Giám sát dữ liệu điện tử “khoanh vùng” tội phạm công nghệ cao

Số vụ việc bị phát hiện tăng gần gấp rưỡi

Chỉ tính trong 6 tháng đầu năm 2014, lực lượng Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã phát hiện 375 vụ, việc, đơn thư liên quan đến sử dụng công nghệ cao phạm tội (tăng 143,5% so với cùng kỳ năm 2013). Trong đó, đã điều tra khám phá nhiều vụ án phức tạp và làm rõ nhiều phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm sử dụng công nghệ cao. Qua đấu tranh cho thấy, tội phạm sử dụng công nghệ cao diễn ra ngày càng phức tạp hơn, hoạt động có tính chất xuyên quốc gia. Đáng chú ý là tình trạng lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng Internet tiếp tục diễn ra phức tạp trên nhiều lĩnh vực như trong hoạt động thương mại điện tử, thanh toán thẻ, thanh toán điện tử, lĩnh vực viễn thông…

Các đối tượng thường mở các tài khoản ảo (ví điện tử) để huy động tiền; lập website giả mạo website của các ngân hàng, doanh nghiệp, tổ chức uy tín để chiếm đoạt tiền thanh toán trực tuyến tại các website giả mạo này; bán hàng đa cấp; mua bán hàng hóa qua mạng Internet; thông qua các cuộc gọi nhỡ từ đầu số lạ hoặc các phần mềm giả mạo số điện thoại của các cơ quan (như Công an, Kiểm sát, tổng đài viễn thông, ngân hàng) để đe dọa rồi chiếm đoạt tài sản.

Công an Hà Nội bắt nhóm lừa chiếm đoạt nhiều tỷ đồng của người dùng điện thoại thông minh (smartphone).

Cùng với đó, tội phạm trộm cắp, mua bán thông tin thẻ tín dụng của người nước ngoài để rút tiền, mua vé máy bay trực tuyến, thanh toán dịch vụ hoặc mua hàng hóa; thuê mở các tài khoản thẻ tín dụng có sử dụng dịch vụ thanh toán trực tuyến để sử dụng vào các hoạt động thanh toán gian lận, giả mạo; lắp đặt thiết bị trộm cắp thông tin thẻ tín dụng tại các điểm rút tiền tự động (ATM); làm thẻ giả, thực hiện các giao dịch khống để rút tiền tiếp tục diễn ra phổ biến. Điển hình việc C50 phá chuyên án đấu tranh với ổ nhóm đối tượng người Việt Nam sử dụng trái phép thông tin thẻ tín dụng của người nước ngoài, mua hàng hóa trực tuyến tại Mỹ, chuyển về Việt Nam tiêu thụ; phối hợp với Công an TP Hà Nội điều tra, làm rõ 4 đối tượng người Trung Quốc cấu kết với 2 đối tượng người Việt Nam làm thẻ tín dụng giả, thanh toán khống qua POS trên các xe taxi...

Tình trạng lập các trang web, tổ chức đánh bạc trực tuyến và cá độ bóng đá qua mạng Internet diễn ra thường xuyên, công khai, dưới nhiều hình thức, rất khó kiểm soát, gây thất thoát số lượng lớn ngoại tệ. Đặc biệt, tình trạng các đối tượng người Trung Quốc móc nối với đối tượng người Việt Nam thiết lập và điều hành các website đánh bạc tại khu vực biên giới hai nước có chiều hướng gia tăng. C50 phối hợp với Công an Quảng Ninh và Công an Trung Quốc triệt phá đường dây chuyên tổ chức đánh bạc trực tuyến do đối tượng Tiêu Phúc Hoa (người Trung Quốc) cầm đầu, bắt giữ và bàn giao 11 đối tượng cho phía Trung Quốc...

Tình hình an ninh, an toàn mạng máy tính ngày càng trở thành mối đe dọa lớn đối với người dùng trực tuyến. Các hành vi lợi dụng lỗ hổng bảo mật của các webiste Việt Nam và khả năng bảo mật không tốt của người dùng để xâm nhập, tấn công, trộm cắp, phá hoại cơ sở dữ liệu hoặc phát tán các loại virut, phần mềm gián điệp, mã độc qua email, website khiêu dâm, diễn đàn, mạng xã hội, đặc biệt là qua ứng dụng của các điện thoại thông minh (smartphone) gia tăng nhanh chóng.

Đáng chú ý, cùng với những hành động khiêu khích, ngang ngược của Trung Quốc trên Biển Đông thuộc vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước ta, hacker đã tấn công nhiều website của Việt Nam, làm thay đổi giao diện, từ chối dịch vụ hoặc gây tê liệt hệ thống... Gần đây, gia tăng những cuộc gọi liên quan đến các tổng đài từ nước ngoài về Việt Nam qua kết nối VoIP (một công nghệ cho phép truyền âm thanh thời gian thực qua băng thông Internet và các kết nối IP), do kẻ xấu sử dụng công nghệ cao và thiết bị thông tin trái phép để thực hiện. Khi hiển thị trên màn hình, những số điện thoại này bắt đầu từ mã quốc gia (+83), nhưng người nghe đã nhầm tưởng, chỉ căn cứ vào những số cuối, trùng với số điện thoại có thật tại Việt Nam.

Ngân hàng, tổ chức tín dụng có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu

Trước thực trạng đó, cùng việc đẩy mạnh các biện pháp nghiệp vụ phát hiện, điều tra loại tội phạm này, Bộ Công an đã tham mưu cho Bộ trình Chính phủ ban hành Nghị định số 25/NĐ-CP ngày 07/4/2014 quy định về “Công tác phòng, chống tội phạm và các vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao” và ký kết Bản ghi nhớ với Chính phủ Ấn Độ về việc thành lập “Phòng thí nghiệm phục hồi dữ liệu điện tử Indira Gandhi”. Vừa qua, Bộ đề xuất Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo tăng cường quản lý hoạt động mua, bán tiền điện tử (trong đó có tiền ảo bitcoin); tổ chức Hội thảo kinh nghiệm thực tiễn trong điều tra tội phạm qua mạng với Cảnh sát Vương quốc Anh.

Giấy biên nhận nạn nhân nộp tiền và những chiếc thẻ của các bị hại trong vụ án bị phát hiện tại Hà Nội.

Đáng chú ý, Nghị định 25 của Chính phủ (có hiệu lực từ 22/5/2014) đã quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong trận tuyến phòng ngừa, đấu tranh loại tội phạm này. Theo Nghị định, khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật, cơ quan chuyên trách được tiến hành các biện pháp như áp dụng các biện pháp nghiệp vụ thu thập thông tin, tài liệu, xác minh, làm rõ tội phạm và vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao; sử dụng phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ để kiểm tra, giám sát, phát hiện, thu thập, phục hồi và phân tích thông tin, tài liệu, dữ liệu điện tử phục vụ phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm và các vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao.

Cơ quan chuyên trách có quyền yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức cung cấp thông tin, tài liệu, đồ vật, phương tiện liên quan đến tội phạm và vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao. Yêu cầu ngân hàng, tổ chức tín dụng cung cấp thông tin, tài liệu về hoạt động của tài khoản và thông tin, tài liệu khác phục vụ công tác phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao theo quy định của pháp luật. Yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet bố trí mặt bằng, cổng kết nối, các điều kiện kỹ thuật cần thiết để cơ quan chuyên trách triển khai các phương tiện, biện pháp kỹ thuật kiểm tra, giám sát, thu thập dữ liệu điện tử; yêu cầu doanh nghiệp viễn thông, doanh nghiệp công nghệ thông tin, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ thông tin cung cấp thông tin, tài liệu về hoạt động của chủ thuê bao và thông tin, tài liệu khác phục vụ công tác phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật khác có sử dụng công nghệ cao.

Một mặt, cơ quan chuyên trách trực tiếp hoặc phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, doanh nghiệp viễn thông ngăn chặn, đình chỉ việc truy nhập hệ thống thiết bị, mạng lưới, sử dụng và cung cấp dịch vụ...