Ba bảo vật quốc gia mới nhất tại Hoàng thành Thăng Long
Chiều 3/1, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long cho biết, 3 bộ sưu tập hiện vật tại Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội vừa được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận bảo vật quốc gia.
Sưu tập Đầu phượng hoàng thành Thăng Long, thời Lý, thế kỷ XI – XII gồm 5 hiện vật, được làm bằng đất nung, xương đất mịn cho thấy đất sét được dùng làm nguyên liệu đã được ủ và xử lý kỹ trước khi đưa vào đắp tạo hình. Toàn bộ hoa văn được khắc bằng tay. Đây là những hiện vật tiêu biểu, đặc sắc phát hiện trong lòng đất Khu di tích khảo cổ tại 18 Hoàng Diệu thuộc khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long thời Lý, Trần. Tất cả các hiện vật đều được phát hiện tại những vị trí có địa tầng ổn định, không bị xáo trộn bởi các thời kỳ sau.
Các đầu phượng thuộc bộ sưu tập này được tìm thấy cùng các di vật khác là một trong những minh chứng quan trọng giúp các nhà nghiên cứu nhận diện bộ mái kiến trúc thời Lý, Trần. Do vậy, sưu tập Đầu phượng phát hiện tại Hoàng thành Thăng Long không chỉ là hiện vật gốc mà nó còn là những tư liệu quan trọng có giá trị cho việc nghiên cứu nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Lý thế kỷ XI - XII. Sưu tập thể hiện giá trị biểu trưng của lịch sử kiến trúc Đại Việt thời Lý.
Bảo vật thứ 2 là Bình Ngự dụng Hoàng thành Thăng Long. Với cấu trúc miệng đứng và kiểu dáng của bình, có lẽ nguyên bản bình có nắp, tiếc rằng hiện nay chúng ta chưa tìm thấy nắp của loại bình tương tự. Hình dáng, cấu trúc và một số hoạ tiết trang trí của Bình Ngự dụng tạo hình ảnh như một con rồng ẩn mình trong bình. Đây có thể là loại bình đựng rượu dùng trong các buổi yến tiệc lớn với nhiều người tham dự. Từ đây chúng ta có thể hình dung sự phong phú về đời sống văn hoá trong cung đình. Bình được phát hiện trong các hố khai quật tại Khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu, Ba Đình, Hà Nội thuộc Khu trung tâm của Hoàng thành Thăng Long thời Lý, Trần, Lê.
Bình Ngự dụng Hoàng thành Thăng Long minh chứng cho trình độ phát triển cao của kỹ nghệ sản xuất gốm sứ thời Lê sơ, có giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa, cho thấy sự phong phú và đa dạng của đồ dùng, vật dụng được sử dụng trong sinh hoạt của Hoàng thành Thăng Long thời Lê sơ. Đây không chỉ là nguồn tư liệu phục vụ nghiên cứu nghệ thuật và công nghệ sản xuất gốm sứ thời Lê sơ, mà hơn hết và quan trọng hơn nữa, cùng với các tư liệu khác, nó là nguồn tư liệu quan trọng giúp cho việc nghiên cứu văn hoá ẩm thực, lễ nghi trong cung đình thời Lê sơ. Từ đó góp phần hiểu biết tổng thể về đời sống, văn hoá cung đình thời Lê sơ nói riêng và đời sống văn hoá cung đình của các triều đại quân chủ Đại Việt nói chung.
Bảo vật thứ 3 là sưu tập gốm Trường Lạc, Hoàng thành Thăng Long, thời Lê sơ, thế kỷ XV – XVI. Bộ sưu tập gồm 36 chiếc chén, bát, đĩa đồ gốm Trường Lạc, thời Lê sơ, Hoàng thành Thăng Long. Đây là những hiện vật được tạo tác hoàn toàn thủ công do vậy, đó là sản phẩm đơn chiếc và độc bản, không có hiện vật nào hoàn toàn giống với hiện vật này. Theo Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội, bộ sưu tập có giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa. Có thể khẳng định, sưu tập chén, bát, đĩa gốm Trường Lạc là những đồ dụng của cung Trường Lạc, một cung điện quan trọng trong Hoàng cung Thăng Long thời Lê sơ thế kỷ XV-XVI.
Các hiện vật thuộc sưu tập gốm Trường Lạc là những tư liệu quan trọng cho việc nghiên cứu và làm rõ công năng, quá trình tồn tại và thay đổi của các cung điện trong hoàng cung Thăng Long thời Lê sơ nói riêng; cấu trúc và cách thức vận hành của các cung, điện,… với tư cách là một tổ chức trong kinh thành Thăng Long thời Lê sơ nói chung. Tất cả các vấn đề này đều đang là những khoảng trống lịch sử rất lớn của Thăng Long cần được giải đáp.