Quyết liệt triển khai Quy tắc ứng xử trong hoạt động nghệ thuật

Quyết định này được kỳ vọng sẽ đưa Quy tắc thực sự đi vào đời sống, góp phần chấn chỉnh những lộn xộn và hạn chế tình trạng “vàng thau” lẫn lộn trong hoạt động nghệ thuật.

Điều chỉnh nghệ sĩ có ý thức hơn trong hoạt động nghề nghiệp

Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật bao gồm nhiều nội dung. Ngoài các quy tắc chung, người hoạt động nghệ thuật phải chấp hành nhiều quy tắc trong hoạt động nghề nghiệp, ứng xử với đồng nghiệp, công chúng, hoạt động quảng cáo, các hoạt động xã hội, mang tính thiện nguyện…

Về triển khai quy tắc này, NSND Thanh Ngoan, Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam, người gắn bó lâu năm với hoạt động biểu diễn nghệ thuật, vừa biểu diễn trực tiếp vừa làm công tác quản lý cho biết, đây là hoạt động cần thiết nhằm chấn chỉnh những lệch lạc trong lĩnh vực nghệ thuật hiện nay. Ngay với Nhà hát Chèo Việt Nam, hoạt động biểu diễn nghệ thuật chèo thời gian qua đã cho thấy có khá nhiều bất cập nảy sinh, trong đó có tình trạng giả danh nghệ sĩ của Nhà hát đi biểu diễn. Nhà hát đã phải giải quyết nhiều trường hợp chưa được đào tạo bài bản nhưng mượn danh Nhà hát, mượn danh nghệ sĩ lớn để đi biểu diễn, làm những việc không đúng với chuẩn mực cần có của người nghệ sĩ. Triển khai quyết liệt Quy tắc ứng xử sẽ không đánh đồng giữa nghệ sĩ chuyên nghiệp, tận tuỵ với công việc và đơn vị với nghệ sĩ thích thì làm, không thích thì thôi.

Cũng theo NSND Thanh Ngoan, thực tế lâu nay, các nhà hát vẫn tạo điều kiện cho nghệ sĩ biểu diễn bên ngoài để có thêm thu nhập. Tuy nhiên, lãnh đạo Nhà hát cũng luôn nhắc nhở, nghệ sĩ của Nhà hát quốc gia phải chọn chương trình đảm bảo chất lượng. Với việc triển khai Quy  tắc ứng xử, nghệ sĩ sẽ phải tự ý thức hơn. Nếu đã nhận là người của Nhà hát, khi hoạt động bên ngoài làm ảnh hưởng đến thương hiệu của đơn vị thì sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Phát ngôn cũng cần phải đúng chuẩn mực, không chỉ trong thực tế mà còn cả trong “thế giới ảo”.

Nhiều nghệ sĩ vẫn thường coi mạng xã hội là nơi trút giận, rất dễ có những hành vi, phát ngôn không chuẩn chỉ. Chưa kể, nhiều nghệ sĩ phát ngôn trong lúc ngẫu hứng hoặc nóng giận, cảm xúc chi phối, diễn đạt câu chữ không rõ ràng, có khi nói thì rõ ràng nhưng viết lại dễ gây hiểu lầm. Khi triển khai Quy tắc ứng xử, nghệ sĩ sẽ buộc phải hiểu hơn, ứng xử chuẩn mực hơn, ngay cả trên môi trường “ảo”.

Hạn chế lộn xộn, tạo điều thể hiện tài năng

Đồng quan điểm về sự cần thiết trong triển khai Quy tắc ứng xử nhưng NSND Triệu Trung Kiên, Giám đốc Nhà hát Cải lương Việt Nam cũng phân tích: Lâu nay, các nghệ sĩ của Nhà hát hoạt động bên ngoài, sau khi hoàn thành công việc chung của đơn vị khá nhiều. Nhà hát cũng luôn tạo điều kiện để anh chị em nghệ sĩ hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị xong có thể làm thêm nhiều công việc khác, đi diễn để có thêm thu nhập. Tất nhiên, khi đi biểu diễn như thế, nghệ sĩ sẽ gắn liền với “thương hiệu” của Nhà hát. Khi triển khai Quy tắc ứng xử, nghệ sĩ sẽ buộc phải quan tâm xem xét kỹ hơn, chọn lọc hơn về chất lượng chương trình họ tham gia, về những ứng xử, phát ngôn, kể cả trong các hoạt động bên ngoài Nhà hát, để từ đó góp phần hạn chế những lệch chuẩn trong đời sống nghệ thuật. 

NSND Tống Toàn Thắng, Phó Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cũng cho hay, lâu nay, nghệ sĩ xiếc được đào tạo, qua một quá trình dài khổ luyện mới có bằng cấp, mới được công nhận nhưng có những người chỉ học mót, “sao chép” tiết mục nhỏ, tự phong nghệ sĩ xiếc để đi biểu diễn. Người trong giới gọi là đấy là “xiếc cỏ” nhưng thực tế thì “vàng thau” lẫn lộn. Công chúng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa càng khó phân biệt được. Chưa kể tình trạng một buổi biểu diễn, đơn vị tổ chức chỉ mời 1 nghệ sĩ của Liên đoàn, sau đó quảng bá là chương trình của cả đơn vị, lấy thương hiệu của Liên đoàn để quảng bá. Nhiều năm nay, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã quán triệt các nghệ sĩ, dù có khó khăn cũng không nhận những lời mời của các đơn vị tổ chức như thế, tránh tình trạng chương trình quảng bá một đằng, thực tế biểu diễn một nẻo.

Việc triển khai Quy tắc ứng xử và thực hiện nghiêm cũng sẽ góp phần quan trọng để mỗi nghệ sĩ tự ý thức hơn trong hoạt động nghề nghiệp, bảo vệ thương hiệu của cá nhân và của tập thể. Tuy nhiên, để khắc phục tình trạng xảy ra các chương trình kiểu “đầu voi đuôi chuột” nói trên thì bên cạnh tăng cường quản lý của Liên đoàn sẽ còn cần sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương hơn nữa.

NSƯT Sĩ Tiến, Phó Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ thì chia sẻ, Nhà hát có nhiều nghệ sĩ được công chúng quan tâm. Trước khi có Quy tắc ứng xử, lãnh đạo Nhà hát đã “lên giây cót” cho các thành viên, nhất là khi phát ngôn trên mạng xã hội. Bản thân các nghệ sĩ cũng đã tự ý thức trách nhiệm về ngôn ngữ, lời nói, ứng xử của mình nên tương đối ổn. Tuy nhiên, hiện nay, bên cạnh nghệ sĩ hoạt động trong các đơn vị nghệ thuật công lập còn có một lực lượng lớn nghệ sĩ ở ngoài các đơn vị này. Vì vậy, Quy tắc ứng xử triển khai, xét cho cùng vẫn là phải làm sao tôn trọng các cá nhân yêu nghệ thuật, có tài năng và điều quan trọng hơn hết vẫn là làm sao để cùng nhau giúp cho hoạt động nghệ thuật ngày một tốt hơn, nghệ sĩ thực thụ có cơ hội được thể hiện tài năng và cống hiến nhiều hơn cho cộng đồng, xã hội.