Triển lãm 20 tác phẩm hội họa của vua Hàm Nghi tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám
Lần đầu tiên, 20 tác phẩm hội hoạ của vua Hàm Nghi đã được hồi hương, thẩm định, bảo quản và phục chế bởi các chuyên gia đầu ngành sẽ trưng bày tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hà Nội.
Các tác phẩm được đồng giám tuyển bởi nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê và Tiến sĩ Amandine Dabat – hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi, tác giả cuốn sách “Hàm Nghi – Hoàng đế lưu vong, nghệ sĩ ở Alger”.
Với chủ đề "Trời, Non, Nước", triển lãm là hoạt động phi thương mại, do Art Nation phối hợp cùng Viện Pháp tại Việt Nam và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức từ ngày 24/4 – 10/5, nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026). Đây cũng là triển lãm tác phẩm mỹ thuật của vua Hàm Nghi có quy mô lớn đầu tiên tại Hà Nội.
Theo Giám tuyển Ace Lê, vua Hàm Nghi (1871–1944) được biết đến rộng rãi trong lịch sử Việt Nam với tư cách một vị anh hùng dân tộc, người phát động chiếu Cần Vương rồi bị thực dân Pháp bắt và lưu đày tại Algeria đến khi qua đời. Tuy nhiên, lịch sử mỹ thuật lại lãng quên ông trong gần 100 năm qua. Ít người biết rằng, ông là họa sĩ Việt đầu tiên được đào tạo theo giáo trình hàn lâm Tây phương, mở ra buổi bình minh cho dòng mỹ thuật Đông Dương, cũng là chương đầu tiên của mỹ thuật hiện đại Việt Nam.
Trong quãng thời gian lưu đày ở Algeria, vua Hàm Nghi luôn âm thầm nuôi dưỡng giấc mộng hồi cố. Theo thư nháp của Hàm Nghi gửi đại tá De Gondrecourt, ngày 1/1/1897, vua Hàm Nghi tìm tới hội họa để giãi bày tâm tư. Ông viết: “Tôi đọc thấy qua tranh mình vẽ: thăng trầm trong những suy nghĩ u buồn của tôi, niềm vui trong tôi cùng muôn vàn sắc thái của nó, tôi lần lượt là ủi từng nếp gấp trong trái tim mình, và với tôi, nguồn cảm hứng để khai thác chính là sự khích lệ và những niềm an ủi.”
Dự kiến, trong khuôn khổ triển lãm “Trời, Non, Nước”, Ban tổ chức còn có một chuỗi hoạt động với các buổi giao lưu và tour chuyên đề cùng đội ngũ giám tuyển, chuyên gia. Trong đó, toạ đàm nghệ thuật vào sáng ngày 25/4 tại Hội trường Ngụy Như Kon Tum thuộc khuôn viên Khoa Hóa, Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Dược Hà Nội sẽ là dịp để công chúng tìm hiểu sâu hơn về hành trình hồi hương của các tác phẩm, đồng thời định vị vai trò của vua Hàm Nghi trong dòng chảy lịch sử mỹ thuật Việt Nam.
Về sự kiện này, Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam Éric Soulier cho biết, triển lãm là minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa giữa lịch sử, nghệ thuật và ký ức chung của Việt Nam và Pháp. Thông qua sự kiện, công chúng có cơ hội tiếp cận một góc nhìn giàu cảm xúc của cựu hoàng Hàm Nghi, một nhân vật lịch sử đặc biệt và là một nghệ sĩ tài hoa. Viện Pháp tại Việt Nam tin rằng dự án ý nghĩa này đã và sẽ góp phần thúc đẩy đối thoại văn hóa, đồng thời làm nổi bật những gắn kết bền chặt giữa hai quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật và di sản.
Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cũng nhận định: “Một sự kiện nghệ thuật quy mô như ‘Trời, Non, Nước’ luôn mang tới những đóng góp quan trọng trong hành trình chuyển hóa di tích thành không gian sáng tạo độc đáo. Việc trưng bày các tác phẩm của cựu hoàng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là lời tôn vinh dành cho những giá trị tri thức vốn luôn được đề cao trong lịch sử dân tộc. Chúng tôi tin rằng triển lãm sẽ đưa di tích trở thành điểm hẹn cho công chúng trong dịp lễ năm nay, tiếp tục nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa.”