Phong tục “chui bụng ngựa” cầu may đầu năm mới
Tại TP Hồ Chí Minh, có hai ngôi chùa mang tên Chùa Ông và chẳng biết từ bao giờ, quan niệm chui qua dưới bụng Ông Ngựa để mong cầu như một liều thuốc tinh thần đón may mắn, rước an lành đã trở thành tục lệ thấm vào suy nghĩ nhiều người ở các vùng miền biết đến chú ngựa Xích Thố (ngựa đỏ tía) tại hai ngôi chùa này.
Người dân tìm đến, với niềm tin vào niềm kiêu hãnh tự do thanh khiết của Ông (Ngựa), đem đến tài lộc, thành công và sung mãn. Sự ra đời và tồn tại của ngựa Xích Thố và thanh long đao trấn yểm các ngôi cổ tự này chứa đựng nhiều điều thú vị.
Chui dưới bụng ngựa - tạo sự vững tin vào những điều tốt lành sẽ đến trong năm mới
Chùa Ông (còn gọi là Hội quán Nghĩa An, Miếu Quan Đế) ở TP Hồ Chí Minh (số 678 Nguyễn Trãi, phường Chợ Lớn - quận 5 cũ) có lịch sử hàng trăm năm, được cộng đồng người Hoa dày công xây dựng qua nhiều thế hệ. Năm 1993, ngôi chùa này đã được công nhận Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Chùa thờ Quan Thánh Đế Quân (hay còn gọi là Quan Công, Quan Vân Trường), các con và tùy tùng. Đặc biệt, trong chùa, tượng con ngựa Xích Thố được làm bằng gỗ, cao hơn 2m, được nhiều người xem là linh vật đem lại rất nhiều may mắn.
Đã thành thông lệ, những ngày đầu năm mới, rất đông người dân, du khách gần xa đổ về Chùa Ông thắp hương, làm lễ đầu năm, nhiều người phải xếp hàng đợi đến lượt chui qua tượng ngựa Xích Thố, cầu mong tài lộc, sức khỏe, bình an, may mắn…
Vào chùa, sau khi đi tới chánh điện làm lễ, du khách, người dân sẽ đến khu vực tượng thờ ngựa Xích Thố. Tại đây, người đi lễ chùa sẽ vái lạy Mã Thầu Tướng Quân (hay Mã Đầu Tướng Quân, người từng chăm sóc ngựa của Quan Công), sau đó sẽ thực hiện việc chui qua bụng ngựa, rung chuông - vuốt ngựa với dụng ý loại bỏ những điều không tốt lành, cầu xin bình an và may mắn.
Theo dân gian quan niệm, người chui dưới bụng ngựa Xích Thố 1-3 lần sẽ gặp nhiều may mắn, hanh thông. Bên cạnh đó, người lễ bái cũng rung chiếc chuông trước cổ ngựa, hoặc vuốt cổ ngựa cầu may. Theo tín ngưỡng của người Hoa, rung chuông được đeo trên tượng ngựa Xích Thố dịp đầu năm mới thì cả năm bản thân sẽ được bình an, may mắn. Nhiều người tin rằng, tiếng leng keng và vang vọng của chuông sẽ đem lại sự may mắn suốt cả năm cho người tự tay rung quả chuông đó.
Chị Ngọc My (SN 1998, ngụ quận 5 cũ) cho biết tục lệ ở Chùa Ông đã lâu nên dịp Tết năm nào chị cùng gia đình cũng đến chùa để thực hiện nghi thức thắp hương, chui qua dưới bụng ngựa để cầu mong một năm mới nhiều thuận lợi, hanh thông…
Bà Nguyễn Hoàng Linh (SN 1965, ngụ quận 5 cũ) cùng con gái đến chùa Ông để lễ viếng vào những ngày đầu năm mới. “Năm nào tôi cũng đến chùa Ông làm lễ và chui qua bụng ngựa Xích Thố để cầu bình an, may mắn”, bà Linh chia sẻ.
Chùa Ông có diện tích khoảng 4.000m2, chính điện ở vị trí trung tâm, giữa có gian thờ Quan Thánh Đế Quân trang trí bao lam lưỡng long tranh châu cùng nhiều câu đối sơn son thếp vàng ở các cột. Chùa là điểm tham quan thu hút du khách ở TP Hồ Chí Minh.
Ngựa Xích Thố - biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành và sự bền bỉ
Cũng mang tên Chùa Ông (người dân địa phương quen gọi là chùa Ông Ngựa; đường Hùng Vương, phường Thủ Dầu Một), ngôi chùa có lịch sử hơn 150 năm ở tỉnh Bình Dương cũ cũng thờ Quan Thánh Đế Quân và tại đây trước sân chùa có miếu thờ tượng Ngựa Xích Thố và người dân cùng du khách thập phương cũng tin tưởng rằng việc chui qua dưới bụng ngựa sẽ mang đến nhiều tài lộc, sức khỏe…
Được biết, ngôi chùa được xây dựng vào năm 1868, ban đầu chỉ là một ngôi miếu nhỏ tên Thanh An cung về sau đổi thành Thanh An tự, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn tọa lạc tại vị trí như ngày nay.
Án ngữ ngay phía dưới cổng chính là pho tượng Ngựa Xích Thố. Ngựa đúc bằng bê tông cốt thép, dài khoảng 3m, cao 2m. Trên lưng ngựa có gắn yên, chạm khắc văn thư, cổ đeo yếm trong tư thế phóng ngang qua chùa. Tượng ngựa cùng thanh long đao dựng đứng kế bên do một nghệ nhân ở tận Thừa Thiên Huế chế tác từ cuối năm 1930.
Sau khi khấn vái, tham quan chùa xong, khách đến chùa có thể ghi tên dâng hương và có thể dùng tiệc chay tại sân chùa vào các ngày vía Ông. Và trước khi ra về, khách viếng chùa cũng thực hiện việc chui qua tượng Ngựa Ông Xích Thố để cầu mong sức khỏe, tài lộc…
Khác lạ so với những ngôi chùa ở miền Nam, Chùa Ông Ngựa được xây dựng theo lối kiến trúc chùa chiền cố đô Huế, hình chữ “Nhất”, có ba cổng gồm một cổng chính và hai cổng phụ.
Theo quan niệm của nhiều người, ngựa Xích Thố là biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành và sự bền bỉ. Việc chui qua bụng ngựa vì thế không đơn thuần là cầu tài, cầu lộc mà còn mang ý nghĩa tự nhắc nhở sống ngay thẳng, giữ chữ tín và kiên trì vượt qua thử thách. Những giá trị ấy vẫn phù hợp với đời sống hiện đại, đặc biệt với giới trẻ đang đối diện nhiều áp lực học tập, công việc…