Sức sống mãnh liệt của một lễ hội văn hóa ở đất Quảng

Ngược dòng thời gian về vùng Phiếm Ái Châu xưa thuộc huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam cũ, truyền thuyết kể rằng đây chính là nơi “đôn sơn tụ thủy”, nơi Bà Phường Chào sinh thành và dưỡng dục chí thiện trước khi hiển linh giúp đời, giúp người tại Chợ Được (xã Thăng An, Đà Nẵng ngày nay). Kể từ cuộc hành trình lịch sử rước kiệu Bà từ Chợ Được về lại quê hương Vu Gia vào năm 2007, đến nay, Lễ hội Bà Phường Chào đã bước sang năm thứ 19.

Năm 2026 mang một ý nghĩa đặc biệt khi đây là lần đầu tiên xã Vu Gia tổ chức lễ hội sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Không gian văn hóa vốn đã linh thiêng nay càng thêm trang trọng và rực rỡ với các nghi thức từ cúng Bà tại dinh thờ, lễ cầu quốc thái dân an đến rước kiệu Bà. Sự kiện không chỉ là niềm tự hào của người dân Khương Mỹ nói riêng, xã Vu Gia nói chung mà còn là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm trong việc bảo tồn nguyên bản các giá trị di sản.

Khi ánh nắng vàng nhạt dần trên dòng Vu Gia, vào chiều tối các ngày 10 và 11/4/2026 (nhằm ngày 23 và 24/2 năm Bính Ngọ), nghi thức rước kiệu Bà Phường Chào - “linh hồn” của lễ hội - chính thức diễn ra trên khắp địa bàn xã. Đến sáng 12/4 (nhằm ngày 25/2 âm lịch), xã Vu Gia đã tổ chức lễ tế tiên linh trong khuôn khổ Lễ hội Bà Phường Chào năm 2026.

Ông Trần Văn Thành, Phó Trưởng phòng Văn hóa - xã hội xã Vu Gia, chia sẻ theo truyền thống, đoàn rước kiệu Bà Phường Chào xuất phát từ Dinh Bà (làng Mỹ Phiếm), đi qua những tuyến đường chính của thôn Khương Mỹ rồi trở về đình làng.

Trong khói hương trầm mặc và rực rỡ cờ hoa, hành trình linh thiêng này tái hiện lại đời sống tâm linh bền bỉ của người dân. Mỗi bước chân của đoàn rước, mỗi ánh mắt thành kính của bà con hai bên đường đều là biểu tượng của niềm tin tuyệt đối vào sự che chở của Bà, là khát vọng về một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an.

Lễ hội Bà Phường Chào không còn là của riêng một làng, một xã, mà đã trở thành nơi hội tụ, giao thoa và tiếp biến văn hóa đặc sắc giữa miền núi và miền xuôi, giữa di sản và con người.

Bên cạnh phần lễ nghiêm cẩn, phần hội năm nay bừng sáng với những sắc màu dân gian sôi động. Từ những cuộc đua ghe rẽ sóng trên sông Vu Gia, những trận bóng chuyền đầy kịch tính, đến các hội thi khéo tay như gói bánh chưng, têm trầu cánh phượng, kết mâm ngũ quả dâng Bà... Tất cả đã tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc, khẳng định tính cố kết cộng đồng bền chặt của cư dân vùng sông nước.

Đến với lễ hội, hàng ngàn lượt khách đã bị thu hút bởi sự giao hòa giữa tĩnh và động. Đó là khoảnh khắc lắng đọng bên bàn thờ Bà, hay phút giây lãng mạn khi những đóa hoa đăng lung linh được thả xuống dòng Vu Gia lúc hoàng hôn, mang theo lời nguyện cầu bình an lan tỏa trên mặt nước. Du khách cũng không khỏi ngỡ ngàng khi lạc bước vào khu hội chợ quê, nơi những sản phẩm OCOP đặc trưng của xã Vu Gia được giới thiệu, mở ra hướng phát triển du lịch gắn liền với văn hóa bản địa.

“Lễ hội Bà Phường Chào là tài sản vô giá mà ông cha đã trao truyền qua bao đời. Năm nay, dưới mô hình chính quyền địa phương mới, chúng tôi đặc biệt chú trọng vào việc giữ gìn tính nguyên bản của nghi lễ rước kiệu, đồng thời đổi mới phần hội để di sản thực sự sống trong đời sống cộng đồng. Mục tiêu của xã Vu Gia không chỉ là tổ chức một kỳ lễ hội thành công, mà là thông qua đó khơi dậy lòng yêu quê hương, bảo tồn giá trị văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững, tạo động lực nội sinh cho kinh tế - xã hội địa phương”, ông Trần Văn Thành cho biết thêm.

Việc Lễ hội Bà Phường Chào được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2020 đã mở ra cơ hội lớn để xã Vu Gia phát triển du lịch văn hóa bền vững. Lễ hội năm 2026 chính là minh chứng cho thấy di sản đang sống khỏe, sống mạnh trong lòng cộng đồng, khi lễ hội dù đã khép lại nhưng dư âm của tiếng trống hội và ánh sáng hoa đăng vẫn còn đọng mãi.

Bằng việc bảo tồn nguyên bản các nghi thức và đổi mới phương thức tổ chức, Vu Gia đã thành công trong việc biến một lễ hội tâm linh thành một sự kiện văn hóa - du lịch đặc sắc, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân và quảng bá hình ảnh đất và người Đà Nẵng đến với du khách gần xa.