Đề xuất tháo dỡ “hạng mục lạ” trong khu lăng vua Thiệu Trị
Sở Văn hóa - Thể thao (VH-TT) TP Huế đã có báo cáo đề xuất và kiến nghị UBND TP Huế thực hiện ngay việc tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép nằm trong khu vực bảo vệ I và khu vực tiếp giáp khu vực bảo vệ I của quần thể khu di tích lăng vua Thiệu Trị.
Liên quan đến việc “hạng mục lạ” xuất hiện sau khi trùng tu di tích trong khu vực bảo vệ I lăng Hoàng hậu Từ Dụ (thuộc khu di tích lăng vua Thiệu Trị), chiều 6/1, Sở VH-TT TP Huế đã có báo cáo gửi Bộ VH-TT&DL, UBND TP Huế, Cục Di sản. Báo cáo chỉ rõ nhiều vấn đề pháp lý, chuyên môn cũng như trách nhiệm quản lý liên quan đến việc xây dựng các công trình mới trong khu vực di tích quốc gia đặc biệt.
Theo báo cáo của Sở VH-TT TP Huế, lăng vua Thiệu Trị là di tích có giá trị đặc biệt quan trọng, thuộc Quần thể di tích cố đô Huế – Di sản văn hóa thế giới được UNESCO ghi danh từ năm 1993. Di tích này đã được xếp hạng di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt, vì vậy mọi hoạt động tu bổ, tôn tạo hay xây dựng mới trong khu vực đều phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Di sản văn hóa và các Công ước quốc tế liên quan.
Sau khi tiếp nhận phản ánh của báo chí và dư luận xã hội, Sở VH-TT TP Huế đã khẩn trương tổ chức khảo sát thực địa, đồng thời rà soát hồ sơ pháp lý và xem xét báo cáo giải trình của Trung tâm Bảo tồn Di tích (BTDT) Cố đô Huế – đơn vị trực tiếp quản lý di tích.
Kết quả kiểm tra cho thấy, tại khu vực di tích lăng vua Thiệu Trị đã phát sinh các công trình xây dựng mới chưa có trong hồ sơ quy hoạch, dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong đó, đáng chú ý là một ngôi nhà rường được xây dựng cố định trên nền móng chân tảng phía trước Bửu thành lăng mộ Hoàng hậu Từ Dụ, vị trí thuộc khu vực bảo vệ I – vùng lõi của di tích.
Ngoài nhà rường, Sở VH-TT TP Huế còn ghi nhận một công trình khác là cổng vào lăng vua Thiệu Trị, được xây dựng theo dạng cổng tam quan, có nền móng bê tông, kết cấu phía trên bằng gỗ, nằm tại khu vực tiếp giáp khu vực bảo vệ I của di tích.
Ngay sau khi ghi nhận sự việc, Sở VH-TT đã ban hành văn bản đề nghị Trung tâm BTDT Cố đô Huế báo cáo, giải trình. Đến ngày 5/1/2026, Trung tâm đã có văn bản báo cáo về việc xây dựng công trình tại khu lăng mộ Nghi Thiên Chương Hoàng hậu Từ Dụ.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở VH-TT TP Huế, báo cáo giải trình của Trung tâm BTDT Cố đô Huế vẫn còn nhiều nội dung chưa làm rõ. Trong đó, báo cáo chưa làm rõ tổng mức đầu tư, nguồn vốn và quy trình tiếp nhận nguồn vốn xã hội hóa; thiếu các căn cứ tư liệu lịch sử, khoa học phục vụ cho việc thiết kế, phục dựng; chưa xác định rõ thời gian tổ chức thi công, thời điểm hoàn thành. Đồng thời, chưa làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan khi triển khai các công trình trong khu vực di tích, theo quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2024...
Từ những tồn tại nêu trên, Sở VH-TT TP Huế đã đề xuất và kiến nghị UBND TP Huế các biện pháp xử lý. Trong đó, Sở kiến nghị UBND TP Huế chỉ đạo Trung tâm BTDT Cố đô Huế khẩn trương xây dựng báo cáo giải trình đầy đủ, chi tiết toàn bộ quá trình vận động, tiếp nhận tài trợ và tổ chức xây dựng các công trình tại khu vực di tích, gửi các cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Đặc biệt, Sở VH-TT TP Huế đề xuất thực hiện ngay việc tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép nằm trong khu vực bảo vệ I và khu vực tiếp giáp khu vực bảo vệ I của di tích lăng vua Thiệu Trị, đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ thuật cần thiết để hoàn trả nguyên trạng mặt bằng, cảnh quan di tích.
Bên cạnh đó, Sở cũng kiến nghị tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân có liên quan trong việc để xảy ra sai phạm, trên cơ sở đó đề xuất hình thức xử lý theo đúng quy định của pháp luật…