bộ Công an đã có buổi làm việc với UBND TP Hồ Chí Minh…

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026), ngày 17/4, tại TP Hồ Chí Minh, Đảng ủy Công an Trung ương phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức Hội nghị Báo cáo viên Trung ương toàn quốc tháng 4/2026 và Lễ phát động Giải thưởng toàn quốc về thông tin đối ngoại lần thứ XII, năm 2026.

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Giải Báo chí quốc gia lần thứ 20, năm 2025 thu hút 1.752 tác phẩm thông qua vòng sơ tuyển tại các cấp hội, trong đó có 143 tác phẩm của tác giả không phải là hội viên Hội Nhà báo Việt Nam. Ban Thư ký tổng hợp đã sơ loại 60 tác phẩm và đưa 1.692 tác phẩm đủ điều kiện tham gia Vòng sơ khảo.

Thời gian qua tại một số địa phương, lực lượng chức năng đã phát hiện các trường hợp sử dụng thiết bị truyền tin công nghệ cao để gian lận trong kỳ thi sát hạch cấp giấy phép lái xe (GPLX). Tại Hà Nội, Phòng CSGT Công an TP Hà Nội đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa từ sớm, ngăn chặn gian lận và nâng cao chất lượng công tác sát hạch, cấp GPLX.

Việc Israel và Lebanon đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, cùng với tín hiệu tích cực trong đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran, đang mở ra cơ hội hiếm có để Trung Đông tiến gần hơn tới một giải pháp chính trị - ngoại giao toàn diện, nhằm hạ nhiệt xung đột và hướng tới ổn định lâu dài.

Khô nóng đã xuất hiện sớm từ đầu năm 2026, nắng nóng gia tăng sớm hơn trung bình nhiều năm cộng với lượng mưa giảm là dấu hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa. Nguy cơ cao xảy ra hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt ở khu vực Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long.

Khi hệ thống điện Việt Nam bước vào mùa cao điểm với áp lực gia tăng từ nhu cầu, thời tiết và biến động năng lượng toàn cầu, bài toán bảo đảm nguồn cung đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Giữa bối cảnh đó, việc một dự án điện gió xuyên biên giới như T&T Group của bầu Hiển hoàn thành chỉ trong 16 tháng, cung cấp tới 0,9 tỷ kWh mỗi năm, không chỉ là một kỷ lục tiến độ, mà đặt ra câu hỏi về cách tiếp cận hoàn toàn khác trong phát triển năng lượng.

Trưa 17/4, Cục Quản lý đê điều và phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, mưa kèm theo dông lốc, lốc xoáy và mưa đá xảy ra trên địa bàn các tỉnh Lào Cai, Thái Nguyên, Quảng Trị, Lâm Đồng, Gia Lai khiến 1 người chết, 4 người bị thương, 1.036 nhà bị tốc mái.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文