Bảo vệ Bác Hồ đón Giao thừa trong ngày Tết độc lập

Mười hai năm làm công tác bảo vệ và phục vụ Bác Hồ từ những ngày đầu cách mạng, là một trong 8 người cận vệ vinh dự được Bác Hồ đặt tên: "Trường, Kỳ, Kháng, Chiến, Nhất, Định, Thắng, Lợi". Sau này, ông là người đã được giữ nhiều chức vụ quan trọng như Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu lịch sử Đảng, Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và là người giữ chức vụ cao nhất Tổng cục Thể dục Thể thao những năm 1981 - 1992. Ông chính là Tạ Quang Chiến - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục Thể thao. Trong thời khắc thiêng liêng chuẩn bị đón năm mới, năm Nhâm Thìn 2012, ông xúc động kể lại lần ông vinh dự được bảo vệ Bác Hồ trong dịp Tết độc lập đầu tiên năm 1946.

Trước khi đón Tết Mậu Thân - năm 1968, Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo cấp cao chụp ảnh với lực lượng bảo vệ và phục vụ.

Tết Bính Tuất năm 1946 là Tết độc lập đầu tiên sau gần một thế kỷ dân tộc ta bị nô lệ, nên đồng bào cả nước vô cùng vui mừng phấn khởi. Ở Thủ đô Hà Nội, nhân dân tổ chức đón Tết Nguyên đán rất long trọng để mừng cách mạng thành công, đường phố nhộn nhịp đông vui khác thường. Đối với Bác Hồ, đây là lần đầu tiên Người được đón Tết ở Thủ đô Hà Nội - trái tim của Tổ quốc. Bác rất vui và phấn khởi.

Chiều 30 Tết năm ấy, Bác ở Bắc Bộ Phủ về số 8 phố Vua Lê (nơi ở của Bác Hồ những ngày đầu cách mạng, nay là số 8 phố Lê Thái Tổ) sớm hơn mọi ngày. Người cho gọi mọi người trong tổ bảo vệ và giúp việc đến dặn: "Tối nay, các chú đưa Bác đi đón giao thừa ngoài phố cùng bà con Hà Nội và đến chúc tết một số gia đình, nhưng phải tuyệt đối giữ bí mật!". Nghe Bác chỉ thị, chúng tôi sửng sốt. Lúc này tình hình vận nước đang "ngàn cân treo sợi tóc". Thù trong giặc ngoài câu kết với nhau, hòng tiêu diệt Nhà nước Cộng hoà non trẻ. Các tổ chức phản động đang ngày đêm rình rập tìm mọi cách ám hại Bác. Do vậy, bảo vệ Bác đi chúc Tết nhân dân và đón giao thừa ngoài phố là một việc vô cùng hệ trọng.

Trước yêu cầu của Bác và tình hình an ninh - trật tự của Thủ đô những ngày đầu cách mạng, một kế hoạch bảo vệ Bác được lực lượng bảo vệ xây dựng rất chu đáo và sát hợp. Với phương châm "bí mật, bất ngờ", đến không báo trước để Bác trực tiếp thấy được sự thật và làm cho kẻ địch có mắt cũng như đui. Lực lượng trinh sát do Sở Liêm phóng Bắc Bộ chỉ đạo được triển khai hết sức chặt chẽ tại các vị trí theo kế hoạch...

Tối 30 Tết, theo kế hoạch đề ra, tôi cùng các đồng chí Nguyễn Văn Lý, đồng chí Vũ Long Chuẩn và một số người khác trực tiếp bảo vệ Bác đi đón giao thừa ở Hồ Gươm và đi chúc Tết một số gia đình người dân Hà Nội. Hôm ấy, Bác hoá trang thành một cụ già. Bác tự hoá trang rất khéo. Bác nói: "Mình đội khăn xếp mà hay, che được cái trán". Bác có vẻ thú vị khi đội khăn xếp và sửa đi sửa lại cách đội. Người đội chiếc khăn xếp màu đen, mặc áo the, cổ quàng khăn len quấn mấy vòng che kín bộ râu. Quần áo và đồ dùng hoá trang do đồng chí Nguyễn Lương Bằng - Thường vụ Trung ương Đảng chuẩn bị mang đến từ sớm theo yêu cầu của Người. Bác và đồng chí Vũ Long Chuẩn đóng giả thành hai bố con người Hà Nội đi chơi Tết.

Gần 10h tối, từ Bắc Bộ Phủ, chúng tôi đưa Người đi theo lối sau thông sang phủ Thống sứ (nay là Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) hoà vào dòng người tản bộ đến ngắm cảnh Hồ Gươm. Hôm ấy, Hồ Gươm trong ngày Tết độc lập đầu tiên được trang hoàng lộng lẫy. Đèn màu trang trí được kết thành hoa và cờ Tổ quốc sáng rực xung quanh hồ. Người đi lễ chùa nườm nượp. Qua cầu Thê Húc vào đền Ngọc Sơn, mặc dù lực lượng bảo vệ rất lo lắng nhưng không ai nhận ra Bác.

Qua ánh mắt và cử chỉ của Bác, tổ bảo vệ thấy Người rất vui trước quang cảnh ngày hội. Đây là lần đầu tiên kể từ khi đặt chân đến Thủ đô, Bác hòa lẫn trong dòng người Hà thành nô nức đi hái lộc đầu xuân tại nơi thiêng liêng giữa trái tim của Thủ đô. Bác dừng lại rất lâu trước những tấm bia, ngắm nghía các câu đối rồi ra đứng ở trấn Ba Đĩnh ngắm mặt nước Hồ Gươm sóng lăn tăn ánh điện. Người thốt lên: "Hồ Gươm đẹp lắm! Hà Nội đẹp lắm!". Chúng tôi đưa Bác đi bộ quanh hồ một lát. Trên đường vừa đi Bác vừa nói: "Mình bây giờ mới biết đồng bào Hà Nội đón giao thừa như thế nào, hái lộc ra sao. Vui quá!". Bác đi thăm đền Bạch Mã. Người cúi đầu chắp tay, khấn vái như các cụ già khác. Nỗi lo lắng cho sự an toàn của Bác đã biến đi đâu mất trong bầu không khí thành kính đối với vị anh hùng dân tộc.

Sau đó, Bác đi chúc tết một số gia đình ở Hà Nội. Chúng tôi mời Bác lên xe ôtô do đồng chí Hà Ngọc Nguyên lái. Như bao nhiêu chiếc ôtô khác ở Hà Nội lúc bấy giờ, xe chở Bác lướt nhẹ hoà vào dòng xe của đường phố Thủ đô đêm giao thừa. Đêm đó, chúng tôi đưa Bác đến chúc Tết gia đình cụ Nguyễn Văn Tố ở phố Hàng Sắt, gia đình cụ Vương Kim Toàn ở trước cửa chợ Hôm, đó là các cụ hăng hái trong việc truyền bá chữ quốc ngữ mà Bác thường quan tâm. Sau đó, Bác đến chúc Tết nhà ông Tôn Thất Tùng ở Hàng Bông và nhà đồng chí Trần Duy Hưng ở phố Bông Thợ Nhuộm.

Theo yêu cầu của Bác, được đến chúc Tết những gia đình lao động nghèo, lực lượng bảo vệ đưa Bác đến thăm và chúc Tết gia đình ở ngõ Hàng Đũa thuộc phố Sinh Từ (nay là phố Nguyễn Khuyến); một gia đình ở phố Hàng Lọng (nay là đường Lê Duẩn); một gia đình ở phố Hàng Vải. Nhiều nhà dân Hà Nội trang trí cành đào, trên bàn thờ Tổ quốc có khẩu hiệu "Tổ quốc trên hết". Đặc biệt, cờ đỏ sao vàng và ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh treo ở nơi trang trọng nhất của mỗi gia đình. Nhiều khu phố còn bày bàn thờ Tổ quốc ra ngoài cửa tỏ lòng vui mừng về Tết độc lập đầu tiên. Cả Hà Nội như không ngủ để chờ đón mùa xuân, Tết độc lập đầu tiên.

Bác Hồ đến thăm và chúc Tết một số gia đình CBCS tại cơ quan Bộ Công an (Tết Tân Sửu - 1961).

Các gia đình được Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và chúc Tết đều rất ngạc nhiên và bày tỏ sự phấn khởi đến rơi nước mắt, được trực tiếp gặp Chủ tịch nước kính mến mà họ hằng ngưỡng mộ. Và tối 30 Tết độc lập đầu tiên ấy, ngay giữa Thủ đô Hà Nội, Bác Hồ đã tận mắt nhìn thấy cảnh Tết của những người đạp xích lô, của những người gánh nước thuê... "tối 30 Tết mà không có Tết". Khi về, ngồi trên xe Bác nói: "Không hiểu còn bao nhiêu gia đình đêm 30 Tết mà không có Tết như gia đình người đạp xích lô, người gánh nước thuê ấy!".

Khi tin Bác Hồ đi thăm và chúc Tết nhân dân nghèo được báo chí công bố, cả Hà Nội xôn xao bàn tán về tác phong gần gũi, thương dân của vị lãnh tụ của dân tộc, để lại ấn tượng rất đẹp và sâu sắc trong lòng mọi người dân Thủ đô văn hiến