Phục hưng gốm cổ Chu Đậu lừng danh

13:29 29/02/2016

Gốm cổ Chu Đậu (xã Thái Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương) hội tụ những nét tinh túy về văn hóa và nghệ thuật mang đậm bản sắc dân tộc. Mỗi sản phẩm gốm Chu Đậu tinh xảo với nét vẽ thanh tú, chất men độc đáo.

“Những nét vẽ như rồng bay phượng múa. Những hoa văn tạo dáng đứng sơn hà”. Gốm Chu Đậu hiện được lưu giữ tại 46 bảo tàng trên thế giới, được xuất khẩu đi nhiều quốc gia. Chất thơ trên những hoa văn làm cho đồ gốm Chu Đậu mang tính nghệ thuật cao “Đẹp kiêu sa lay động trái tim người”.

Bức thư của cán bộ Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam

Năm 1980, khi đến thăm Bảo tàng Topkapi Saray, Istambul, thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ, ông Makoto Anabuki, cán bộ Đại sứ quán Nhật Bản tại Hà Nội nhìn thấy chiếc bình hoa lam quý giá có dòng chữ Hán: “Thái Hòa bát niên, Nam Sách châu, tượng nhân Bùi Thị Hý bút” (Năm Thái Hòa thứ 8, đời vua Lê Thánh Tông, dương lịch là năm 1450, thợ gốm họ Bùi Thị Hý, châu Nam Sách, vẽ).

Ngày 10-6-1980, ông Makoto Anabuki viết thư gửi cho ông Ngô Duy Đông, Bí thư Tỉnh ủy Hải Hưng, nhờ các nhà khảo cổ học tìm hiểu xuất xứ của chiếc bình gốm này. Sau đó, nhà khảo cổ Tăng Bá Hoành đươc giao nhiệm vụ tìm hiểu về xuất xứ chiếc bình trên. T

háng 4-1986, Sở Văn hóa-Thông tin Hải Dương khai quật di tích Chu Đậu. Các nhà khoa học tìm thấy nhiều di vật gốm mỹ nghệ cao cấp. Đến nay, sau các cuộc khai quật tại xã Thái Tân và xã Minh Tân, huyện Nam Sách, các nhà khảo cổ phát hiện nhiều hiện vật gốm cổ, hơn 100 đáy lò gốm dưới lòng đất. Qua đó giúp người dân địa phương biết về quá khứ của tổ tiên. Trước đây, khi đào ao, xây nhà, nhân dân thấy những mâm bồng, con kê vành khăn (công cụ chống dính của lò gốm) không biết những thứ đó dùng để làm gì, nên thường cho trẻ nhỏ chơi.

Sau đó, sản phẩm gốm Chu Đậu được tìm thấy ở nơi hai con tàu bị đắm tại vùng biển Pandanan (Philippines) và Cù Lao Chàm (Việt Nam) vào năm 1993 và 1997. Hơn 340 nghìn hiện vật gốm Chu Đậu, trong đó có khoảng 240.000 hiện vật còn lành được trục vớt, chứng tỏ gốm Chu Đậu đã được xuất cảng rộng rãi thời bấy giờ. Năm 1983, công cuộc tìm kiếm vết tích dòng gốm cổ ở Chu Đậu, Nam Sách bắt đầu bằng chuyên đề "Nghiên cứu gốm sứ cổ Hải Hưng".

Thôn Chu Đậu là một trong 14 địa điểm được khảo sát, khai quật, nghiên cứu với độ sâu trung bình 2m, vùng đất khai quật là 160m² trên tổng diện tích 40.000m². Từ năm 1986 đến nay, các nhà khoa học tiến hành 8 lần khai quật di tích thuộc xã Thái Tân và Minh Tân, huyện Nam Sách. Qua đó, phát hiện hàng vạn hiện vật gồm các loại như: bát đĩa, ấm, bình, con giống, chậu...

Năm 1993, tại eo biển Philippines trục vớt một con tàu đắm ở thế kỷ XV, trong đó có 3.000 đồ gốm và được xác định là gốm Chu Đậu. Năm 1997, sau khi trục vớt một con tàu đắm tại Cù Lao Chàm đã phát hiện khoảng 340.000 hiện vật gốm, trong đó có 240.000 hiện vật còn nguyên. Các nhà khoa học xác định, con tàu chở hiện vật gốm mỹ nghệ từ Chu Đậu. Theo các nhà nghiên cứu, gốm Chu Đậu là dòng gốm đẹp trên thế giới vào thế kỷ XIV- XVII.

Sản phẩm gốm Chu Đậu.

Hồi sinh tinh hoa gốm cổ thuần Việt

Theo ông Nguyễn Văn Lưu, nguyên Giám đốc Công ty cổ phần Gốm Chu Đậu, người tâm huyết trong việc phục dựng, sản xuất gốm Chu Đậu: Gốm Chu Đậu thuộc dòng gốm cổ cao cấp với hình dáng thanh tao, nước men trong mà mỏng, hoa văn là hình ảnh đời sống thôn làng Việt. Gốm Chu Đậu là gốm đạo, gốm bác học, văn hóa vật chất tâm linh, in đậm dấu ấn văn hóa của Phật giáo, Đạo giáo, đạo nhà, đạo nho.

Gốm Chu Đậu có kiểu dáng riêng, có màu men trắng ngà hoa lan và họa tiết màu lam. Gốm Chu Đậu hội tụ đầy đủ các tiêu chuẩn: trong như ngọc, trắng như ngà, sáng như gương, kêu như chuông và mỏng như giấy. Với tro trấu, vôi, đất, cao lanh, các nghệ nhân xưa làm nên một loại men cao cấp kỳ lạ : men lam, men ngà, men ngọc..., thổi vào tác phẩm hình ảnh thiên nhiên sinh động và cuộc sống của cư dân vùng châu thổ sông Hồng “Có gốm Chu Đậu trong nhà. Như là có cả ông bà tổ tiên”.

Sản phẩm tiêu biểu đặc sắc nhất của gốm Chu Đậu cổ là chiếc bình hoa lam và bình tỳ bà (bình cha, bình mẹ), tượng trưng cho tín ngưỡng phồn thực âm dương - trời đất - vợ chồng. Bình tỳ bà mang dáng hình cây đàn tỳ bà gồm bốn tầng hoa văn, trong lòng miệng bình vẽ hoa lá. Bình tỳ bà đại diện cho tính âm, đất mẹ, hiện thân cho người phụ nữ Việt Nam dịu dàng, hiền thục, nết na. Họa tiết trên miệng là lông chim Lạc Việt thể hiện khát vọng độc lập, tự do của dân tộc. Hình ảnh lá chuối, lá lúa, lá mía cách điệu kết hợp với họa tiết hoa dây thể hiện cuộc sống miền quê dân dã, mộc mạc vùng châu thổ sông Hồng. Họa tiết chủ đạo trên bình là tứ cảnh. Phần gốc bình là họa tiết cách sen cách điệu, thể hiện cho Phật giáo. Họa tiết lông chim lạc Việt quanh miệng bình thể hiện truyền thống con Rồng cháu Lạc.

Vai bình vẽ những họa tiết ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa thổ). Thân bình thể hiện bốn mùa tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai) và sóng nước Bình Than. Phần chân bình tạo bởi những họa tiết cánh sen. Bình hoa lam thể hiện cho tính dương (chồng, cha), trụ cột, nền tảng, chỗ dựa vững chắc cho cả gia đình và xa hơn nữa là trời đất, vũ trụ. Hoa văn trang trí bằng hoa cúc đại đóa thể hiện chính nhân quân tử.

Năm 2001, Tổng Công ty Thương mại Hà Nội đầu tư giai đoạn 1 với 24 tỷ đồng xây dựng nhà xưởng, cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại khôi phục nghề làm gốm Chu Đậu. Hàng trăm thanh niên, chủ yếu là con em của làng Chu Đậu được tuyển chọn và đào tạo, truyền dạy kỹ thuật cơ bản và bí quyết trong từng công đoạn chế tác gốm. Xí nghiệp mời các nghệ nhân đến dạy nghề cho con em địa phương. Gốm Chu Đậu ngày nay kế thừa những tinh hoa văn hóa của cha ông, sản xuất theo dây chuyền hiện đại, kỹ thuật phục nguyên nhiều gam màu cổ, kết hợp với những kiểu dáng, màu men mới, hoa văn, họa tiết phù hợp với thẩm mỹ đương đại.

Năm 2003, gốm Chu Đậu xuất chuyến hàng đầu tiên gồm 8.490 sản phẩm, trị giá 20.000 USD sang Tây Ban Nha, nơi nhập chuyến hàng cuối cùng của Chu Đậu vào thế kỷ XVII.

Gốm Chu Đậu được Đại tướng Võ Nguyên Giáp tặng 9 chữ vàng: "Gốm Chu Đậu tinh hoa văn hoá Việt Nam". Gốm Chu Đậu được công nhận 3 kỷ lục Việt Nam: chiếc bình hoa lam đại có kích thước lớn nhất, chiếc bình tỳ bà đại có kích thước lớn nhất, chiếc đĩa gốm với 1000 chữ long viết bằng thư pháp có kích thước lớn nhất. Đến nay, huyện Nam Sách có 3 cơ sở thuộc Công ty cổ phần Gốm Chu Đậu và gốm sứ Lưu Gia khôi phục sản xuất gốm Chu Đậu.

Đăng Hùng

Đề xuất cho phép xe bán tải lưu thông như xe con

Tối 1/4, thông tin với phóng viên, lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông cho biết, liên ngành Công an TP Hà Nội và Sở Xây dựng Hà Nội vừa có đề xuất UBND TP Hà Nội điều chỉnh Quyết định 01/2026, nới lỏng quy định, cho phép dòng xe bán tải lưu thông như xe con.

CSGT phát hiện nửa tấn thịt lợn bẩn, dương tính virus trên xe khách

Tối 1/4, Phòng CSGT Công an TP Hà Nội cho biết, tổ công tác của đơn vị trong quá trình làm nhiệm vụ đã phát hiện một số đối tượng có hành vi vận chuyển thịt lợn, nội tạng không rõ nguồn gốc dương tính với virus nguy hiểm bằng xe khách liên tỉnh.

Việt Nam – Vương quốc Anh thúc đẩy hợp tác phòng, chống di cư trái phép

Nhận lời mời của lãnh đạo Bộ Nội vụ Anh, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đã dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Công an thăm Vương quốc Anh, tham dự Đối thoại Di cư và Xuất nhập cảnh Việt Nam – Vương Quốc Anh lần thứ 4.

Mạo danh ngân hàng cho vay tiền - thủ đoạn mới của tội phạm

Điển hình như ứng dụng “Mar Vay” đã lợi dụng hình ảnh, tên gọi và mức độ nhận diện thương hiệu của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) để dụ dỗ khách hàng cài đặt ứng dụng, cung cấp thông tin cá nhân và thực hiện các giao dịch tài chính, sau đó lừa đảo.

Khởi tố 26 bị can liên quan đến kinh doanh bóng cười tại “Sành Lounge”

Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 26 bị can liên quan đến kinh doanh bóng cười tại cơ sở kinh doanh “Sành Lounge” có địa chỉ tại số 1 phố Thái Hà, phường Đống Đa.

Ma túy “đội lốt” kẹo, bim bim: Thủ đoạn ngày càng tinh vi, hậu quả càng lớn

Ma túy tiếp tục “nóng” trên cả đường hàng không và đường bộ khi các đường dây xuyên quốc gia gia tăng hoạt động. Chỉ trong 2 tháng đầu năm, hải quan đã phát hiện 35 vụ, bóc gỡ nhiều mắt xích vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Đáng lo ngại, thủ đoạn ngụy trang ngày càng tinh vi, từ việc giấu trong viên con nhộng, hộp bim bim cho đến các gói kẹo, với mục đích qua mặt cơ quan kiểm tra, tiềm ẩn gây nguy cơ lớn cho cộng đồng.

Nói lời sau cùng, cựu Thứ trưởng Hoàng Văn Thắng thấy xấu hổ và hối hận

Sau ba ngày TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án xảy ra tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông (cũ), Công ty Hoàng Dân và các đơn vị liên quan, chiều muộn 1/4, Hội đồng xét xử cho các bị cáo nói lời sau cùng trước khi nghị án.

Tổng thống Trump lại gọi NATO là "con hổ giấy" và đề cập khả năng Mỹ rút khỏi tổ chức này

Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với tờ Telegraph của Anh, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đang “nghiêm túc cân nhắc” khả năng rút Mỹ khỏi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), một liên minh quân sự được xem là trụ cột an ninh của phương Tây suốt nhiều thập kỷ.

Trại giam Xuân Lộc kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập

Chiều 1/4, Trại giam Xuân Lộc (Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng - Cục C10 - Bộ Công an; đóng quân tại ấp Phượng Vỹ, xã Xuân Thành, tỉnh Đồng Nai) tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập đơn vị (01/4/1976 – 01/4/2026).

Vợ chồng Chủ tịch HĐQT Công ty CP Asia Life chỉ đạo sản xuất thực phẩm giả như thế nào?

Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) nhận định, hành vi của các bị can mang tính có tổ chức, kéo dài, sử dụng thủ đoạn tinh vi, không chỉ xâm phạm trật tự quản lý kinh tế mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Luận điệu lợi dụng bất ổn an ninh năng lượng toàn cầu để xuyên tạc hoạt động đối ngoại của Việt Nam

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là những bất ổn liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu, vừa qua, chuyến thăm chính thức tới Liên bang Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính mang ý nghĩa hết sức quan trọng cả về chính trị, kinh tế và chiến lược lâu dài. Cùng với đó, lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta làm việc với nhiều đối tác như Nhật Bản, UAE, Qatar… nhằm trao đổi, hợp tác đảm bảo nguồn cung năng lượng trong bối cảnh xung đột căng thẳng tại Trung Đông.

Thủ tướng Israel ra tuyên bố mới, điều chỉnh đánh giá về Iran

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 31/3 đã đưa ra tuyên bố mới về Iran trong thông điệp phát đi nhân dịp lễ Quá hải (Passover). Giới quan sát nhận định, tuyên bố này được xem là sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách Israel đánh giá đối thủ, sau nhiều tuần triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran.

Phú Thọ: Tạm giam 15 đối tượng nổi cộm liên quan đến các nhóm tội phạm

Quá trình điều tra, bước đầu Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT), Công an tỉnh Phú Thọ xác định, các bị can đã có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến các nhóm tội danh: “Gây ô nhiễm môi trường”; “Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”; “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”; “Chứa mại dâm”; “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng”; “Mua bán trái phép hóa đơn”;“Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”.

Giao mùa, gia tăng trẻ em và người lớn mắc cúm

Trong bối cảnh giao mùa, số ca mắc cúm A đang tăng, việc chủ động phòng bệnh bằng vaccine cúm hàng năm giúp bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Hành trình triệt phá dường dây giết mổ, tiêu thụ 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế đã triệt phá thành công đường dây giết, mổ, tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả Châu Phi; khởi tố 8 bị can về các tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản” và “Giả mạo trong công tác”.

Cần sớm khơi thông sông Tả Trạch để đảm bảo an toàn cho người dân

Sau nhiều tháng xảy ra trận lũ lớn vào cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, đến nay dòng sông Tả Trạch chảy qua địa bàn xã Khe Tre (TP Huế) đã và đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Tình trạng này khiến người dân địa phương sinh sống dọc 2 bên bờ sông lo ngại do dòng chảy con sông thay đổi và nguy cơ cao xảy ra sạt lở, uy hiếp nhà dân.